บ้านโนนวัด อยู่ในจังหวัดอะไร?
แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด คือแหล่งโบราณที่มีหลุมขุดค้นทางโบราณคดีที่ใหญ่ที่สุด และมีความต่อเนื่องทางวัฒนธรรมที่ยาวนานที่สุดในประเทศไทย ณ เวลานี้ [1] นับได้ตั้งแต่ยุคหินใหม่ สำริด เหล็ก เรื่อยมากระทั่งยุคปัจจุบัน กว่า 200 ชั่วอายุคน ตัวแหล่งขุดค้นตั้งอยู่ในเขตตำบลพลสงคราม อำเภอโนนสูง จังหวัดนครราชสีมา ภายในได้มีการขุดพบหลุมศพ กระดูกมนุษย์ เครื่องประดับ และไหโบราณลวดลายงดงาม ซึ่งมีอายุเก่าแก่กว่าแหล่งโบราณคดีบ้านเชียงที่จังหวัดอุดรธานีเล็กน้อยมีอายุประมาณ 6,000 ปี และในอนาคตจะมีการสนับสนุนให้ขึ้นทะเบียนมรดกโลกอีกด้วย
อำเภอบ้านโพธิ์
อำเภอบ้านโพธิ์ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด ตัวอำเภอห่างจากตัวจังหวัดไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ประมาณ 14 กิโลเมตร วัดบ้านโป่ง
วัดบ้านโป่ง ตั้งอยู่เลขที่ ๑ ตำบลบ้านโป่ง อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี อยู่ในเขตเทศบาลเมืองบ้านโป่ง สังกัดมหานิกาย เป็นวัดราษฏร์ อยู่ในเขตปกครองของคณะสงฆ์ตำบลปากแรต อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี ภาค ๑๕ มีอาณาเขต ทิศเหนือติดต่อกับโรงเรียนรัตนราษฏร์บำรุง ทิศใต้จดถนนสายบ้านไร่ห้วยลึก ทิศตะวันออกจดถนนเทศบาลและหมู่บ้านหลังวัด ทิศตะวันตกจดถนนริมทางรถไฟและหมู่บ้านหน้าวัดชายฝั่งแม่น้ำแม่กล มีเนื้อที่ธรณีสงฆ์ ๓ แปลง มีเนื้อที่ทั้งสิ้นจำนวน ๖๘ ไร่ ๔ งาน วัดบ้านโป่งสร้างเมื่อประมาณ พ.ศ. ๒๓๔๕ ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ ๑๐ สิงหาคม ๒๔๔๔ เนื้อที่กว้าง ๑๖ เมตร ยาว ๒๖ เมตร ได้ประกอบพิธีผูกพัทธสีมาแล้ว
วัดบ้านโป่ง คำว่า “โป่ง” มาจากคำว่า “ดินโป่ง” ซึ่งเป็นดินที่มีรสเค็มและเป็นอาหารมีรสอันโอชะของสัตว์นานาชนิด เดิมเขตอำเภอบ้านโป่งนี้เป็นป่าใหญ่เต็มไปด้วยพันธุ์ไม้นานาชนิด เป็นที่อยู่ของสัตว์น้อยใหญ่ทั้งหลายและยังมีแม่น้ำแม่กลองไหลผ่าน จึงนับได้ว่าดินแดนแถบนี้อุดมสมบูรณ์ เมื่อมีคนมาอาศัยดินแดนแถบนี้ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยเป็นหมู่บ้าน หมู่บ้านนี้จึงเรียกชื่อตามลักษณะดินในแถบนี้ว่า “บ้านโป่ง” และเมื่อมีวัดเกิดขึ้นก็เรียกชื่อวัดตามหมู่บ้านนั้นว่า “วัดบ้านโป่ง” ตำบลบ้านเก่า (อำเภอพานทอง)
เล่าสืบกันว่า ประมาณปี พ.ศ. 2310 - 2313 ซึ่งเป็นปีที่กรุงศรีอยุธยาแตก มีราษฎรอพยพมาจากอยุธยาและช่องนนทรี แต่ในระหว่างนั้น ณ บริเวณตำบลบ้านเก่า มีผู้อพยพมาจากเวียงจันทน์ มาตั้งถิ่นฐานอยู่บริเวณคลองส่งน้ำ ซึ่งมีชื่อเรียกว่า คลองพานทอง ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 1-2 แห่งราชวงศ์จักรี เสด็จเยี่ยมราษฎรและเห็นสภาพที่ดังกล่าวนี้เป็นที่ลุ่ม ซึ่งไม่เหมาะสมจะเป็นที่อยู่ของคนลาว จึงได้โปรดเกล้าฯให้อพยพคนลาวไปอยู่ที่ดอน และอพยพคนมอญให้มาอยู่แทน แล้วโปรดเกล้าสร้างวัดขึ้น ซึ่งวัดเดิมนั้นห่างจากที่ตั้งของวัดปัจจุบัน ประมาณ 500 เมตร และคนทั่วไปเรียกวัดนี้ว่า วัดบ้านมอญ และตำบลก็เรียกตามผู้ที่อยู่อาศัย คือ ตำบลบ้านมอญ ต่อมาสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม ราวปี พ.ศ. 2484 ได้เปลี่ยนชื่อให้ใหม่เป็น ตำบลบ้านเก่า และชื่อวัดก็เปลี่ยนเป็นเป็น วัดบ้านเก่า ตามชื่อของตำบล และใช้มาจนถึงปัจจุบันนี้ วัดบ้านใหม่
สู้สู้จ้า ปราสาทบ้านปราสาท
ปราสาทห้วยทับทัน (ปราสาทบ้านปราสาท หรือ ปราสาทบ้านโนนธาตุ) ตั้งอยู่ที่วัดปราสาทพนาราม บ้านปราสาท หมู่ที่ 12 ตำบลปราสาท อำเภอห้วยทับทัน จังหวัดศรีสะเกษ อยู่ห่างจากตัวจังหวัดศรีสะเกษ ตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 226 ประมาณ 39 กิโลเมตร ถึงตัวอำเภอห้วยทับทัน เลี้ยวขวาไปตามทางหลวงชนบทอีกประมาณ 8 กิโลเมตร แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
วันที่ 9 กรกฎาคม 2558 หน่วยอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมธรรมชาติและศิลปกรรมท้องถิ่นจังหวัดนครราชสีมา ได้จัดการประชุมคณะอนุกรรมการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมธรรมชาติและศิลปกรรมประจำจังหวัดนครราชสีมาครั้งที่ 1/2558 โดยมีนายบุญยืน คำหงษ์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมา เป็นประธานการประชุม ณ ห้องประชุมมูลนิธิท้าวสุรนารี ชั้น 1 ศาลากลางจังหวัดนครราชสีมา โดยในที่ประชุมมีมติในที่ประชุมเห็นชอบในการแต่งตั้งให้แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด ต.พลสงคราม อ.โนนสูง จ.นครราชสีมา เป็นมรดกแห่งชาติ (ระดับจังหวัด) และให้หน่วยอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมธรรมชาติและศิลปกรรมท้องถิ่นจังหวัดนครราชสีมา จัดทำข้อมูลแผนการดำเนินงานเสนอต่อสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) เพื่อเสนอให้ประกาศเป็นมรดกแห่งชาติต่อไป อำเภอชุมแพ
ตั้งอยู่บนยอดเขาภูเวียง บ้านโนนสะอาดหมู่ที่ 8 ตำบลหนองไผ่ เป็นพระพุทธรูปปางไสยาสน์ศิลปสมัยทวาราวดีที่งดงาม สลักอยู่บนหน้าผายาวกว่า 3.75 เมตร หันพระเศียรไปทางทิศตะวันตก และหันพระพักตร์ไปทางทิศใต้ นอนตะแคงพระเศียรหนุนแนบกับลำแขนขวา แขนซ้ายทอดไปตามลำพระองค์เป็นท่านอนแบบเก่าที่ได้รับอิทธิพลมาจากอินเดีย อยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอชุมแพไปตามถนน มลิวรรณ (ชุมแพ - ขอนแก่น) แยกซ้ายบ้านโนนสะอาด - วัดผาพระนอนพัฒนาราม ประมาณ 6 - 7 กิโลเมตร (รถยนต์ถึง) เดินเท้าขึ้นเขาภูเวียงต่อระยะเดินเท้าประมาณ 2-3 กิโลเมตร ความสูงจากพื้นดินประมาณ 450 เมตร ใช้เวลาเดินเท้าประมาณ 1.5 - 2 ชั่วโมง บนผาพระนอนจะมองเห็นทิวทัศนียภาพเมืองชุมแพที่สวยงามมาก จะมีงานนมัสการในวันตรุษสงกรานต์ทุกปี
ที่ตั้งที่ทำการอุทยานบ้านซำผักหนาม หมู่ที่ 12 ตำบลนาหนองทุ่ม " อุทยานแห่งชาติภูผาม่านมีอาณาเขตครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของจังหวัดขอนแก่น และจังหวัดเลย เป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 72 ( เมื่อวันที่ 8 ธันวาคม 2543) มีเนื้อที่ประมาณ 350 กม.2 หรือประมาณ 218,750 ไร่ มีจุดเด่นทางธรรมชาติหลายแห่งโดยเฉพาะถ้ำและน้ำตก เป็นแหล่งต้นกำเนิด " ลำน้ำพอง "
ที่ทำการอุทยานฯ ได้รับการปรับปรุงและพัฒนาสิ่งอำนวยความสะดวกรับรองนักท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ในอุทยานแห่งชาติ และเป็นอุทยาน ฯ นำร่อง 1 ใน 8 แห่ง ทั่วประเทศไทย มีศูนย์บริการนักท่องเที่ยว เรือนรับรอง ห้องน้ำ ห้องสุขา ห้องประชุมสัมมนา บริเวณจัดแคมป์ไฟ กางเต๊นท์นอน ที่สะดวกสบาย มีทิวทัศน์สถานที่ท่องเที่ยวที่สวยงามประทับใจนักท่องเที่ยวอย่างดียิ่งห่างจากอำเภอชุมแพไปตามถนนชุมแพ - เลย เลี้ยวซ้ายมือที่หลักกิโลเมตร ที่ 112 อีก 5 กิโลเมตร ถึงที่ตั้งที่ทำการ ระยะทาง 35 กิโลเมตร(สนใจสั่งจองที่พักหรือข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ที่ทำการอุทยานฯ โทรศัพท์ 0 - 4324 - 9050
อยู่ติดทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 201 (ชุมแพ - เลย)ห่างจากอำเภอชุมแพประมาณ 35 กิโลเมตร ภายในถ้ำมีหินงอกหินย้อยเป็นห้อง ๆ นับได้ 5 ห้อง มีเกล็ดแวววาว ระยิบระยับสวยงาม และมีน้ำขังอยู่ตลอดปี ด้านหน้าถ้ำมีศาลปู่หลุบเป็นที่เคารพสักการบูชาของผู้คนที่ผ่านไป - มา แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
หลังจากแรงผลักดันที่ฝ่ายได้กระตุ้นให้ก่อเกิด จังหวัดนครราชสีมา ได้อนุมัติงบประมาณในโครงการลงทุนภายใต้ปฏิบัติการไทยเข้มแข็ง 2555 ให้ดำเนินการเสนอรายละเอียดในการก่อสร้างศูนย์การเรียนรู้ท้องถิ่นสมัยก่อนประวัติศาสตร์แหล่งอารยธรรมบ้านโนนวัด โดยทางอำเภอโนนสูง ได้จัดการประชุมเพื่อหารือถึงแนวทางการดำเนินงานขึ้นเมื่อวันที่ 27 มกราคม 2553 ณ ห้องประชุมศาลาประชาคม ที่ว่าการอำเภอโนนสูง โดยมีว่าที่ร้อยตรี ดร. นิรันดร์ ดุจจานุทัศน์ นายอำเภอโนนสูง เป็นประธาน แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา โดย สำนักศิลปะและวัฒนธรรม ในฐานะสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาท้องถิ่น ได้ให้ความช่วยเหลือชุมชนในการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้สมัยก่อนประวัติศาสตร์ แหล่งอารยธรรมบ้านโนนวัด ให้เคลื่อนตัวไปได้อย่างรวดเร็ว โดยผู้ช่วยศาสตราจารย์เศาวนิต เศาณานนท์ อธิการบดี มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมาได้อนุมัติงบประมาณเพื่อดำเนินโครงการดำเนินโครงการวิจัยเพื่อพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ท้องถิ่นสมัยก่อนประวัติศาสตร์แหล่งอารยธรรมบ้านโนนวัดขึ้น เพื่อศึกษาแนวทางในการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ท้องถิ่น และแสวงหาศักยภาพของชุมชนเพื่อให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยน้อมนำแนวพระราชดำริ "เข้าใจ เขาถึง พัฒนา" มาเป็นแนวทางหลักในการดำเนินงาน วัดโนนกุ่ม
วัดโนนกุ่ม (ภาษาอังกฤษ: Wat Nonkoom) หรือ วัดบ้านโนนกุ่ม สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่เลขที่ 20 บ้านโนนกุ่ม (ชุมชนโนนกุ่มเหนือ) หมู่ 2 ตำบลมิตรภาพ อำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมา ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ.2456 โดยผู้ใหญ่แพ่ง ผู้ใหญ่ทอง ผู้ใหญ่ลอย ผู้ใหญ่โบ และชาวบ้านช่วยกันสร้าง ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม 2465 มีพระครู (อุปัชฌาย์) ชิน พุทฺธสโร เป็นเจ้าอาวาสคนแรกวัดโนนกุ่ม ขึ้นทะเบียนโบราณสถานโดยกรมศิลปากร ตามพระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. 2535 ทะเบียนเลขที่ 0001271 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาวันที่ 18 ธันวาคม 2539 เล่ม 113 ตำบลทุ่งมน (อำเภอปราสาท)
"บ้านทุ่งมน" เชื่อกันว่ามีการตั้งถิ่นฐานบ้านเรือนครั้งแรกและมีความหนาแน่นมากขึ้นเรื่อย ๆ ประมาณปีพุทธศักราช 2358 ได้มารวมกันอยู่ไม่มากนัก ต่อมาราวปีพุทธศักราช 2360 ประชาชนในหมู่บ้านได้เพิ่มจำนวนมากขึ้น บางทีก็มีการอพยพมาจากที่อื่นด้วย ประชาชนในหมู่บ้านได้ร่วมกันสร้างวัดขึ้นมาและได้อาราธนานิมนต์หลวงพ่อตุม ที่ได้จาริก (เดินทาง) กลับมาจากประเทศกัมพูชา เมื่อเดินทางผ่านบ้านคุ้มนี้ที่อยู่ทางด้านเหนือของวัดโคกจ๊ะ ชาวบ้านในชุมชนจึงได้พร้อมใจกันนิมนต์ท่านให้พำนักอยู่ที่นี่ เพื่อเป็นที่พึ่งทางใจ และร่วมกันสร้างวัดขึ้น 1 แห่ง หรือวัด “อุทุมพร” อีกด้านหนึ่งท่านได้นำพาญาติพี่น้องอพยพย้ายจากบ้านเกิดของท่านหลายครอบครัวมาอยู่ข้าง ๆ วัด ด้วยที่ท่านย้ายมาจากเสราะตุมมวน (บ้านทุ่งมนไพรขลา ปัจจุบันชื่อบ้านทุ่งมน อยู่ในตำบลไพรขลา อำเภอชุมพลบุรี จังหวัดสุรินทร์) มาเป็นเจ้าอาวาส เมื่อหลวงพ่อตุม รับนิมนต์มาเป็นเจ้าอาวาสแล้ว ท่านได้ศึกษาทำเลที่ตั้งหมู่บ้านเห็นว่ามีลักษณะภูมิประเทศคล้ายคลึงกันกับทำเลที่ตั้งของบ้านทุ่งมนไพรขลาเดิม ที่เรียกว่า “เสราะตุมมวนปรีขลา” เช่นมีลักษณะแหล่งน้ำ ลักษณะของพันธ์ไม้ ลักษณะดินคล้ายกันมากจึงเรียกขานชื่อหมู่บ้านแห่งนี้ว่า “เสราะตุมมวน เสราะโอ๊วตุมมวนโม” อันเป็นสำเนียงเดิมที่นำมาสู่การตั้งชื่อหมู่บ้านว่า “บ้านทุ่งมน” ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา บ้านเชียงแก้ว (จังหวัดอุบลราชธานี)
เดิมชาวบ้านเชียงแก้วบางส่วนอพยพมาพร้อมกับชาวลาวเวียงจันทร์ที่มาตั้งเมืองอยู่ปากมูลน้อย ส่วนหนึ่งย้ายถิ่นที่อยู่มาจากบ้านคำไฮ – หนองแล้ง และอีกส่วนหนึ่งจากหนองหาน หนองคาย มาตั้งบ้านอยู่ดอนหาด เรียกว่า บ้านดอนหาด ริมห้วยบะฮัง ห่างจากหมู่บ้านเชียงแก้วไปทางทิศตะวันตกประมาณ 2 ก.ม และยังมี บ้านหนองขอน ตั้งอยู่ริมหนองขอนทางทิศตะวันตก แต่เป็นหมู่บ้านเล็กๆ ต่อมาเกิดน้ำท่วมเกือบทุกปีจึงหาทำเลที่ตั้งใหม่ได้ที่ทางทิศตะวันตก โดยแยกเป็นสองหมู่บ้าน คือ บ้านเหนือกับ บ้านใต้ เป็นชุมชนที่ใหญ่ขึ้นกว่าเดิม ทางบ้านใต้ตั้งวัดขึ้น บริเวณที่ตั้งมีต้นโพธิ์ใหญ่อยู่จนถึงปัจจุบันนี้ และบริเวณที่ก่อสร้างอุโบสถ (สิม) ยังมีหลักฐานหลงเหลืออยู่บ้าง ระหว่างบ้านเหนือกับบ้านใต้ระยะห่างกันประมาณ 500 เมตร ชาวบ้านจะมาเยี่ยมเยือนกันเสมอหรือจะมาทำบุญที่วัดต้องมาตอนกลางวัน เพราะตอนกลางคืนต้องระวังอันตรายจากเสือในช่วงนั้น นายแก้วหรือเชียงแก้วและภรรยาซึ่งเป็นคนตาบอด ได้อพยพจากบ้านขี้เหล็ก ตำบลหัวเรือ อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี มาทำไร่ข้าวและเป็นช่างตีเหล็ก มาอยู่ที่ดินบ้านเชียงแก้ว พอชาวบ้านเหนือ – บ้านใต้ มาเห็นข้าวงอกงามดีจึงคิดมาอยู่กับนายแก้ว ซึ่งนายแก้วก็เห็นดีด้วยเพราะต้องการเพื่อนบ้านอยู่แล้ว จึงพร้อมกันถากถางป่าเพื่อจับจองพื้นที่เป็นของตนเอง จากการบอกเล่าต่อมาได้ย้ายวัดมาตั้งใหม่ ปัจจุบันเป็นบริเวณบ้าน นายพัน ภาเรือง นายโทน ภาเรือง นายเสถียร ภาเรือง ซึ่งตั้งอยู่ทางใต้ของหมู่บ้าน แต่ตั้งได้ชั่วคราว ต่อมาได้พิจารณาเห็นว่าไม่เหมาะสมต้องการวัดอยู่ทางทิศเหนือเพื่อเป็นสิริมงคล จึงย้ายวัดไปตั้งอยู่โนนโพธิ์ (โพธิ์ตาก – ปัจจุบันคือ บ้านสร้างคำ) แล้วไปสร้างสิมน้ำที่หนองสิมอยู่ทางทิศตะวันตกของหมู่บ้าน ปัจจุบันไม่ปรากฏหลักฐานอะไรที่หนองสิม ปี พ.ศ. 2537 ทางราชการขุดลอกหนองสิมขุดพบไม้แคนใหญ่ฝังอยู่ในหนองลึกกว่า 2 เมตร แต่ไม่สามารถเอาขึ้นได้ ปัจจุบันชาวบ้านเชียงแก้วเรียกบ้านใต้ – บ้านเหนือว่า “บ้านเก่า” ต่อมาทางวัดร่วมกันกับชาวบ้านเห็นว่า ที่วัดโนนโพธิ์ลาดเอียงยากต่อการพัฒนาสร้างอารามวิหารต่างๆ ขณะนั้นมีผู้มีจิตศรัทธาคือ มีลูกเมืองแสนสังข์ 4 คน (ชาย 2 คน หญิง 2 คน คือ นางตุ้มแก้ว นางกองแพง ชาย 2 คน จำชื่อไม่ได้) ตกลงกันบริจาคที่ดินส่วนตัวให้เป็นธรณีสงฆ์ สร้างเป็นวัดบ้านเชียงแก้วจนถึงปัจจุบันนี้
ปล. บ้านจิกเทิง เป็นหมู่บ้านเก่าแก่กว่า...บ้านเชียงแก้วเป็น 100 ปี แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
อาจารย์ทวี วัชระเกียรติศักดิ์ หัวหน้าคณะนักวิจัย จากมหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ได้กระบวนการพัฒนา โดยใช้แนวคิดทางการการจัดการ มาประยุกต์ใช้ พร้อมกับเตรียมความพร้อมให้ชุมชน ตั้งรับกับความเจริญที่กำลังเคลื่อนตัวมาพร้อมกับศูนย์การเรียน โดยเน้นการพัฒนาที่ยั่งยืน ตามแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง ที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชทานไว้ พระราชธรรมนิเทศ (พยอม กลฺยาโณ)
วัดสวนแก้ว ตั้งอยู่ตำบลบางเลน อำเภอบางใหญ่ จังหวัดนนทบุรี แต่เดิมวัดนี้ชื่อ "วัดแก้ว" เป็นวัดร้างมา 80 ปี จนกระทั่งหลวงพ่อเทียน จิตฺตสุโภ และพระภิกษุอีก 3-4 รูป ได้เข้ามาพำนักแต่พื้นที่ของวัดเต็มไปด้วยสวนต่างๆ หลวงพ่อไม่สามารถจะบูรณะได้ เพราะขาดบุคลากร ที่จะช่วย พัฒนา เมื่อปี พ.ศ. 2521 พระพยอม กัลยาโณ และเพื่อนพระภิกษุอีก 2 รูปได้เดินทางมาจากสวนโมกขพลาราม เพื่อขอทำโครงการบวชเณร ภาคฤดูร้อนที่วัดแห่งนี้ หลังจากนั้นในปี พ.ศ. 2522 หลวงพ่อได้มอบหมายให้พระพยอมและเพื่อนพระภิกษุเป็นผู้ดูแลรักษาวัด เนื่องด้วยหลวงพ่อเทียนนั้นดำริจะเดินทางกลับจังหวัดเลย แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
3. มีโอกาสได้รับการพิจารณาให้เป็น “แหล่งมรดกโลกบ้านโนนวัด” ในอนาคต อำเภอโนนศิลา
ต่อมา เมื่อปี พ.ศ. 2532 ประชากร "บ้านโนนศิลา" อยู่อาศัยกันอย่างหนาแน่น เป็นชุมชนใหญ่ขึ้น จึงได้มีการยกฐานะเป็น ตำบลโนนศิลา แยกการปกครองออกจากตำบลเปื่อยใหญ่ อำเภอบ้านไผ่ ขึ้นตรงต่ออำเภอบ้านไผ่ ตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พระพุทธศักราช 2457 โดยตำบลโนนศิลา อำเภอบ้านไผ่ มีทั้งหมด 14 หมู่บ้าน ต่อมาไม่นาน เขตตำบลโนนศิลาด้านทิศเหนือประชากรเริ่มหนาแน่นขึ้นป็นชุมชนใหญ่ขึ้น จึงแยกตำบลโนนศิลา 7 หมู่บ้านออกไปเพื่อจัดตั้งเป็นตำบลขึ้นเพิ่มใหม่ชื่อ ตำบลโนนแดง อำเภอบ้านไผ่ ทำให้ ตำบลโนนศิลา เหลือเพียง 7 หมู่บ้านในเขตการปกครอง ตำบลโนนแดง (อำเภอโนนศิลา)
โนนแดง แต่เดิมนั้นเป็นหมู่บ้าน ได้แก่ ""บ้านโนนแดงใหญ่ หมู่ 10 และบ้านโนนแดงน้อยหมู่ 8 ตำบลโนนศิลา อำเภอบ้านไผ่"" ซึ่งตั้งอยู่ทางด้านทิศเหนือของตำบลโนนศิลา ต่อมามีชุมชนหนาแน่นเพิ่มขึ้นเรือยๆ เมื่อวันที่ 5 กันยายน พ.ศ. 2532 ทางราชการจึงตั้งเป็น ตำบลโนนแดง อำเภอบ้านไผ่ โดยโอนหมู่บ้านของตำบลโนนศิลา จำนวน 7 หมู่บ้าน เมื่อต่อมาอำเภอบ้านไผ่มีประชากรหนาแน่น และพื้นที่กว้างขวาง จึงยากต่อการต่อติดราชการ ทางกระทรวงมหาดไทย จึงได้จัดตั้งยกฐานะ ตำบลโนนศิลา ขึ้นเป็น "กิ่งอำเภอโนนศิลา" จึงทำให้ตำบลโนนแดง ย้ายมาขึ้นตรงต่ออำเภอโนนศิลา จนถึงปัจจุบัน ตำบลโนนแดง อำเภอโนนศิลา จังหวัดขอนแก่น แบ่งการปกครองออกเป็น 7 หมู่บ้าน ประกอบด้วย ตำบลถืมตอง
ตามประวัติกล่าวว่า เดิมชื่อบ้านสวนตอง หรือส่วนหนึ่งของตำบลถืมตองในปัจจุบันก่อน พ.ศ. 2435 มีชุมชนกลุ่มน้อยได้ตั้งรกรากมีเหย้าเรือนอยู่ริมน้ำสมุน ซึ่งก็รวมกับชาวบ้านนาท่อ ตำบลไชยสถานในขณะนั้นได้รวมกันเป็นหมู่บ้าน และมีวัดเป็นศูนย์ตั้งอยู่ฝั่งซ้ายของลำน้ำสมุนเป็นบริเวณดงตาล ในพ.ศ. 2453 เจ้าผู้ครองนครน่าน "เจ้าสุริยพงษ์ผลิตเดช" มีความสนิทสนมกับชาวบ้านสวนตองเป็นอย่างดี บ้านสวนตองอุดมด้วยทรัพยากรธรรมชาติ พืชผลทางการเกษตร สวนไร่นาอุดมสมบูรณ์ที่สำคัญมีสอนตองหรือสวนหลวง ท่านเจ้าครองนครน่าน จึงได้มาพักแรมที่สวนแห่งนี้ (ปัจจุบันคือบ้านพักเกษตรตำบลถืมตอง) หรือบ้านใหม่สุขสันต์ หมู่ที่ 8 ตั้งอยู่ในปัจจุบัน หรือชาวบ้านเรียกว่า "ล่มปูน" พ่อพญา ใจวุฒิ และขุนกิตติภักดี (ต้นตระกูลมหาวงศ์นันท์) ได้ทราบจึงได้จัดชาวบ้านทำสถานที่พักรับรองขึ้น โดยใช้วัสดุจากใบตองทำเป็นที่พักด้วย "ถืม" คำว่า "ถืม" คือ ไม่ขัดแตะ 2 อัน นำมาประกบกันโดยมีใบไม้หรือใบตองอยู่ระหว่างกลางของไม้ขัดแตะเรียกว่า "ถืม" ใช้ทำเป็นหลังคาหรือฝาบ้าน เจ้าผู้ครองนครน่าน จึงได้ขนานนามว่า "บ้านถืมตอง" ตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมาแบ่งการปกครองออกเป็น 8 หมู่บ้าน ได้แก่ เทศบาลตำบลบ้านโคก (จังหวัดขอนแก่น)
"ระวังสับสนชื่อคล้ายกัน เทศบาลตำบลบ้านโคก"เทศบาลตำบลบ้านโคก ตั้งอยู่ที่ อำเภอโคกโพธิ์ไชย จังหวัดขอนแก่น ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบ้านโคก และเป็นพื้นที่ตั้งของศูนย์ราชการประจำอำเภอโคกโพธิ์ไชย อาทิเช่น ที่ว่าการอำเภอ, สถานีตำรวจ , โรงพยาบาล เป็นต้น โดยมีสภาพพื้นที่ทั่วไปเป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำ ทิศเหนือเป็นที่ราบสูงติดภูเขา และมีแหล่งน้ำขนาดใหญ่ วัดกำแพงใต้
วัดกำแพงใต้ เป็นวัดในพระพุทธศาสนา สังกัดมหานิกาย ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านสิงห์ อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ตั้งมาประมาณ ๒๐๐ ปี เป็นวัดที่มีความสำคัญในฐานะเป็นศูนย์กลางของชาวพุทธในบริเวณตำบลบ้านสิงห์  แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
1. ทางด้านโบราณคดี งานวิจัยนี้ช่วยเติมช่องว่างของข้อมูลเกี่ยวกับก่อนประวัติศาสตร์ในภูมิภาคนี้ ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญมาก เพราะโครงการที่บ้านโนนวัดขนาดใหญ่และทำต่อเนื่องกันเป็นเวลานานมากกว่าแหล่งโบราณคดีแหล่งอื่นๆ ในประเทศไทย โครงการนี้เป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาการงานวิจัย เรื่องราวสมัยก่อนประวัติศาสตร์ส่วนที่เป็นรายละเอียด ซึ่งในปัจจุบันมีเพียงยุโรปเท่านั้นที่มีการศึกษาในลักษณะเช่นนี้ บ้านพลับ
บ้านพลับหมู่ที่ 4 ตำบลสนม อำเภอสนม ตั้งอยู่ทิศทางตะวันตกของอำเภอ อยู่ห่างจากตัว อำเภอเป็นระยะทาง 3 กิโลเมตร มีอาณาเขต ทิศเหนือจรดบ้านโสกแดง ทิศใต้จรดบ้านอาเลา ทิศตะวันออกจรดบ้านนาศรีสุข ทิศตะวันตกจรดบ้านค้อ
บ้านพลับ ตั้งอยู่ที่ตำบลสนม อำเภอสนม จังหวัดสุรินทร์ จัดตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2458 ราษฎรส่วนใหญ่เป็นชนเผ่า “เขมร” อพยพมาจากบ้านตูมและบ้านพงสวาย อำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์ สาเหตุอพยพมาเพราะมีการ ประกอบอาชีพทำนาเพียงอย่างเดียว ซึ่งพื้นที่นาส่วนมากติด กับลำน้ำมูล ทำให้น้ำท่วมนาไม่ได้ผลผลิตเท่าที่ควร และต่อมามีผู้อาวุโสหมู่บ้าน ได้เดินทางมาเห็นทำเลแห่งนี้มีความเหมาะสมกับการประกอบอาชีพเพาะปลูกจึง พากันอพยพมาตั้งบ้านเรือน อยู่ ณ ที่หมู่บ้านปัจจุบัน “ พลับ” เป็นชื่อของไม้ยืนต้นชนิดหนึ่ง ซึ่งแต่เดิมมีต้นพลับขึ้นที่หนองน้ำหมู่บ้านจึงเห็นพ้องต้องกันว่า ไม้ชนิดนี้เป็นไม้มงคล มีเอกลักษณ์เป็นของตนเอง จึง นำมาตั้งเป็นชื่อว่า “ บ้านหนองพลับ” และต่อมาเรียกกันสั้นๆว่า “บ้านพลับ” และเรียกชื่อนี้จนถึงทุกวันนี้ อัตราส่วนของประชากรในปัจจุบัน “เขมร” 70% “ลาว” 30%  แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
1.ยุคหินใหม่ อยู่ในช่วงอายุประมาณ 3,000 – 3,700 ปี มาแล้ว แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
วันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2554 ได้มีกิจกรรม ผู้ว่าราชการจังหวัดสัญจร “ผู้ว่ามาแล้ว" โดยนายระพี ผ่องบุพกิจ ผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมา ได้เข้าตรวจเยี่ยมแหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด และได้รับการต้อนรับจากนักวิชาการชาวไทย และชาวต่างประเทศ ที่ได้เป็นวิทยากรให้ความรู้ ด้านโบราณคดี และความสำคัญของแหล่งโบราณคดีนี้ ที่มีศักยภาพมากสู่การได้รับการพิจารณาให้เป็นมรดกโลก ในอนาคต จึงได้รับการตื่นตัวในวงกว้าง นำไปสู่การพัฒนาพื้นที่บ้านโนนวัดอย่างจริงจัง วัดหนองโนใต้
วัดหนองโนใต้ ตั้งอยู่เลขที่ 80 บ้านหนองโนใต้ หมู่ที่ 6 ตำบลหนองโน อำเภอเมืองสระบุรี จังหวัดสระบุรี สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย มีฐานะเป็นวัดราษฎร์ พื้นที่ตั้งวัดมีเนื้อที่ 25 ไร่ โฉนดเลขที่ 41523, 8576, 321, 6742, 6743.ปัจจุบันวัดหนองโนใต้ตั้งอยู่เลขที่ 80 บ้านหนองโนใต้ หมู่ที่ 6 ตำบลหนองโน อำเภอเมืองสระบุรี จังหวัดสระบุรี ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2500 มีเขตวิสุงคามสีมากว้าง 20 เมตร ยาว 40 เมตร. เทศบาลตำบลบ้านโพน
เทศบาลตำบลบ้านโพน เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแห่งหนึ่งในอำเภอโพนนาแก้ว จังหวัดสกลนคร พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่มสลับกับที่ราบสูง เหมาะสำหรับทำการเกษตรและเลี้ยงสัตว์มีแหล่งน้ำที่สำคัญคือ ลำห้วยชิ , ลำห้วยเชียงสือ , บึงคัน (บึงสะพาน) , ห้วยดินดาก , ห้วยสีทน , ห้วยแอด – ห้วยแฮด , ห้วยแสนตอ , ห้วยกุดพง , ลำน้ำก่ำ , ห้วยอั้ง , ห้วยกบน้อย , ห้วยวังหิน , ห้วยเม็ก , ลำห้วยไหล่ , ห้วยนางเลิง , หนองนางเลิง , บึงกลาง และหนองกรองทอง องค์การบริหารส่วนตำบลโนนพะยอม
โนนพะยอม แรกเริ่มเดิมเป็นเพียงหมู่บ้านเล็กๆในการปกครองของตำบลกุดเพียขอม อำเภอชนบท โดยเมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2531 ทางราชการได้แบ่งท้องที่ออกมาจัดตั้งขึ้นเป็นตำบลใหม่ ชื่อว่า "ตำบลโนนพะยอม" จำนวน 9 หมู่บ้าน ซึ่งมีฐานะเป็น สภาตำบลโนนพะยอม มีหน้าที่กำกับดูแลและกำหนดแผนพัฒนา จนกระทั่งเมื่อวันที่ 19 มกราคม พ.ศ. 2539  กระทรวงมหาดไทยมีประกาศให้เปลี่ยนแปลงฐานะจาก สภาตำบลโนนพะยอม เป็น องค์การบริหารส่วนตำบลโนนพะยอมจนถึงปัจจุบัน แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
วันที่ 22 กันยายน 2558 นายธงชัย ลืออดุลย์ ผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมา ลงนามในประกาศจังหวัดนครราชสีมา เพื่อประกาศขึ้นทะเบียนมรดกจังหวัดนครราชสีมา แก่ แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด (อาศัยอำนาจตาม พรบ.ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 และคำสั่งคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งขาติที่ 25/2550 ลงวันที่ 30 พฤศจิกายน 2550) เทศบาลตำบลโนนเมือง (จังหวัดนครราชสีมา)
เดิมตำบลโนนเมืองเป็นตำบลขนาดใหญ่การบริหารจัดการไม่ทั่วถึง จึงมีการแยกตำบลหลายครั้ง
เทศบาลตำบลโนนเมือง ตั้งอยู่ห่างจากขามสะแกแสงไปทางทิศเฉียงเหนือ ประมาณ 13 กิโลเมตร และห่างจากเมืองนครราชสีมา 63 กิโลเมตรเทศบาลตำบลหนองหัวฟาน ครอบคลุมพื้นที่ 9 หมู่บ้าน ดังนี้ องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านหัน (จังหวัดขอนแก่น)
บ้านหัน อำเภอโนนศิลา แต่ดั้งเดิมเมื่อราวปี พ.ศ. 2474 ขึ้นสังกัดการปกครองเป็น หมู่ 10 ตำบลแคนเหนือ อำเภอชนบท จังหวัดขอนแก่น จนต่อมาราว พ.ศ. 2482 ทางราชการจึงตั้งจัด "กิ่งอำเภอบ้านไผ่" ตำบลแคนเหนือจึงได้ย้ายมาสังกัดกิ่งอำเภอบ้านไผ่ (อำเภอบ้านไผ่ ปัจจุบัน) ซึ่งในขณะนั้นตำบลแคนเหนือมีทั้งหมด 46 หมู่บ้าน จึงยากต่อการปกครองดูแลไม่ทั่วถึง แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
ปัจจุบันโครงการการดำเนินงานติดปัญหาในเรื่องของการส่งมอบอาคารจากสำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดนครราชสีมาสู่ชุมชน คือ อบต. อาจารย์วิลาวัลย์ วัชระเกียรติศักดิ์ จึงได้เร่งผลักดันให้เกิดการส่งมอบอย่างโดยด่วน เพื่อให้ชุมชนสามารถบริการจัดการศูนย์การเรียนรู้ได้ถูกต้องตามกฎหมาย โดยสำนักศิลปะและวัฒนธรรม โดยหน่วยอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมธรรมชาติและศิลปกรรมท้องถิ่นจังหวัดนครราชสีมาจะได้ดำเนินการ นำเสนอต่อกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเพื่อขึ้นทะเบียนแหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัดเป็น "มรดกแห่งชาติ" อำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์
บริเวณหลักกิโลเมตรที่ 0 เป็นจุดตัดของทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 202 สายชัยภูมิ–เขมราฐ และทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 207 สายบ้านวัด–เมืองพล(ปัจจุบันคือทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2440) เป็นทางผ่านไปยังเมืองสำคัญหลายเมือง มีลักษณะเป็นป่าทึบ จึงเป็นที่ซ่องสุ่มของโจรผู้ร้าย ต่อมาในปี พ.ศ. 2497 นายไชยพจน์ ภู่กำชัย นายอำเภอพุทไธสงในขณะนั้น มีแนวความคิดว่า "บริเวณหลักกิโลเมตรที่ 0 จะไม่ให้ทำเป็นเพิงพักชั่วคราว ควรจะทำเป็นอาคารพักถาวรให้เป็นหมู่บ้าน..." จึงขอตั้งหมู่บ้านในบริเวณดังกล่าวโดยใช้ชื่อว่า บ้าน กม.ศูนย์ เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2499 และได้รับอนุมัติเมื่อวันที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2500 นายไชยพจน์เป็นผู้วางผังหมู่บ้านและเปิดให้จับจองที่ดิน ตำบลโนนสะอาด (อำเภอชุมแพ)
ตั้งอยู่ห่างจากอำเภอชุมแพ 12 กิโลเมตร ห่างจากจังหวัดขอนแก่น 92 กิโลเมตร สถาพภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่มแหล่งน้ำตามธรรมชาติที่สำคัญได้แก่ ลำน้ำเชิน 
เป็นแม่น้ำสายหลัก เหมาะแก่การเพาะปลูก อำเภอโนนดินแดง
โนนดินแดง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดบุรีรัมย์ อำเภอบ้านแฮด
อำเภอบ้านแฮด เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดขอนแก่น 
อำเภอบ้านแฮดตั้งอยู่ทางตอนกลางค่อนไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้ อำเภอโนนไทย
โนนไทย เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดนครราชสีมาคำว่า “สันเทียะ” มีการสันนิษฐาน ว่ามาจาก 3 ประเด็น คือ อำเภอชุมแพ
ตั้งอยู่บ้านโนนเมือง หมู่ที่ 4 ตำบลชุมแพ โนนเมืองเป็นเมืองโบราณที่มีคูน้ำคันดินล้อมรอบ 2 ชั้น เมืองชั้นในรูปทรงค่อนข้างกลม มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 420 เมตร เมืองชั้นนอกทรงยาวรี มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 600 เมตร หรือมีเนื้อที่ประมาณ 216 ไร่ เป็นเมืองโบราณสมัยทวารวดี (พุทธศตวรรษที่ 12 - 16)
ในปี พ.ศ. 2513 หน่วยศิลปากรที่ 7 ได้สำรวจพบเป็นครั้งแรก ต่อมาได้ดำเนินการขุดตรวจ ขุดค้นพบโครงกระดูกมนุษย์ (อายุประมาณ 2,500-2,000 ปี) ภาชนะดินเผา เครื่องประดับ เครื่องใช้ กระดูกสัตว์ จำนวน 13 หลุม จึงได้ทำหลังคาคลุมไว้ เพื่อแสดงในลักษณะพิพิธภัณฑ์สถานกลางแจ้ง ให้ผู้สนใจได้เข้าชม อยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอชุมแพ ไปทางชุมชนนาโพธิ์ (ผ่านโรงเรียนชุมชนชุมแพ) - บ้านโนนเมือง ประมาณ 5 กิโลเมตร หรือไปทางชุมชนพรานราษฎร์-บ้านโนนเมือง ประมาณ 5 กิโลเมตร (สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมที่ สำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติที่ 7 ขอนแก่น โทรศัพท์ 0-4324-2129, 0-4333-7629 ได้รับงบประมาณปรับปรุงจากปี 2546-2549 ประมาณ 30 ล้านบาท เทศบาลตำบลโนนไทย
เทศบาลตำบลโนนไทย อำเภอโนนไทย จังหวัดนครราชสีมา เดิมมีฐานะเป็นสุขาภิบาล มีพื้นที่ประมาณ 1.75 ตารางกิโลเมตร ประกอบด้วย 3 หมู่บ้าน ของตำบลโนนไทย คือ หมู่ที่ 1 บ้านสันเทียะ หมู่ที่ 2 บ้านโนนไทย และหมู่ที่ 10 บ้านโนนพริก ต่อมาได้รับการเปลี่ยนแปลงเป็นเทศบาลตำบลตามพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงฐานะของสุขาภิบาลเป็นเทศบาล พ.ศ. 2542 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาฉบับกฤษฎีกา เล่ม 166 ตอนที่ 9 ก เมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2542 โดยมีนางอนงค์ ธนกิจกำจร เป็นนายกเทศมนตรีคนแรก และ ด.ต.ตึ๋ง พึ่งกิ่ง เป็นนายกเทศมนตรีคนปัจจุบันที่มีการเลือกตั้งมาจากประชาชน วัดหนองป่าพง
วัดหนองป่าพง (วัดป่าพง; English: Wat Nong Pah Pong) เป็นวัดป่าฝ่ายอรัญวาสี มีจุดเริ่มต้นเมื่อปี พ.ศ. 2497[1] โดยพระโพธิญาณเถร (หลวงปู่ชา สุภทฺโท) ต่อมาได้รับวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2517[1][2] ตั้งอยู่บ้านพงสว่าง หมู่ที่ 10 ตำบลโนนผึ้ง อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี ปัจจุบันวัดหนองป่าพงมีวัดสาขาทั้งในและต่างประเทศไทยจำนวนมาก จากการเผยแผ่ พระพุทธศาสนาสายวิปัสนากรรมฐาน โดยบรรดาพระลูกศิษย์ซึ่งศรัทธาในปฏิปทาของหลวงปู่ชา สุภทฺโท อำเภอเฝ้าไร่
บ้านเฝ้าไร่ เดิมเป็นหมู่บ้านเล็กๆ ของตำบลเซิม อำเภอโพนพิสัยแยกการปกครองมาเป็น ตำบลเฝ้าไร่ เมื่อปี 2518ก่อนนี้ไม่เคยมีหมู่บ้านบริเวณชุมชนนี้เลย ชุมชนใหญ่ที่เก่าแก่กว่า ก็คือ ชุมชนบ้านนาฮำ โดยแรกเริ่มของการมีหมูบ้านก็เป็นชาวบ้านจากบ้านนาฮำ เข้ามาหักร้างถางพงอาศัยบริเวณอำเภอเฝ้าไร่ในปัจจุบัน ตามคำบอกเล่า และการสืบค้นหลักฐานข้อมูลนั้นบ้านเฝ้าไร่เริ่มมีราษฎร์เข้ามาอาศัยอยู่ เมื่อปี พ.ศ. 2506 (เป็นหมู่บ้านเล็กห่างไกล ของบ้านนาฮำ หรือบ้านฝาก) อยู่ในท้องที่ ต.เซิม อ.โพนพิสัย ซึ่งขณะนั้น อ.โพนพิสัย แยกการปกครองเป็น 10 ตำบลคือ
1. ตำบลจุมพล
2. ตำบลวัดหลวง
3. ตำบลชุมช้าง
4. ตำบลกุดบง
5. ตำบลรัตนวาปี (ปัจจุบันเป็นอำเภอรัตนวาปี)
6. ตำบลโพนแพง
7. ตำบลโซ่ (ปัจจุบันเป็นอำเภอโซ่พิสัย)
8. ตำบลทุ่งหลวง
9.ตำบลเซิม(ปัจจุบันมีบ้านเฝ้าไร่แยกมาเป็นตำบลและอำเภอเฝ้าไร่)
10.ตำบลปากคาด (ปัจจุบันเป็นอำเภอปากคาด) แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
โครงการศึกษาวิจัย “The Development of An Iron Age Chiefdom: Phase Twor” เป็นอีกโครงการหนึ่งที่ได้รับอนุญาตจากภารกิจการต่างประเทศ สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ให้เข้ามาศึกษาค้นคว้าทางโบราณคดีในประเทศ ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างกรมศิลปากร และมหาวิทยาลัยโอทาโก ประเทศนิวซีแลนด์ ซึ่งดำเนินการระหว่าง พ.ศ. 2538 ถึง 2542 ในบริเวณบ้านโนนวัด ตำบลพลสงคราม อำเภอโนนสูง จังหวัดนครราชสีมา เพื่อศึกษาเรื่องราวของคนในประวัติศาสตร์ ก่อนที่จะพัฒนาเข้าสู่อารยธรรมอย่างแท้จริงในช่วงคริสตกาล สาเหตุที่เลือกศึกษาในบริเวณนี้ เนื่องจากปรากฏหลักฐานชัดเจนว่า มีอารยธรรมเขมรโบราณที่เก่าแก่ คือ ปราสาทหินพิมาย ปราสาทหินพนมวัน และปราสาทหินพนมรุ้ง อันเป็นถิ่นกำเนิดของกษัตริย์ที่สำคัญของราชวงศ์หนึ่งของเขมรโบราณ คือ มหิธรปุระ แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
ซึ่งการเข้ามาศึกษาวิจัยโดยนักวิจัยชาวต่างประเทศ ได้เข้ามาทำการวิจัยทั้งทางด้านวิทยาศาสตร์ และสังคมศาสตร์ในทุกสาขาวิชาการ อันเป็นองค์ความรู้ใหม่ๆ ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาประเทศทั้งทางด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี สังคมศาสตร์ และประวัติศาสตร์ รวมทั้งการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ทั้งนักวิจัยและประชาชนในชุมชนท้องถิ่น ตำบลโนนศิลา (อำเภอโนนศิลา)
ตำบลโนนศิลา เป็นศูนย์กลางราชการอำเภอโนนศิลา ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
ตำบลโนนศิลา อำเภอโนนศิลา จังหวัดขอนแก่น แบ่งการปกครองออกเป็น 7 หมู่บ้าน ประกอบด้วย วัดหนองพลับ
วัดหนองพลับ เป็นวัดประจำของหมู่บ้านพลับและบ้านค้อ ตำบลสนม อำเภอสนม จังหวัดสุรินทร์ เป็นจุดศูนย์รวมจิตใจของพี่น้องทั้ง 2 หมู่บ้านและยังเป็นที่ทำกิจกรรมต่างๆร่วมกันทั้ง 2 หมู่บ้าน อำเภอปะคำ
ต่อมา ไม่นานได้เกิดความแห่งแล้งขึ้นในหลายจังหวัดหลายพื้นที่ทางภาคอีสาน เป็นเหตุให้มีผู้คนจากหลายที่หลายแห่งและหลายจังหวัดต่างพากันอพยพเข้ามาจับจองที่ทำกินและที่อยู่อาศัยกันอย่างต่อเนื่อง สาเหตุหนึ่งเนื่องมาจากความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่ “บ้านปะคำ”โดยเฉพาะอย่างยิ่ง บ้านปลื้ม (ตำบลโคกมะม่วง ในปัจจุบัน) ที่มีความอุดมสมบูรณ์ไปด้วยแหล่งน้ำธรรมชาติ พืชพันธุ์ธัญญาหาร และทรัพยากรธรรมชาติมากมายหลากหลายชนิด จึงทำให้มีการอพยพเข้ามาอยู่อาศัยของผู้คนจากต่างถิ่นมีมาอย่างต่อเนื่องจนทำให้มีหมู่บ้านใหม่ๆ เกิดขึ้นมากมายหลายหมู่บ้าน เช่น บ้านไทยเจริญ บ้านถนนหัก บ้านโคกลอย บ้านโคกปราสาทบ้านโคกว่าน (ปัจจุบันชื่อบ้านสุขสำราญ) บ้านดอนนางดำ (ปัจจุบันชื่อบ้านดอนนางงาม) บ้านทุ่งไผ่ บ้านโคกประเดียบ บ้านปลื้ม บ้านเทพ บ้านโคกไม้แดง บ้านน้อย และอีกหลายต่อหลายหมู่บ้าน จวบจนถึงปัจจุบัน (พ.ศ. 2555) รวมแล้วทั้งสิ้น 77 หมู่บ้าน 
นางรอง มาเป็น กิ่งอำเภอละหานทราย จังหวัดบุรีรัมย์ 
ปะคำ , ตำบลไทยเจริญ และตำบลหนองบัว ส่วนหมู่บ้านส้มป่อยและหมู่บ้าน โนนดินแดง (อำเภอโนนดินแดง) ยังคงขึ้นอยู่กับอำเภอละหานทราย จังหวัดบุรีรัมย์การตั้งถิ่นฐานบ้านปะคำ ไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดว่ามีการก่อตั้งขึ้นในยุคสมัยใดทุกสิ่งทุกอย่างจึงเป็นเพียงแค่การสันนิษฐานสืบต่อกันมาว่า น่าจะตั้งขึ้นในราวพุทธศตวรรษที่ 15 -17 เพราะสังเกตเห็นได้จากการที่มีโบราณสถานและโบราณวัตถุต่างๆใหญ่บ้างเล็กบ้างรายล้อมอยู่โดยทั่วไป อย่างเช่น , พระพุทธรูปสัมฤทธิ์ , เทวรูปสัมฤทธิ์ , เครื่องปั้นดินเผาเครื่องประดับ , 
โครงกระดูก , อาวุธ เป็นต้น แต่ไม่ได้มีการเก็บรักษาให้ดีเท่าที่ควรเนื่องจากโดยส่วนใหญ่ เป็นการขุดค้นพบโดยนักค้าโบราณวัตถุมากกว่า จึงไม่ได้มีการศึกษาประวัติสิ่ง ของต่างๆเหล่านี้ดีเท่าที่ควร 
(ปัจจุบันยังพอมีให้เห็นอยู่บ้างที่ พิพิธภัณฑ์วัดโคกงิ้ว หมู่ที่ 3 ต.ปะคำ อ.ปะคำ จ.บุรีรัมย์) และโดยเฉพาะอย่างยิ่งที่บริเวณรอยต่อชุมชนบ้านปะคำหมู่ที่ 1 และชุมชนบ้านปะคำหมู่ที่ 2 
ตำบลปะคำ ลึกลงไปใต้ดินราว 1 – 5 เมตร จะพบว่ามีโครงกระดูกของคนในสมัยโบราณเรียงรายอยู่โดยทั่วไป นอกจากนี้ยังพบวัตถุสิ่งของต่างๆ เช่นหมวกโลหะ , อาวุธ , เครื่องใช้ต่างๆ ฯลฯ ดังนั้นจึงสันนิษฐานว่า บ้านปะคำ น่าจะเป็นหมู่บ้านและชุมชนโบราณที่มีความเก่ามากแห่งหนึ่ง  ป่าคำชะโนด
ป่าคำชะโนด หรือ เมืองชะโนด หรือ วังนาคินทร์คำชะโนด ตั้งอยู่ในพื้นที่ 3 ตำบล คือ ตำบลวังทอง, ตำบลบ้านม่วง และตำบลบ้านจันทร์ ใน อำเภอบ้านดุง จังหวัดอุดรธานี เป็นป่าที่มีลักษณะเหมือนเกาะแม่น้ำขึ้นอยู่กลางทุ่งนา เต็มไปด้วยต้นชะโนด ซึ่งเป็นพืชจำพวกปาล์ม ความยาวประมาณ 200 เมตร ป่าคำชะโนดเป็นสถานที่ ๆ ปรากฏในตำนานพื้นบ้าน เป็นสถานที่ ๆ เชื่อว่า เป็นที่สิงสถิตของพญานาค ปู่ศรีสุทโธ ย่าศรีประทุมมา และสิ่งลี้ลับต่าง ๆ บ่อยครั้งที่ชาวบ้านในละแวกนั้นจะพบเห็นชาวเมืองชะโนดไปเที่ยวงานบุญพระเวสสันดร รวมถึงหญิงสาวที่มายืมเครื่องมือทอผ้าอยู่เป็นประจำ และเมื่อเกิดเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ในที่ราบลุ่มแม่น้ำโขง รวมถึงที่อำเภอบ้านดุง แต่น้ำก็ไม่ท่วมบริเวณคำชะโนด เมื่อระดับน้ำลดลง คำชะโนดก็ยังคงอยู่เช่นเดิม แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
2. ในช่วง 4 ปีที่ผ่านมา Prof. Charles Hiam และ Dr. Nigel Chang ได้นำเสนอผลงานวิจัยทางโบราณคดีที่บ้านโนนวัด และได้ตีพิมพ์ผลงานเผยแพร่อย่างกว้างขวางอีกด้วย อาจจะกล่าวได้ว่า นี่เป็นเครื่องวัดความสำคัญของบ้านโนนวัดในระดับนานาชาติ คือ การมีข้อมูลการวิจัยที่กล่าวถึงบ้านโนนวัดของประเทศไทยตีพิมพ์ในวารสาร และตำราเรียนในระดับนานาชาติที่ว่าด้วยวิชาประวัติศาสตร์ของโลก ตัวอย่างเช่น หนังสือเรื่อง อดีตของมนุษยชาติ และนอกจากนี้ ริชาร์ด สโตน ผู้สื่อข่าวประจำทวีปเอเชียของ Science Magazine ได้เคยเยี่ยมชมการขุดค้นที่บ้านโนนวัด และได้ตีพิมพ์บทความเกี่ยวกับโครงการนี้ และต่อมา โทมัส กิดวิช ได้มาเยี่ยมชมแหล่งโบราณคดีแหล่งนี้เช่นกันได้ได้ตีพิมพ์ลงบทความพิเศษลงในวารสาร Archaeology ซึ่งเป็นวารสารของสถาบันโบราณคดีแห่งอเมริกาและมียอดขายกว่า 400,000 ฉบับ อำเภองาว
ตั้งอยู่ตำบลบ้านหวด บนถนนพหลโยธิน สายลำปาง-งาว ห่างจากตัวอำเภองาว 10 กิโลเมตร วัดจองคำเป็นวัดเก่าแก่แห่งหนึ่งในจังหวัดลำปาง โดยสถาปัตยกรรมก่อสร้างที่โดดเด่นเป็นศิลปะแบบไทยใหญ่ สันนิษฐานว่าก่อสร้างโดยชาวพม่าที่มารับจ้างทำสัมปทานป่าไม้ที่เขตอำเภองาว ไม่ปรากฏหลักฐานการสร้างที่แน่ชัด ตัววิหารชัยภูมิศิลปะแบบไทยใหญ่หลังเดิมถูกรื้อย้ายมาไปไว้ ณ เมืองโบราณ จังหวัดสมุทรปราการ หลังที่เห็นปัจจุบันเป็นศิลปะที่สร้างขึ้นมาใหม่ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2549 สืบเนื่องจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงครองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี ได้มีการยกวัดราษฎร์ขึ้นเป็นพระอารามหลวง วัดจองคำได้รับคัดเลือกให้สถาปนาขึ้นเป็นพระอารามหลวง ชั้นตรี ชนิดสามัญ ถือเป็นพระอารามหลวงลำดับที่สามของจังหวัดลำปาง นอกจากนี้ยังเป็นโรงเรียนสอนพระปริยัติธรรมแผนกบาลีประจำจังหวัดลำปาง แต่ละปีนักเรียนปริยัติธรรมสามารถสอบเปรียญธรรมบาลีได้ตั้งแต่ประโยคหนึ่งจนถึง ป.ธ.9 ได้รับพระราชทานอุปสมบทเป็นนาคหลวงจำนวนมาก เจ้าอาวาสลำดับปัจจุบันและเจ้าสำนักได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นเทพ ในราชทินนามว่า พระเทพปริยัติมงคล ตำบลบ้านฟ้า
ตำบลบ้านฟ้า เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอบ้านหลวง จังหวัดน่าน ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของอำเภอ แบ่งการปกครองออกเป็น 8 หมู่บ้าน ได้แก่ อำเภอโนนสุวรรณ
โนนสุวรรณ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดบุรีรัมย์ ตำบลบ้านหัน (อำเภอโนนศิลา)
ต่อมาเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2522 ทางราชการได้แยกโอนตำบลบ้านหัน โดยนำเอาหมู่บ้านทางได้ทิศตะวันออก ได้แก่ บ้านป่าป่อ บ้านหนองดู่ บ้านดอนเปือย บ้านเสือเฒ่า ซึ่งเห็นว่าห่างไกลที่ตั้งศูนย์ราชการใหม่ จึงขอยกฐานะหมู่บ้านป่าปอขึ้นเป็น ""ตำบลป่าปอ อำเภอบ้านไผ่""  แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
การค้นพบหลักฐานทางโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์เป็นการเปิดให้เห็นว่าบรรพบุรุษของคนไทยนั้นมีความเป็นมาที่ยาวนานถึง 4,000 ปี ในขั้นตอนของการศึกษาต่อไป หากมีการศึกษาข้อมูลตรงนี้อย่างจริงจัง จะทำให้เราเข้าใจบรรพบุรุษคนไทยตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์อย่างแท้จริงได้ เป็นการเชื่อมโยงข้อมูลของคนไทยย้อนหลังไปตั้งแต่ปัจจุบันจนถึงยุคก่อนประวัติศาสตร์ ซึ่งหลักฐานที่พบที่นี่อาจจะเรียกได้ว่า เป็นข้อมูลใหม่ของโลกเลยก็ว่าได้ นับเป็นการค้นพบครั้งสำคัญของโลก อำเภอโนนสุวรรณ
ถ้ามาจากจังหวัดนครราชสีมา มาตามถนนหมายเลข24แยกที่ อ.หนองกี่ เลี้ยวเข้าถนนหนองกี่-เสิงสาง มาประมาณ10กม.ถึงชุมชนสามเหลี่ยม ทต.ดอนอะราง ก็เลี้ยวซ้ายเข้าถนนหัวถนน-ดอนอะราง จะเข้าเขตอำเภอโนนสุวรรณที่เขตตำบลดงอีจาน องค์การบริหารส่วนตำบลโนนสมบูรณ์ (อำเภอบ้านแฮด)
"ระวังสับสนชื่อซ้ำกัน องค์การบริหารส่วนตำบลโนนสมบูรณ์"องค์การบริหารส่วนตำบลโนนสมบูรณ์ เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแห่งหนึ่งในอำเภอบ้านแฮด จังหวัดขอนแก่น อยู่ห่างจากที่ตั้งอำเภอบ้านแฮด 10 กิโลเมตร โดยมีสภาพภูมิประเทศทั่วไป เป็นพื้นที่ราบลุ่มบางตอนสลับกับที่ดอน และเป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำชี ตำบลโนนสะอาด (อำเภอชุมแพ)
ตำบลโนนสะอาด เป็นตำบลใน อำเภอชุมแพ จังหวัดขอนแก่น แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
กล่าวโดยสรุป ชุมชนโบราณที่แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัดมีการดำรงชีวิตหรือความเป็นอยู่โดยการเลี้ยงสัตว์จำพวก วัว ควาย หมู และสุนัข ล่าสัตว์และดักสัตว์จำพวกวัวป่า หมูป่า กวางป่า เนื้อสมัน ละอง / ละมั่ง เนื้อทราย เก้ง และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็ก จับสัตว์น้ำและสัตว์ครึ่งน้ำครึ่งบก จำพวกปลา หอย เต่า และตะพาบน้ำ การบริโภคสัตว์นิยมกินไขกระดูก โดยการทุบขวางกระดูก (diaphysis) นอกจากนี้ยังมีการเพาะปลูกข้าวและการแลกเปลี่ยนสินค้ากับชุมชนภายนอก สภาพแวดล้อมรับแหล่งโบราณคดีเป็นที่ราบน้ำท่วมขังและมีแม่น้ำ ลำน้ำสาขา คลอง สระ หนอง ส่วนป่านั้นที่โดดเด่นคือป่าเบญจพรรณ ป่าโปร่ง ป่าแดง หรือป่าเต็งรัง เพราะป่าเหล่านี้เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ที่พบจากแหล่งโบราณคดีแห่งนี้ วัดบ้านไร่
วัดบ้านไร่ (วัดหลวงพ่อคูณ) ตั้งอยู่ใน ตำบลกุดพิมาน อำเภอด่านขุนทด จังหวัดนครราชสีมา มีชื่อเสียงเนื่องจากพระเทพวิทยาคม (คูณ ปริสุทฺโธ) พระเกจิชื่อดัง เป็นที่เคารพศรัทธาของคนทั้งประเทศ ท่านเคยเป็นเจ้าอาวาสวัดบ้านไร่ ปัจจุบัน พระภาวนาประชานาถ (นุช รตนวิชโย) เป็นรักษาการเจ้าอาวาส จึงทำให้วัดแห่งนี้เป็นที่รู้จักของคนทั่วไปด้วย หลวงพ่อคูณเป็นพระชาวบ้านที่เข้าถึงมวลชนทุกระดับชั้น ตั้งแต่เจ้าฟ้าเจ้าแผ่นดิน นักการเมืองไปจนถึงชาวบ้าน ด้วยท่านมีเมตตามหานิยม มีวิธีการสั่งสอนที่ตรงไปตรงมาง่ายแก่การเข้าใจ วัดบ้านแพน
วัดบ้านแพน เป็นวัดราษฏร์ ตั้งอยู่บนริมฝั่งแม่น้ำน้อย เลขที่ ๑๒๕ หมู่ที่ ๑ ตำบลสามกอ อำเภอเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย
บริเวณพื้นที่ตั้งวัดบ้านแพนแต่เดิมนั้นเป็นที่ราบลุ่ม อยู่ริมแม่น้ำน้อย มีเนื้อที่ ๓๔ ไร่ ๑ งาน ๖๗ ตารางวา โฉนดที่ดินเลขที่ ๑๕๓๐๐ มีมีที่ธรณีสงฆ์ จำนวน ๑๔ แปลง เนื้อที่ ๑๕๑ ไร่ ๒ งาน ๒๑ ตารางวา มีอาณาเขต ดังนี้ แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
โครงการวัด ต.พลสงคราม อ.โนนสูง จ.โครงการช่วงที่ 1. The Development of An Iron Age Chiefdom: Phase Two โดย ศาสตราจารย์ชาร์ล ไฮแอม จากมหาวิทยาลัยโอทาโก นิวซีแลนด์ อำเภอโนนแดง
โนนแดง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดนครราชสีมา แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
4. มีความเก่าแก่อยู่ในยุคหินใหม่ ประมาณ 4,500 ปีมาแล้ว ร่วมสมัยเดียวบ้านเชียง จังหวัดอุดรธานี ถึงประมาณ 1,000 ปี ตำบลโนนเจริญ
ตำบลโนนเจริญ เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอบ้านกรวด จังหวัดบุรีรัมย์ ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของเทศบาลตำบลโนนเจริญ วัดหนองปล้อง
วัดหนองปล้อง เป็นวัดที่ตั้งอยู่บนพื้นที่เนินเขาเตี้ย ๆ ห่างจากหนองน้ำประจำหมู่บ้านประมาณ 300 เมตร หนองน้ำนั้นชาวบ้านได้เรียกชื่อว่า “หนองปล้อง” เพราะว่ามีหญ้าปล้องขึ้นเต็มหนองน้ำนั้น ต่อมามีผู้คนมาอยู่อาศัย ทำมาหากิน และอยู่กันเป็นปึกแผ่น ได้รวมตัวกันตั้งเป็นหมู่บ้านขึ้นมา และเอาชื่อหนองน้ำนั้นเป็นชื่อหมู่บ้านว่า “บ้านหนองปล้อง” จนถึงทุกวันนี้ และชาวบ้านมี ความเห็นรวมกันว่าควรมีที่สะดวกในการบำเพ็ญกุศลใกล้ ๆ หมู่บ้าน จึงจัดการก่อสร้างที่พักสงฆ์ขึ้นมาเมื่อปี พ.ศ. 2523 บนเนินเขาเตี้ยใกล้หมู่บ้าน และได้นิมนต์พระสงฆ์มาจำพรรษาฉลองศรัทธาชาวบ้าน โดยเรียกชื่อที่พักสงฆ์นี้ว่าที่พักสงฆ์พุทธสุวรรณหงษ์บรรพต หลังจากนั้นมาก็มีพระสงฆ์จำพรรษา ตลอดมามิได้ขาดทุกปี ภายหลังชาวบ้านมีความเห็นพ้องต้องกันว่าสมควรตั้งชื่อที่พักสงฆ์เสียใหม่ว่า ที่พักสงฆ์หนองปล้อง ให้สอดคล้องกับหมู่บ้าน ต่อมานายสมคิด แย้มนุช (ผู้ใหญ่บ้าน) และ แม่ชีกิมลี้ อักษรนิติ (ผู้อุปถัมภ์วัด) พร้อมด้วยชาวบ้านได้พิจารณาว่า ที่พักสงฆ์หนองปล้องนั้นยังไม่เป็นวัดที่ถูกต้องตามกฎหมาย จึงให้ นายสมคิด แย้มนุช ทำเรื่องขออนุญาตสร้างวัด และได้รับอนุญาตให้สร้างวัดเมื่อวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2533 แล้วได้ไปนิมนต์พระสมศักดิ์ สิรินฺธโร จากจากวัดป่าคา ตำบลประดู่ยืน อำเภอลานสัก จังหวัดอุทัยธานี  มาจำพรรษาพร้อมทั้งปกครองวัดนี้ (นิมนต์มาเมื่อปี พ.ศ. 2530) และได้ก่อสร้างเสนาสนะเรื่อยมา หลังจากได้รับอนุญาตให้สร้างวัดแล้ว ต่อมาได้ดำเนินการขอตั้งวัดในพระพุทธศาสนา ซึ่งได้รับประกาศตั้งเป็นวัดขึ้นในพระพุทธศาสนา มีนามว่า “วัดหนองปล้อง” เมื่อวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2541 ตำบลโนนหัน
ประวัติความเป็นมา
เดิม ตำบลโนนหัน เป็นตำบลขึ้นตรงต่อ อำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2489 ตำบลชุมแพ ได้ยกฐานะขึ้นเป็น อำเภอชุมแพ ตำบลโนนหัน จึงเป็นตำบลหนึ่งของ อำเภอชุมแพ เป็นต้นมา เนื่องจาก ตำบลโนนหันเป็นตำบลขนาดใหญ่ มีความเจริญขึ้นตามลำดับ จึงได้แยกออกมาเป็นตำบลต่าง ๆ 4 ตำบล ดังนี้  อำเภอโนนศิลา
โนนศิลา เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดขอนแก่น ริมถนนมิตรภาพ (สายสระบุรี-หนองคาย) ระหว่างอำเภอพลกับอำเภอบ้านไผ่ เป็นอำเภอขนาดเล็ก แต่มีความสำคัญทางด้านเศรษฐกิจและการคมนาคม  ตำบลโนนหัน
ตั้งอยู่ห่างจาก อำเภอชุมแพ ประมาณ 20 กิโลเมตร ห่างจาก จังหวัดขอนแก่น 96 กิโลเมตร สภาพภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นที่ราบสูง เทศบาลตำบลโนนหัน
เทศบาลตำบลโนนหัน (อังกฤษ:Non Hun Subdistrict Municipality)เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นประเภทเทศบาลตำบล ตั้งอยู่ที่อำเภอชุมแพ จังหวัดขอนแก่น ตั้งอยู่ในเขตที่ราบ สลับที่ราบลุ่มน้ำขัง และที่ดอนขนาดเล็ก อยู่ในเขตอิทธิพลของภูมิประเทศลุ่มน้ำชีตอนบน มีลักษณะเป็นที่ราบสูง และเป็นภูเขาทางด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือ และลาดเอียงไปทางด้านตะวันออก ทำให้ด้านทิศตะวันออกของพื้นที่เทศบาลเป็นแหล่งรองรับน้ำ และเกิดเป็นลำห้วย ได้แก่ ลำห้วยใหญ่ องค์การบริหารส่วนตำบลท่าวัด
ท่าวัด ท้องที่เดิมที่เป็นหมู่บ้านในเขตตำบลระหารนา หรือ ละหานนา อำเภอพล เมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2508 ทางราชการได้แบ่งโอนหมู่บ้านจำนวน 7 หมู่บ้านของตำบลระหารนา/ละหานนา ออกมาจัดตั้งเป็นตำบลใหม่ ชื่อว่า ตำบลท่าวัด อำเภอพล เหตุที่ตั้งชื่อ ท่าวัด เนื่องจากบริเวณนั้นมีสถานที่ตั้งของวัดอยู่ใกล้หนองน้ำ และมีต้นแวงขึ้นมากบริเวณหนองน้ำ และเมื่อปี พ.ศ. 2514จัดตั้งกิ่งอำเภอแวงน้อยขึ้น จึงมีผลทำให้ตำบลท่าวัด โอนมาขึ้นตรงต่อเขตปกครองอำเภอแวงน้อย และในเมื่อวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2517 ได้รับการยกฐานะตำบลละหานนา เป็น สภาตำบลท่าวัด จนกระทั่งเมื่อวันที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2539 กระทรวงมหาดไทยได้ประกาศเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น องค์การบริหารส่วนตำบลท่าวัดจนถึงปัจจุบัน อำเภอโนนศิลา
ตามคำบอกเล่าสืบต่อกันมา แต่ก่อนนั้นมีเขาศิลาทรายเกิดขึ้นกลางลำห้วยแคน ซึ่งอยู่ในเขตพื้นที่บ้านโนนศิลาในปัจจุบัน  เมื่อมองดูตอนพระอาทิตย์กำลังขึ้นหรือลับขอบฟ้า จะมองเห็นเป็นสีเหลืองทองอร่าม ต่อมาเขาศิลาทรายนั้นถูกน้ำในลำห้วยแคนพัดหายไป คนเฒ่าคนแก่จึงได้ตั้งชื่อหมู่บ้าน ณ บริเวณดังกล่าวว่า "บ้านโนนศิลา" โดยตั้งเป็นหมู่บ้านริมถนนมิตรภาพ (สระบุรี-หนองคาย) เมื่อราวปี พ.ศ. 2440 อยู่ในเขตการปกครองของพื้นที่ตำบลเปือยใหญ่ อำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น ในขณะนั้น แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศไทย หมวดหมู่:จังหวัดนครราชสีมา แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
4.สำรวจและขุดค้นชั้นดิน (columns of soil) เพื่อ วิเคราะห์วิวัฒนาการของพืชและการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อมในหมื่นปี ของบริเวณต่าง ๆ ในพื้นที่ชุ่มน้ำในจังหวัดนครราชสีมาเพื่อเทียบเคียงกับบ้านโนนวัด เทศบาลตำบลโนนไทย
เทศบาลตำบลโนนไทย ตั้งอยู่ทางด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัดนครราชสีมา ห่างจากจังหวัดประมาณ 30 กิโลเมตร และห่างจากกรุงเทพมหานคร 280 กิโลเมตร ถนนเส้นสำคัญ คือ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 205 วัดบ้านนา
วัดบ้านนา ตั้งอยู่ที่ถนนจรดวิถีถ่อง เลขที่ 208 หมู่ที่ 1 ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย เป็นวัดในพระพุทธศาสนาฝ่ายเถรวาท สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย  ตำบลบ้านหัน (อำเภอโนนศิลา)
จนกระทั่ง ปี พ.ศ. 2539 ตำบลบ้านหัน อำเภอบ้านไผ่ มีประชากรหนาแน่น พื้นที่กว้างขวาง มีหมู่บ้านในเขตการปกครองรวมทั้งหมด 15 หมู่บ้าน ประกอบกับอำเภอบ้านไผ่ มีเขตการปกครองมากถึง 25 ตำบล ทางราชการจึงเห็นสมควรยกฐานะตำบลอันห่างไกลจากการปกครองของอำเภอบ้านไผ่ขึ้นเป็น "กิ่งอำเภอ" โดยทางราชการได้เห็นสมควรยกฐานะตำบลบ้านหัน ขึ้นเป็น "กิ่งอำเภอบ้านหัน" ทางทิศใต้ของอำเภอบ้านไผ่ รวมการปกครองเป็น 5 ตำบล โดยก่อสร้างศูนย์ราชการก่อสร้าง ณ บริเวณป่าโคกห้วยทราย บ้านห้วนแคน ตำบลบ้านหัน แต่ในที่ประชุมกำนัน ผู้ใหญ่บ้านทั้ง 5 ตำบล "ไม่เห็นชอบด้วย" เนื่องจากบริเวณป่าโคกห้วยทราย ไม่เป็นที่ตั้งกึ่งกลางของพื้นทีที่แยกออกมา จึงทำให้ประชาชนทางด้านฝั่งตะวันตกอยู่ห่างไกลศูนย์ราชการแห่งใหม่ ซึ่งอาจจะลำบากต่อการเดินทางมาติดต่อราชการ จึงได้ลงมติเห็นชอบตั้งศูนย์ราชการใหม่ที่โคกสาธารณประโยชน์ หมู่ 2 ตำบลโนนศิลา และมีลงมติเห็นชอบให้ใช้ชื่อว่า "กิ่งอำเภอโนนศิลา" ปัจจุบัน  เทศบาลตำบลดู่ใต้
ตำบลดู่ใต้ กำเนิดมาจาก บ้านดู่ อยู่ทางตอนใต้ของอำเภอเมืองน่าน เริ่มจัดตั้งเป็นตำบลครั้งแรกในปลายรัชกาลที่ 5 โดยมีกำนันคนแรก คือ นายแสนขันฤทธิ์ ดู่จันทร์ศักดิ์ ต่อมาในปี พ.ศ. 2447 ได้เปลี่ยนชื่อบ้านดู่ เป็น บ้านดู่ใต้ และในระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 ราวปี พ.ศ. 2486 ได้ถูกยุบเข้ากับตำบลกองควายเพื่อความสะดวกในการปกครอง ภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ยุติลง ตำบลดู่ใต้แยกออกจากตำบลกองควายอีกครั้ง  อำเภอโนนสุวรรณ
อำเภอโนนสุวรรณตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้ วัดบ้านกอก
วัดบ้านกอก ตั้งอยู่เลขที่ 51 บ้านบ้านกอก หมู่ที่ 6 ตำบลบ้านแก้ง อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสระบุรี สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย มีฐานะเป็นวัดราษฎร์ พื้นที่ตั้งวัดเป็นที่ราบริมแม่น้ำป่าสัก. วัดบ้านอรุณพัฒนา
สำนักสงฆ์วัดบ้านอรุณพัฒนา ตั้งเมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน 2553 เดิมชื่อสำนักสงฆ์วัดบ้านสามขา ที่เป็นที่รู้จักกันในตำบลบ้านยาง เพราะว่าชาวบ้านตำบลเขตนั้นแต่เดิมเรียกชื่อบ้านอรุณพัฒนาว่าบ้านสามขา เป็นที่มาของชื่อสำนักสงฆ์วัดบ้านสามขา แต่ชื่อวัดยังไม่แน่นนอนในรายชื่อวัดจังหวัดนครราชสีมา เป็นสำนักสงฆ์ที่อยู่ในพื้นที่เขตชุมชน เพราะที่ ๆ วัดสร้างบนพื้นที่ สปก. ของชุมชนบ้านอรุฒพัฒนา ที่ช่วยกันสร้างสำนักสงฆ์ไห้เป็นวัดอย่างสมบรูณ์แบบและกำลังอยู่ในช่วงก่อสร้างอารามเพื่อไห้ครบองค์ประกรอบของการจัดตั้งไห้เป็นวัด กำลังสร้างเป็นศูนย์ปฏิบัติธรรม โดยการดำเนินการของหลวงพ่อเจ้าอาวาส ที่มุงเน้นในเรื่องปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน เพื่อเป็นจุดศุนย์รวมของชาวบ้านในการสร้างจิตใจที่ดี่งามและศึกษาแสวงหาในธรรมะเพื่อสติปัญญาที่ดี่มีคุณธรรม ในการดำลงชีวิตแบบวิถีพุทธ
มีเนื่อที่ทังหมด 23 ไร 3 งาน หมวด 3 
การปกครองคณะสงฆ์ 
________ อำเภอหนองบัว
ตามประวัติวัดหนองกลับ-หนองบัว จากหนังสืออนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพพระครูนิกรปทุมรักษ์(หลวงปู่อ๋อย นามสกุล พรมบุญ เกิด ๑๗ กุมภาพันธ์ ๒๔๔๒-มรณะ ๒๖ สิงหาคม ๒๕๒๙ อายุ ๘๗ ปี)อดีตเจ้าอาวาสวัดใหญ:วัดหนองกลับ และอดีตเจ้าคณะอำเภอหนองบัวรูปแรก พ.ศ. ๒๕๓๒ กล่าวว่า วัดหนองกลับ นี้ สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๓๖๓ ในสมัยรัชกาลที่ ๒ ใครสร้างไม่ปรากฏ ตามคำบอกเล่าทราบว่า ตรงที่สร้างวัดนี้ ในห้วงเหตุการณ์กบฏเจ้าอนุวงศ์ยกทัพตีเมืองนครราชสีมา(โคราช)สมัยราชกาลที่ ๓ เป็นที่ตั้งค่ายของชาวหนองบัว-หนองกลับ เพื่อป้องกันทัพเวียงจันทน์ที่ผ่านมา ด้วยบ้านนี้ตั้งมาหลายร้อยปี จึงมีวัดเก่าแก่ชื่อ วัดหนองม่วง ในเขตหนองกลับ และวัดสระมะนาว ในเขตหนองบัว เมื่อชาวบ้านทั้งสองบ้านมาตั้งค่ายที่วัดหนองกลับ จึงย้ายวัดมาด้วยเป็นเหตุให้มีวัดติดกันสองวัด ในสมัยนั้นชาวบ้านเรียกวัดนอกและวัดใน (บ้านนอกคือตำบลหนองกลับ บ้านในคือตำบลหนองบัว)ต่อมาภิกษุวัดในเป็นอหิวาต์มรณภาพ ภิกษุที่เหลือจึงย้ายไปวัดนอก(วัดหนองกลับในปัจจุบัน)จึงเป็นการรวมวัดโดยปริยาย สำหรับชื่อวัดเดิมมีผู้ตั้งไว้ว่า วัดประทุมคงคา ต่อมาเปลี่ยนเป็น วัดหงษ์ เพราะมีเสาหงษ์อยู่หน้าวัด ต่อมามีเจ้าเมืองพิจิตรมาตรวจราชการ จึงเปลี่ยนชื่อวัดให้เหมือนกับชื่อหมู่บ้านว่า วัดหนองกลับ แต่เนื่องจากอยู่ติดหนองบัว จึงนิยมเรียก วัดหนองบัว  ตำบลโนนเจริญ
ราษฎรส่วนใหญ่ประมาณร้อยละ 70 ประกอบอาชีพเกษตรกรรมทำนาข้าว 
การจัดการศึกษาในเขตเทศบาลตำบลโนนเจริญ มีตั้งแต่ระดับก่อนประถมศึกษาจนถึงระดับมัธยมศึกษาจำนวนวัดในเขตเทศบาล มีทั้งหมด 8 วัด คือ อำเภอโนนแดง
อำเภอโนนแดง แต่เดิมเมื่อประมาณ ปี พ.ศ. 2480 เป็นหมู่บ้านเล็กๆ ตั้งขึ้นโดยเรียกชื่อตามชื่อของไม้แดง ซึ่งมีอยู่มากในขณะนั้น อยู่ในเขตการปกครองของตำบลโนนตาเถร อำเภอประทาย จังหวัดนครราชสีมา ต่อมาชุมชนโนนแดงได้ขยายใหญ่ขึ้น จึงได้จัดตั้งขึ้นเป็น ตำบลโนนแดง เมื่อปี พ.ศ. 2508 และ เมื่อชุมชนมีความเจริญเติบโต เข้าหลักเกณฑ์ที่จะจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอได้แล้ว จังหวัดนครราชสีมา จึงได้เสนอกระทรวงมหาดไทย เพื่อประกาศจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอโนนแดง เมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2532  อำเภอโนนนารายณ์
อำเภอโนนนารายณ์ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้ แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
6. ครั้งแรกของประเทศไทยที่พบว่าเป็นศพผู้ใหญ่ที่ถูกนำบรรจุใส่ในภาชนะดินเผาขนาดใหญ่มีอายุราว 4,000 ปี อำเภอบ้านม่วง
บ้านม่วง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสกลนคร อำเภอบ้านหลวง
บ้านหลวง () เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดน่าน  วัดพระพุทธ
วัดพระพุทธ ตั้งอยู่ที่ บ้านใหญ่ หมู่ที่ 3 ตำบลพร่อน อำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส ภายในวัดมีศาลาการเปรียญ พระพุทธรูปทำด้วยไม้ชัยพฤกษ์ ชื่อ พ่อท่านพระพุทธ พระพุทธไสยาสน์ แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
3.ยุคเหล็ก มีอายุประมาณ 1,500 – 2,500 ปีมาแล้ว ตำบลสวาย (อำเภอเมืองสุรินทร์)
ตำบลสวาย เป็นตำบลแห่งหนึ่งตั้งอยู่ในเขตอำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ อยู่ทางตอนใต้ของจังหวัดสุรินทร์ประมาณ 22 กิโลเมตร เป็นหมู่บ้านทอผ้าไหมบ้านสวายที่มีชื่อเสียงด้านการผลิตผ้าไหม ที่สวยที่สุดในจังหวัดสุรินทร์ สามารถผลิตและส่งขายไปทั่วทั้งจังหวัดสุรินทร์ และจังหวัดใกล้เคียง รวมทั้งทั่วประเทศ
ความเป็นมาของชุมชนตำบลสวายมีมานาน เป็นหมู่บ้านเก่าแก่ มีชุมชนโบราณ คือ บ้านโคกเมือง เป็นเมืองโบราณ มีมาตั้งแต่สมัยตั้งเมืองสุรินทร์ และเป็นเมืองโบราณสมัยขอมเรืองอำนาจ มีบ้านโคกเมืองเป็นเมืองหน้าด่าน อยู่ทางทิศใต้ มีคูค่ายล้อมรอบ ชุมชนบ้านสวายในสมัยเมืองสุรินทร์ได้เริ่มก่อตั้งเมืองตั้งแต่ พ.ศ. 2306 จนถึงในปี พ.ศ. 2433 ในสมัยพระยาสุรินทรภักดีศรีไผทสมันต์ (เยียบ) เจ้าเมืองสุรินทร์ ได้มีราษฎรจากในกำแพงเมืองสุรินทร์ อพยพไปอยู่นอกเมือง เพื่อประกอบอาชีพทางการเกษตร และตั้งหลักแหล่งใหม่ทำสวนไร่นาอยู่ทางบ้านสลักได บ้านแสลงพัน บ้านโคกอาโพน บ้านแกใหญ่แกน้อย บ้านพระปืด บ้านกาเกาะระโยง สำโรง โคกเพชร และทางทิศใต้ไปอยู่หมู่บ้านสวาย-นาแห้ว และบางพวกไปตั้งรกรากที่อำเภอกระสัง อำเภอประโคนชัย อำเภอห้วยราช จังหวัดบุรีรัมย์ เป็นต้น องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านหัน (จังหวัดขอนแก่น)
องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านหัน เป็นองค์การปกครองส่วนท้องถิ่นแห่งหนึ่งในอำเภอโนนศิลา จังหวัดขอนแก่น โรงเรียนโนนเจริญพิทยาคม
โรงเรียนโนนเจริญพิทยาคม ตั้งอยู่ 120 หมู่ที่ 1 ตำบลโนนเจริญ อำเภอบ้านกรวด จังหวัดบุรีรัมย์ ตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 23 มีนาคม 2525 โดยใช้ศาลาการเปรียญวัดไตรคงคาราม (ปัจจุบัน คือวัดบ้านโนนเจริญ) เป็นสถานที่เรียน เปิดทำการสอน เมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม 2525 โดยมี นายชอบ บาลโสง ดำรงตำแหน่งผู้บริหารโรงเรียนคนแรก ปัจจุบันมี ดร.ภูวนาท ยุพานวิทย์ ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการโรงเรียน อำเภอโนนสุวรรณ
การเดินทาง
ถ้ามาจากตัวเมืองบุรีรัมย์หรืออำเภอนางรอง จากทางหลวงหมายเลข24(โชคชัย-เดชอุดม) เลี้ยวซ้ายที่บ้านหัวถนนแล้วเลี้ยวเข้าถนนหัวถนน-ดอนอะราง จะเข้าเขตอำเภอโนนสุวรรณที่เขตตำบลโกรกแก้ว วัดหนองป่าพง
หลวงปู่ตั้งชื่อวัดแห่งนี้ว่า “วัดหนองป่าพง” โดยอาศัยสภาพภูมิประเทศเป็นหลัก แต่ชื่อที่ชาวบ้านเรียกกันติดปากก็คือ “ วัดป่าพง”[1] นครวัด
นครวัดตั้งอยู่ทางทิศเหนือของเมืองเสียมราฐในปัจจุบัน ห่างออกไป 5.5 กิโลเมตรจากตัวเมือง แต่หากวัดจากเมืองหลวงก่อนหน้าซึ่งมีศูนย์กลางอยู่ที่ปราสาทบาปวน นครวัดจะมีระยะห่างจากเมืองหลวงเดิมเพียงเล็กน้อยเท่านั้น โดยนครวัดจะตั้งอยู่ทางทิศใต้เยื้องไปทางทิศตะวันออกเล็กน้อย และถือเป็นปราสาทที่ตั้งอยู่ทางตอนใต้สุดของบริเวณเมืองพระนคร วัดพระบาทโพนสัน
วัดพระบาทโพนสัน () อยู่ที่เมืองท่าพระบาท แขวงบอลิคำไซ เป็นวัดเก่าแก่วัดหนึ่ง มีผู้นิยมศรัทธาตลอดแนวแม่น้ำโขง ทั้งชาวลาวและชาวไทย วัดตั้งอยู่บนโนนหินสูง เนื้อที่ 12 เฮกตาร์ ตามตำนานกล่าวว่าพบรอยพระพุทธบาทเมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ. 2475 หลังจากนั้น จึงสร้างวัดไว้ที่นั่น รอยพระพุทธบาทเป็นรอยพระบาทข้างขวา ลึก 46 เซนติเมตร กว้าง 120 เซนติเมตร ยาว 240 เซนติเมตร ทุกปี จะจัดงานบุญนมัสการพระบาทในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 2 ซึ่งใกล้เคียงกับงานบุญผะเหวดประจำปี องค์การบริหารส่วนตำบลโนนพะยอม
องค์การบริหารส่วนตำบลโนนพะยอม เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแห่งหนึ่งในอำเภอชนบท จังหวัดขอนแก่น สภาพพื้นที่โดยทั่วไปเป็นที่ราบลุ่มติดลำน้ำชี มีความอุดมสมบูรณ์ ห่างจากอำเภอชนบท 8 กิโลเมตร อำเภอโนนสูง
พ.ศ. 2440 เมื่อได้สถาปนาเมืองนครราชสีมาขึ้นแล้วประมาณ 442 ปี ทางราชการ จึงได้รวบรวมตำบลต่างๆ อันประกอบไปด้วย ตำบลจันอัน ตำบลด่านคล้า ตำบลโนนสูง ตำบลขามเฒ่า ตำบลขามสะแกแสง (ปัจจุบันเป็นอำเภอขามสะแกแสง) ตำบลโนนวัด ตำบลเสลา (ปัจจุบันทั้งสองตำบลเป็นหมู่บ้านขึ้นกับตำบลพลสงคราม) ตำบลโตนด ตำบลทองหลาง ตำบลบิง และตำบลใหม่ ยกฐานะเป็นอำเภอ ใช้ชื่อว่า “อำเภอกลาง” โดยมีพระยากำธรพายัพทิศ (ดิษฐ์ โสฬส) เป็นนายอำเภอคนแรก เมื่อก่อนตำบลต่างๆ เหล่านี้ไปขึ้นกับท้องถิ่นอื่นๆ เช่น แขวงพิมาย แขวงบัวใหญ่ แขวงจอหอ (ปัจจุบันเป็นตำบลขึ้นกับอำเภอเมือง) และแขวงท่าช้าง (ปัจจุบันคืออำเภอเฉลิมพระเกียรติ) ที่ตั้งที่ว่าการอำเภอกลางอยู่ในเขตตำบลโนนสูงบริเวณวัดร้าง ซึ่งปัจจุบันคาดว่าเป็นชุมชนบ้านเพิ่ม สาเหตุที่ทางราชการตั้งชื่ออำเภอกลางนั้น ก็เพราะว่าเป็นชุมชนที่กึ่งกลางระหว่าง อำเภอเมือง ซึ่งเป็นเขตชั้นในกับแขวงบัวใหญ่ (ก่อตั้งเป็นอำเภอเมื่อปี พ.ศ. 2442) ที่อยู่รอบนอกมีสภาพเป็นชายแดนของจังหวัด หลังจากตั้งอำเภอขึ้นมาไม่นานทางราชการก็ตราพระราชบัญญัตินามสกุลขึ้น ใช้ข้าหลวงประจำจังหวัด (ผู้ว่าราชการจังหวัด) จึงให้ทุกอำเภอตั้งนามสกุลโดยมีชื่ออำเภอหรือชื่อท้องถิ่นเป็นคำอยู่ในนามสกุลโดยมีชื่ออำเภอหรือชื่อท้องถิ่นเป็นคำอยู่ในนามสกุลด้วย เพื่อประโยชน์ที่จะได้สืบหาถิ่นกำเนิดได้ง่าย ชาวอำเภอกลางจึงมีนามสกุลลงท้ายว่า “กลาง” ยิ่งกว่านั้นหลายตำบลยังกำหนดให้มีคำขึ้นต้นที่เป็นเอกลักษณ์ของแต่ละตำบลด้วย เช่น ขอ,จง,มุ่ง,หวัง เป็นต้นโดยให้เอาคำที่เป็นชื่อแทนตำบลไว้คำแรกแล้วเอาคำว่ากลาง ซึ่งเป็นชื่ออำเภอไว้เป็นคำสุดท้าย เช่น ขอฝากกลาง จงสืบกลาง และหวังดีกลาง เป็นต้น ส่วนอำเภออื่นๆ ของจังหวัดนี้ก็ปฏิบัติ เช่นเดียวกัน ดังนั้น จังหวัดนครราชสีมาจึงเป็นจังหวัดเดียวในประเทศไทยที่ได้ยินชื่อ และนามสกุลแล้วสามารถบอกได้ว่าเป็นคนท้องถิ่นใดหรืออาจจะชี้ให้ลึกลงไปถึงระดับตำบลได้ด้วย ใน พ.ศ. 2459 พระยากำธรพายัพทิศ นายอำเภอกลาง ได้พิจารณาเห็นว่าสถานที่ตั้งที่ว่าการอำเภอทับที่วัดร้างอยู่ เพื่อให้สอดคล้องกับชื่อสถานที่จึงได้เสนอขอเปลี่ยนชื่อจากอำเภอกลางเป็น “อำเภอโนนวัด” แต่มิได้เปลี่ยนนามสกุลของประชาชนที่ได้จัดตั้งไปแล้ว ตามชื่อใหม่ของอำเภอแต่อย่างใด รวมที่ใช้ชื่อ “อำเภอกลาง” 19 ปี ระหว่าง พ.ศ. 2460-2461 พระบริรักษ์นครเขต เป็นนายอำเภอ พิจารณาเห็นว่าสถานที่ตั้งที่ว่าการอำเภอไม่เหมาะสม จึงได้ย้ายมาจัดสร้างขึ้นใหม่ในบริเวณที่ตั้งปัจจุบัน (อาคารที่ว่าการอำเภออยู่ตรงบริเวณสวนป่าหน้าอาคารแผนกทะเบียนราษฎร) โดยก่อสร้างเป็นอาคารไม้ 2 ชั้น หันมุขไปทางทิศเหนือและยังคงใช้ชื่อว่าอำเภอโนนวัดอยู่ตามเดิม ใน พ.ศ. 2461 ทางราชการโดย “หลวงสวัสดิ์ศรีธานี” ได้ตั้งโรงเรียนประจำอำเภอขึ้น คือ โรงเรียนโนนสูง “ศรีธานี” เป็นโรงเรียนมัธยมอันดับที่ 3 ของจังหวัด ใช้รหัส (ปักอักษรติดอกเสื้อนักเรียนว่า น.ม.3)นอกจากนั้นอำเภอโนนสูงยังเป็นสถานที่ตั้งโรงเรียนกสิกรรม(ต่อมาได้ย้ายไปตั้งที่จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ แล้วย้ายอีกครั้งไปตั้งที่ตำบลแม่โจ้ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่เปลี่ยนชื่อเป็นวิทยาลัยเกษตรกรรมแม่โจ้ จนถึงปัจจุบันและยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัย) วันที่ 15 มีนาคม 2480 จัดตั้งเทศบาลตำบลโนนสูง ในพื้นที่ตำบลโนนสูง [1] พ.ศ. 2487 นายชม วัลลิภากร เป็นนายอำเภอโนนวัด กระทรวงมหาดไทยได้ตราพระราชฎีกาปรับปรุงเขตการปกครองอำเภอ ตำบล หมู่บ้าน เสียใหม่นายอำเภอโนนสูงจึงได้โอนบางหมู่บ้านของตำบลทองหลาง ไปขึ้นกับอำเภอท่าช้าง และโอนบางหมู่บ้านไปขึ้นตำบลบ้านโพธิ์ อำเภอจอหอ พร้อมกันนั้นก็ให้ยุบตำบลเสลา และตำบลโนนวัดรวมกันแล้วตั้งเป็นตำบลพลสงครามและได้เปลี่ยนชื่ออำเภอโนนวัดเป็นอำเภอ “โนนสูง” มาจนถึงปัจจุบัน รวมเวลาที่ใช้ชื่ออำเภอโนนวัด 28 ปี ในขณะที่เปลี่ยนชื่อเป็นอำเภอโนนสูง มีเขตการปกครอง 11 ตำบล ปัจจุบันมีตำบลที่ตั้งขึ้นใหม่ได้แก่ ดอนชมพู มะค่า ธารปราสาท เมืองปราสาท หลุมข้าว ลำคอหงษ์ ลำมูล และดอนหวาย ส่วนตำบลที่ถูกยุบและโอนไป ได้แก่โนนวัด เสลา ทองหลาง ขามสะแกแสง วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2493 เปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลตำบลโนนสูง [2] และ ตั้งตำบลธารปราสาท โดยรวมท้องที่ที่เคยเป็นพื้นที่ของเทศบาลตำบลโนนสูง (ตำบลโนนสูง) เนื่องจากมีการปรับพื้นที่ให้เล็กลง [3] วันที่ 19 ธันวาคม 2495 ตั้งตำบลเมืองนาท แยกออกจากตำบลขามสะแกแสง และ ตำบลพลสงคราม [4] วันที่ 20 พฤศจิกายน 2507 จัดตั้งสุขาภิบาลมะค่า ในท้องที่บางส่วนของตำบลพลสงคราม (ในขณะนั้น) [5] วันที่ 25 พฤศจิกายน 2511 แยกพื้นที่ตำบลขามสะแกแสง และตำบลเมืองนาท อำเภอโนนสูง ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอขามสะแกแสง ขึ้นกับอำเภอโนนสูง[6] วันที่ 1 กันยายน 2513 ตั้งตำบลมะค่า แยกออกจากตำบลพลสงคราม ตั้งตำบลดอนชมพู แยกออกจากตำบลบิง และ ตั้งตำบลหลุมข้าว แยกออกจากตำบลธารปราสาท [7] วันที่ 3 มิถุนายน 2514 จัดตั้งสุขาภิบาลตลาดแค ในท้องที่บางส่วนของตำบลธารปราสาท [8] วันที่ 29 มิถุนายน 2516 ยกฐานะเป็น อำเภอขามสะแกแสง [9] ปี พ.ศ. 2521 นายสมบัติ สืบสมาน นายอำเภอโนนสูง เห็นว่าอาคารที่ว่าการอำเภอโนนสูงหลังเดิมซึ่งเป็นไม้เก่าแก่ ชำรุดทรุดโทรมตามกาลเวลา จึงประสานขอรับงบประมาณจากกรมการปกครอง ก่อสร้างที่ว่าการอำเภอเป็นอาคารตึก 2 ชั้น ที่ตั้งอยู่หลังที่ว่าการอำเภอหลังใหม่นี้ ปัจจุบันใช้เป็นห้องเก็บวัสดุครุภัณฑ์ของส่วนราชการ วันที่ 19 ธันวาคม 2524 ได้โอนหมู่ 1 (บ้านหนุก) และ หมู่ 16 (บ้านนามาบ) (ในขณะนั้น) จากตำบลขามเฒ่า อำเภอโนนสูง ไปขึ้นกับตำบลขามสะแกแสง อำเภอขามสะแกแสง [10] ในปี พ.ศ. 2528 ฯพณฯ วิรัช รัตนเศรษฐ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดนครราชสีมา เขต 3 (ดำรงตำแหน่งในขณะนั้น) ได้กรุณาประสานงานกับกรม การปกครองขอรับการสนับสนุนเพื่อก่อสร้างอาคารหอประชุม วันที่ 12 ตุลาคม 2531 ตั้งตำบลลำคอหงษ์ แยกออกจากตำบลขามเฒ่า [11] วันที่ 1 สิงหาคม 2534 ตั้งตำบลเมืองปราสาท แยกออกจากตำบลด่านคล้า และ ตำบลจันอัด [12] วันที่ 1 มกราคม 2535 เปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลตำบลโนนสูง (ครั้งที่ 2) [13] วันที่ 15 กันยายน 2536 ตั้งตำบลดอนหวาย แยกออกจากตำบลโตนด และ ตั้งตำบลลำมูล แยกออกจากตำบลบิง และ ตำบลโตนด [14] ในปี 2539 ก่อสร้างที่ว่าการอำเภอหลังใหม่ (ปัจจุบัน) ซึ่งนับว่าเป็นที่ว่าการอำเภอหลังใหม่ที่สง่างาม เป็นศูนย์กลางในการบริหารราชการส่วนภูมิภาค ระดับหนึ่ง จะเป็นที่ให้บริการของรัฐให้ประชาชนได้รับความสะดวก รวดเร็ว ในการติดต่อราชการได้อย่างทั่วถึงต่อไป และท่านยังได้กรุณาสนับสนุนงบประมาณตามโครงการพัฒนาจังหวัด ของส่วนราชการ และรัฐวิสาหกิจ ตามข้อเสนอของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จัดซื้อครุภัณฑ์ สำหรับข้าราชการ โต๊ะประชุมเป็นแบบเหล็ก รวมเป็นเงิน 185,000 บาท วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลมะค่า และ สุขาภิบาลตลาดแค เป็น เทศบาลตำบลมะค่า และ เทศบาลตำบลตลาดแค แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
นครวัดเป็นหลักฐานที่ดียิ่งในการแสดงให้เห็นความเจริญรุ่งเรืองทางวัฒนธรรมของ อาณาจักรเขมรได้เป็นอย่างดี ในอดีตการศึกษาร่องรอย อารยธรรมของเขมรไม่สามารถดำเนินการได้ในประเทศกัมพูชาด้วยปัญหาทางการเมือง นักวิจัยจึงได้เข้ามาศึกษาแหล่งโบราณคดีเนินอุโลก และบ้านโนนวัด จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งเป็นแหล่งโบราณคดีในยุคเดียวกันซึ่งได้รับอิทธิพลจากอารยธรรมเขมร โดยได้รับอนุญาตจากกรมศิลปากรให้เข้ามาขุดค้นแหล่งโบราณคดีดังกล่าว องค์การบริหารส่วนตำบลโนนพะยอม
ที่ตั้งและอาณาเขต วัดน้ำจั้น
วัดเป็นสถานที่สำคัญทางศาสนา เป็นศูนย์รวมใจของชาวพุทธ เป็นศาสนาสถานในการปฏิบัติศาสนกิจต่างๆ และที่สำคัญไปกว่านั้นคือเป็นสถานที่พักพิงใจ ช่วยให้จิตของเราสงบสุข สุขุมเยือกเย็น และมีสมาธินอกจากวัดจะเป็นสถานที่เคารพสักการะของชาวพุทธแล้ว วัดยังเป็นแหล่งศึกษาความรู้ต่างๆ อีกมากมาย และเป็นศูนย์กลางของหมู่บ้านอีกด้วยสังคมไทยของเรานั้นนับถือศาสนาพุทธเป็นศาสนาพุทธเป็นศาสนาประจำชาติ เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจของคนไทยให้รู้จักบาปบุญ คุณโทษ รู้ถูกรู้ผิด รู้จักให้อภัย ไม่เอารักเอาเปรียบ แก่งแย่งชิงดีซึ่งกันและกัน ทำให้หมู่บ้าน และสังคมมีความสุขหมู่บ้านน้ำจั้น ก็เช่นเดียวกัน ชาวบ้านยังเลื่อมใสศรัทธาในพระพุทธศาสนาอย่างเคร่งครัดโดยมี วัดน้ำจั้น เป็นศูนย์รวมจิตใจ วัดน้ำจั้นตั้งอยู่หมู่ที่ 2 – 3 ต.เขาสามยอด อ.เมือง จ.ลพบุรีเป็นวัดที่อยู่ในสังกัดนิกายมหายานอาจารย์คำพัน เหมหอม ได้เล่าให้ฟังว่า พอชาวบ้านน้ำจั้น มาตั้งถิ่นฐานอยู่ที่นี้ ก็มีคนมาอาศัยอยู่มากมาย สาเหตุของการมีวัดน้ำจั้น มาเกิดขึ้นก็เพราะว่าลุงคำมีซึ้งเป็นคนในหมู่บ้านนี้ อาศัยอยู่กับภรรยา พอภรรยาเสียชีวิต ท่านก็มาบวชเป็นพระภิกษุ ชาวบ้านจึงช่วยกันสร้างกุฏิ ถวายและกันเขตวัดให้ แล้วก็ให้หลวงพ่อคำมีเป็นเจ้าอาวาสวัดน้ำจั้น หัวเรี่ยวหัวแรงที่ช่วยกันสร้างวัดน้ำจั้นขึ้นก็คือปู่เหลือก พ่อทิม พ่อทวน พ่อสอน บุคคลเหล่านี้ช่วยกันทำนุบำรุงวัด และมีบรรดาลูกหลานสืบทอดดูแลต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบันพระครู นวกรรมาธิวัฒน์  ฐานกโร อายุ ๔๐ พรรษา ๑๖ วิทยฐานะ น.ธ.เอก วัดน้ำจั้น ตำบล เขาสามยอด อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด
1.ขุดค้นแหล่งโบราณคดีแห่งใหม่ที่บ้านโนนวัด เพื่อหาหลักฐานเกี่ยวกับอาชีพและประเพณีการฝังศพในยุคต่าง ๆ