บูเช็กเทียน เกิดเมื่อไหร่?
บูเช็กเทียน
ตระกูลอู่มีต้นกำเนิดในเมืองเหวินสุ่ย (จีน: 文水) มณฑลปิ้งโจว (จีน: 并州) (ปัจจุบันคือ ตำบลเหวินสุ่ยในมณฑลซานซี) บูเช็กเทียนเกิดในเมืองลี่โจว (จีน: 利州) (ปัจจุบันคือ เมืองก่วงหยวน (จีน: 广元) ในมณฑลเสฉวน) หรือมิฉะนั้นอาจเป็นที่เมืองฉางอาน (ปัจจุบันคือเมืองซีอาน) ในช่วงรัชสมัยของสมเด็จพระจักรพรรดิถังเกาจู่ ทรงประสูติเมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 624[6][16] และสิ้นพระชมน์เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม ค.ศ. 705[6][8]
บูเช็กเทียน
ในปี ค.ศ. 681 องค์หญิงไท่ผิง (อังกฤษ: Princess Taiping; จีน: 太平公主; พินอิน: Tàipíng Gōngzhǔ, แปลตามตัวอักษรว่า "เจ้าหญิงแห่งสันติสุข") พระชนิษฐาในเจ้าชายหลี่เจ๋อ หรือจักรพรรดิถังจงจง ได้ทรงอภิเษกสมรสกับเซียวส่าว (อังกฤษ: Xue Shao; จีน: 薛紹; พินอิน: Xuē shào) บุตรของเจ้าหญิงเฉิงหยาง พระขนิฐาของสมเด็จพระจักรพรรดิเกาจง ไจ้เฟิง
ฉุนชินหวัง ซึ่งมีพระนามเดิมว่าไจ้เฟิง (; 12 กุมภาพันธ์ ค.ศ.1883 – 3 กุมภาพันธ์ ค.ศ.1951) เป็นพระโอรสพระองค์ที่ 5 ของเจ้าชายอี้เซฺวียนกับพระชายาหลิว พระองค์เป็นพระอนุชาต่างพระชนนีของจักรพรรดิกวังซวี่และเป็นพระบิดาของจักรพรรดิผู่อี๋ บูเช็กเทียน
ในขณะเดียวกันผู้นำกลุ่มชนทูจิวตะวันออก (อังกฤษ: Tujue; จีน: 突厥; พินอิน: Tūjué) หรือกลุ่มชนเตอร์กิก คือ อาชรือน่า โม่โท่ว (อังกฤษ: Ashina Mochuo; จีน: 阿史那•默啜; พินอิน: Āshǐnà Mòchuò) ได้เข้าร่วมสงครามเพื่อต่อด้านทั้งอาณาจักรโจวและกลุ่มชนชี่ตาน โดยเขาสามารถนำกองกำลังโจมตีชาวชี่ตานและเอาชัยชนะได้ในช่วงฤดูหนาวของปี ค.ศ. 696 นั้นทำให้หลี่จิ้นจงเสียชีวิตในเวลาต่อมา ทั้งยังจับกุมครอบครัวของหลี่จิ้นจงและซุนว่านหรงด้วย ทำให้กลุ่มชนชี่ตานหยุดการโจมตีต่อต้านอาณาจักรโจวไปชั่วคราว[38] หลังจากที่ซุนว่านหรงได้ขึ้นเป็นผู้นำกลุ่มชนชี่ตานต่อจากพี่เขยของเขาในฐานะข่านองค์ใหม่ เขาได้รวบรวมกองกำลังขึ้นมาใหม่อีกครั้งเพื่อต่อต้านอาณาจักรโจว โดยได้รับชัยชนะเหนือกองทัพโจวในการต่อสู้เผชิญหน้ากันอยู่หลายครั้ง โดยมีครั้งหนึ่งที่หวังซื่อเจีย (Wang Shijie) ถูกสังหารจนเสียชีวิตด้วย[20][38] พระนางบูเช็กเทียนได้พยายามบรรเทาสถานการณ์โดยการสร้างสัมพันธ์ที่ดีและสร้างสันติภาพกับอาชรือน่า โม่โท่ว ด้วยมูลค่าที่สูงมาก คือ การคืนตัวชาวทูจิวที่ถูกส่งมายังอาณาจักรโจวและยังส่งของมีค่า อาทิ เมล็ดพันธุ์ต่าง ๆ ผ้าไหม อุปกรณ์ใช้สอย และเหล็ก ให้แก่อาชรือน่า โม่โท่ว ด้วย ในช่วงฤดูร้อนของปี ค.ศ. 697 อาชรือน่า โม่โท่ว ได้เข้าโจมตีกลุ่มชนชาวซี่ตานอีกครั้ง และในครั้งนี้สามารถเอาชนะจนทำให้กองกำลังของชาวซี่ตานล่มสลาย โดยหัวหน้าของพวกเขาคือซุนว่านหรงก็ถูกสังหารจนเสียชีวิตไปในการต่อสู้ จึงเป็นที่สิ้นสุดของการคุกคามจากซี่ตานในที่สุด[20] บูเช็กเทียน
Template:CJKV) ทรงเป็นสตรีพระองค์เดียวในประวัติศาสตร์จีนอันยาวนานกว่า 4,000 ปี ที่ได้เป็น "ฮ่องเต้" เจ้าหญิงไท่ผิง
องค์หญิงไท่ผิง (ค.ศ. 665 - 2 สิงหาคม ค.ศ. 713) เป็นพระธิดาในจักรพรรดินีบูเช็กเทียนและจักรพรรดิถังเกาจงและเป็นพระขนิษฐาในจักรพรรดิถังจงจงและจักรพรรดิถังรุ่ยจงเมื่อพระราชมารดาสวรรคตในปี ค.ศ. 705 และพระเชษฐาสวรรคตในปี ค.ศ. 710 จึงทรงสนับสนุนองค์ชายหลี่หลงจีพระภาติยะของพระองค์ซึ่งเป็นพระราชโอรสในจักรพรรดิถังรุ่ยจงให้ทำการรัฐประหารยึดอำนาจจากจักรพรรดินีเว่ย ซึ่งกำลังมีอำนาจในราชสำนักต่อมาทั้ง 2 พระองค์เกิดทะเลาะกันและองค์หญิงไท่ผิงก็สิ้นพระชนม์ในเหตุการณ์ครั้งนี้เมื่อปี ค.ศ. 713 ขณะพระชนม์ได้ 48 พรรษา บูเช็กเทียน
ในปี ค.ศ. 660 สมเด็จพระจักรพรรดิเกาจงและจักรพรรดินีบูเช็กเทียนได้เสด็จไปยังบริเวณเบียน (Bian Prefecture; ปัจจุบันคือ ไท่หยวน (Taiyuan)) ซึ่งในครั้งนี้พระนางบูเช็กเทียนมีโอกาสได้เชิญเพื่อนบ้านและญาติพี่น้องเข้าร่วมงานฉลองของราชสำนักด้วย[26] ปลายปีนั้นจักรพรรดิเกาจงทรงเริ่มมีอาการพระประชวรมากขึ้น โดยทรงมีอาการปวดพระเศียรอย่างหนักและสูญเสียการมองเห็นด้วย โดยคาดว่าเกิดจากโรคความดันสูง (hypertension-related)[27] หากนักประวัติศาสตร์บางคนมีความเห็นว่าอาการพระประชวรนั้นเป็นผลจากการที่พระนางบูเช็กเทียนพยายามลอบวางยาพิษแก่สมเด็จพระจักรพรรดิถังเกาจงทีละน้อย[28] ดังนั้นพระองค์จึงเริ่มให้จักรพรรดินีบูเช็กเทียนออกว่าราชการแทนมากขึ้น ทั้งนี้พระนางก็ได้แสดงความสามารถและสติปัญญาทั้งในด้านวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ รวมทั้งการบริหารราชการอย่างถูกต้อง จนพระนางสามารถรวบอำนาจของสมเด็จพระจักรพรรดิถังเกาจงมาได้ทั้งหมด[26] บูเช็กเทียน
ในราวปี ค.ศ. 698 อู่เฉิงซื่อ หรือ เจ้าชายแห่งเว่ย (Prince of Wei) และ อู่ซานซือ หรือ เจ้าชายแห่งเหลียง (Prince of Liang) พระนัดดาอีกองค์หนึ่งของพระนางบูเช็กเทียน ได้พยายามให้ข้าราชสำนักโน้มน้าวพระนางบูเช็กเทียนให้แต่งตั้งพระองค์คนใดคนหนึ่งเป็นรัชทายาท โดยอ้างเหตุผลว่าสมเด็จพระจักรพรรดินั้นควรแต่งตั้งเชื้อพระวงศ์ในตระกูลเดียวกันเป็นผู้สืบทอดราชวงศ์ แต่ตี๋เหรินเจี๋ย (อังกฤษ: Di Renjie; จีนตัวเต็ม: 狄仁傑; จีนตัวย่อ: 狄仁杰; พินอิน: Dí Rénjié) ผู้มีตำแหน่งเป็นเสนาบดีที่พระนางบูเช็กเทียนทรงให้ความไว้วางพระทัยมากในขณะนั้นได้ยืนยันต่อต้านความคิดนี้และกลับเสนอให้คืนตำแหน่งรัชทายาทแก่เจ้าชายหลี่เจ๋อด้วย ซึ่งมีผู้สนับสนุนความคิดเห็นของเขาคือ เสนาบดีหวังฟางชิ่ง (อังกฤษ: Wang Fangqing; จีน: 王方慶; พินอิน: Wángfāngqìng) และหวังจี๋ซ่าน (อังกฤษ: Wang Jishan; จีน:王及善; พินอิน: Wángjíshàn) รวมทั้งจี๋ซู (อังกฤษ: Ji Xu; จีน: 吉頊; พินอิน: Jí xū) ผู้เป็นที่ปรึกษาใกล้ชิดของพระนางบูเช็กเทียน โดยจี๋ซูได้ชักชวนให้พี่น้องตระกูลจาง (Zhang) ร่วมสนับสนุนความเห็นนี้ด้วย ในที่สุดพระนางบูเช็กเทียนทรงเห็นด้วยและเรียกให้เจ้าชายหลี่เจ๋อกลับมาจากการถูกเนรเทศ ในช่วงฤดูใบไม้ผลิของปี ค.ศ. 698 ซึ่งไม่นานต่อจากนั้นเจ้าชายหลี่ตั้นพระโอรสองค์สุดท้องของพระนางหรืออดีตสมเด็จพระจักรพรรดิถังรุ่ยจงทรงเสนอให้ตำแหน่งเจ้าชายรัชทายาทแก่เจ้าชายหลี่เจ๋อ พระนางบูเช็กเทียนจึงแต่งตั้งเจ้าชายหลี่ตั้นให้ขึ้นดำรงตำแหน่งเจ้าชายรัชทายาท โดยไม่นานต่อจากนั้นก็ทรงเปลี่ยนพระนามเป็น "หลีเสี่ยน (Li Xiǎn)" และเป็น "อู่เซียน (Wu Xian)" ในที่สุด[20] หวัง เจฺว๋อี
หวัง เจฺว๋อี มีนามเดิมว่า หวัง ซีเมิ่ง () เกิดที่เมืองชิงโจว มณฑลซานตง เมื่อปี ค.ศ. 1821 ตรงกับรัชสมัยจักรพรรดิเต้ากวงแห่งราชวงศ์ชิง เขาเกิดในครอบครัวที่ยากจน กำพร้าบิดามารดา จึงอยู่ในความอุปถัมภ์ของอาตั้งแต่ยังเล็ก หวังก็ตั้งใจเรียนและเรียนรู้ได้เร็ว ใฝ่ศึกษาทั้งลัทธิเต๋า ลัทธิขงจื๊อ และศาสนาพุทธ เมื่ออายุได้ 17 ปี หวังได้ฝากตัวเป็นศิษย์ของเหยา เฮ่อเทียน อาจารย์ในลัทธิเซียนเทียนเต้า และได้รับนามทางเต๋าว่า เจฺว๋อี  บูเช็กเทียน
ในปี ค.ศ. 694 หลี่เจาเต๋อกลายเป็นผู้ที่มีอำนาจแทนเจ้าชายอู่เฉิงซื่อที่ถูกถอดจากตำแหน่งเสนาบดีและลดทอนอำนาจลง และตัวหลี่เจาเต๋อเองก็ลุแก่อำนาจและอิทธิพลของตนเองมากขึ้นเรื่อย ๆ พระนางบูเช็กเทียนจึงทรงรับสั่งให้ถอดถอนเขาลงเช่นกัน[38] ในช่วงเวลาเดียวกันนั้นเองที่พระนางบูเช็กเทียนทรงลุ่มหลงในกลุ่มลี้ลับ ซึ่งมีฤๅษีเหวยเฉินฟาง (อังกฤษ: Wei Shifang; จีน: 韋什方; พินอิน: Wéi shén fāng) ที่พระนางทรงแต่งตั้งให้เป็นเสนาบดีในช่วงเวลาสั้น ๆ ด้วย เขาอ้างว่าตนเองเกิดในปี ค.ศ. 238 จึงมีอายุมากกว่า 450 ปีแล้ว แม่ชีในพุทธศาสนาจากเมืองเหอเน่ย (อังกฤษ: Henei; จีน: 河內; พินอิน: Hénèi) ซึ่งอ้างว่าเป็นพระพุทธเจ้าและยังสามารถทำนายอนาคตได้ และชายชราอีกผู้หนึ่งซึ่งอ้างว่ามีอายุมากกว่า 500 ปี โดยพระนางบูเช็กเทียนทรงเคารพทั้งสามคนนี้มาก โดยอ้างว่าเป็นการสร้างภาพของพระศรีอริยเมตไตรย (พระพุทธเจ้าองค์ถัดไป หรือคือ พระโคตมพุทธเจ้า) ที่นำมาใช้ในพิธีกรรมเพื่อสร้างฐานและบารมีให้แก่ราชบัลลังก์ของพระนาง[40] อย่างไรก็ตาม ต่อมาในปี ค.ศ. 695 พระตำหนักวังหลวงสองหลัง คือ หมิงถังหรือโถงท้องพระโรง (อังกฤษ: the imperial meeting hall; จีน: 明堂; พินอิน: Míngtáng) และโถงแห่งสรวงสวรรค์ (อังกฤษ: the Heavenly Hall; จีน: 天堂; พินอิน: Tiāntáng) ถูกไฟใหม้ลงจากฝีมือการวางเพลิงของเซียวหวายอี้ อดีตชู้รักของพระนางที่มีความรู้สึกริษยาและโกรธที่พระนางบูเช็กเทียนหันไปมีชู้รักคนใหม่ คือ เฉินหนานฉิว (อังกฤษ: Shen Nanqiu; จีน: 沈南璆; พินอิน: Chénnán qiú) ผู้เป็นหมอหลวงแห่งพระราชวังในขณะนั้น ทำให้พระนางบูเช็กเทียนทรงโกรธที่กลุ่มบุคคลลี้ลับทั้งสามที่พระนางให้ความเคารพเชื่อถือนั้นกลับไม่สามารถทำนายเหตุการณ์ไฟไหม้ครั้งนี้ได้ล่วงหน้าตามที่กล่าวอ้างไว้ จึงรับสั่งให้จับกุมแม่ชีและบรรดาลูกศิษย์ของนางไปเป็นทาสเสีย ส่วนเหวยเฉินฟางนั้นชิงฆ่าตัวตายเสียก่อน และชายชรานั้นหนีไปได้ ต่อมาพระนางทรงลงโทษเซียวหวายอี้ด้วยการประหารชีวิตตามไปอีกคนหนึ่งด้วย หลังจากเหตุการณ์ในครั้งนี้ทำให้พระนางบูเช็กเทียนทรงลดความสนใจในเรื่องลี้ลับเหล่านี้ลงอย่างมาก และกลับมาให้ความสนพระทัยเอาใจใส่ในการบริหารปกครองบ้านเมืองกว่าแต่ก่อนมากด้วย[38] บูเช็กเทียน
ต่อเนื่องในปี ค.ศ. 675 มีผู้คนจำนวนมากที่ตกเป็นเหยื่อของความกริ้วโกรธของจักรพรรดินีบูเช็กเทียน ผู่เจี๋ย
อ้ายซินเจว๋หลัว ผู่เจี๋ย ( Aishinkakura Fuketsu) เกิดในราชสกุลอ้ายซินเจว๋หลัวเมื่อวันที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2450 และเสียชีวิตในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2537 เป็นพระอนุชาในจักรพรรดิผู่อี๋ ผู้ทรงเป็นจักรพรรดิองค์สุดท้ายของจีน บูเช็กเทียน
แม้ว่าพระโอรสองค์สุดท้ายของพระพันปีบูเช็กเทียน เจ้าชายหลี่ตั้น จะทรงขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระจักรพรรดิถังรุ่ยจงแล้วก็ตาม พระนางบูเช็กเทียนก็ยังเป็นผู้บริหารราชการที่แท้จริงทั้งในด้านสาระการทำงานและภาพลักษณ์ที่ปรากฏ พระนางมิได้ปรารถนาจะดำเนินตามขนบธรรมเนียมดั้งเดิมที่จะต้องบริหารงานผ่านหลังม่านโดยการกระซิบบอกกล่าวแก่ผู้ปกครองพระองค์จริงที่จะเป็นผู้มีพระราชดำรัสแจ้งแก่คณะขุนนางอย่างเป็นทางการต่อ จักรพรรดิรุ่งจงทรงมิเคยได้เสด็จประทับในเขตที่ประทับขององค์จักรพรรดิ (imperial quarters) หรือปรากฏกายในงานพระราชพิธีของราชสำนักแม้แต่น้อย แต่กลับถูกกักบริเวณอยู่เพียงที่ประทับฝ่ายในเท่านั้น[35] ข้าราชการในราชสำนักมิเคยได้รับพระราชานุญาตให้เข้าเฝ้าจักรพรรดิรุ่ยจงเลยแม้แต่น้อย และพระองค์ก็ไม่ได้รับราชานุญาตจากพระนางบูเช็กเทียนให้ว่าราชการใด ๆ เนื่องจากพระนางเป็นผู้บริหารราชการต่าง ๆ ด้วยพระองค์เองทั้งสิ้น นอกจากนั้นด้วยคำแนะนำของพระราชนัดดาของพระนาง คือ อู่ เฉิงซื่อ (อังกฤษ: Wu Chengsi; จีน: 武承嗣; พินอิน: Wǔ Chéngsì) พระนางจึงบูชาบรรพบุรุษโดยทรงยกย่องเกียรติภูมิของตระกูลอู๋ซึ่งเป็นบรรพบุรุษของพระนางให้สูงส่งมากขึ้น[33] บูเช็กเทียน
หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 1168 หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 1248 หมวดหมู่:Tang dynasty empresses หมวดหมู่:Tang dynasty Buddhists หมวดหมู่:Women leaders of China หมวดหมู่:จักรพรรดิจีน หมวดหมู่:Tang dynasty poets หมวดหมู่:Empresses regnant หมวดหมู่:พระสนม หมวดหมู่:Filicides หมวดหมู่:8th-century female rulers หมวดหมู่:7th-century female rulers หมวดหมู่:ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ที่เป็นสตรี หมวดหมู่:7th-century Chinese monarchs หมวดหมู่:8th-century Chinese monarchs หมวดหมู่:7th-century women writers หมวดหมู่:8th-century women writers หมวดหมู่:People from Guangyuan หมวดหมู่:Writers from Sichuan หมวดหมู่:Women in China ยฺเหวียน ชื่อไข่
ยฺเหวียน ชื่อไข่ (; 16 กันยายน ค.ศ. 1859 – 6 มิถุนายน ค.ศ. 1916) เป็นข้าราชการชาวจีนซึ่งขึ้นสู่อำนาจในช่วงปลายราชวงศ์ชิง ก่อตั้งกองทัพแบบใหม่เป็นครั้งแรกในประเทศ และปรับปรุงการปกครองส่วนภูมิภาคในทางเหนือของประเทศ ก่อนที่จักรพรรดิผู่อี๋ (溥儀) จะสละราชสมบัติใน ค.ศ. 1911 และเขาได้ขึ้นเป็นประธานาธิบดีคนแรกของประเทศเมื่อ ค.ศ. 1912 แต่เขาได้รื้อฟื้นระบอบกษัตริย์ขึ้นในช่วง ค.ศ. 1915–1916 โดยตั้งตนเป็น จักรพรรดิหงเซี่ยน (洪憲皇帝) บูเช็กเทียน
พระนางบูเช็กเทียนทรงส่งเสริมและให้ความสำคัญแก่พระพุทธศาสนามากกว่าลัทธิเต๋าในฐานะเป็นศาสนาประจำชาติ จนจัดให้มีการสร้างวัดและปฏิมากรรมในถ้ำ เช่น ถ้ำผาหลงเหมิน กล่าวได้ว่าพระพุทธศาสนาได้รับการพัฒนาอย่างสูงสุดในประเทศจีนในช่วงยุคของพระนางนั่นเอง[13] บูเช็กเทียน
อย่างไรก็ตามพระนางบูเช็กเทียนมิได้เป็นที่โปรดปรานขององค์จักรพรรดิไท่จงนัก แม้ว่าพระนางจะเคยได้เข้ารับใช้พระองค์ในฐานะนางสนม (มีความสัมพันธ์ทางเพศ)[19] ในช่วงที่พระนางบูเช็กเทียนเป็นนางสนมอยู่นั้น ได้แสดงนิสัยอันเด็ดเดี่ยวกล้าหาญจนทำให้จักรพรรดิไท่จงเกิดความประทับใจ ในเวลานั้นจักรพรรดิถังไท่จงทรงมีม้าชื่อ "สิงโตป่า (Lion Stallion)" ที่มีลักษณะดุดันและแข็งแรงมาก ไม่มีผู้ใดสามารถขึ้นนั่งฝึกม้าตัวนี้ได้ พระนางบูเช็กเทียนซึ่งเข้ารับใช้เป็นนางสนองพระโอษฐ์อยู่ได้เสนอกับจักรพรรดิถังไท่จงว่าตนสามารถปราบม้าตัวนี้ได้ โดยใช้ของสามสิ่ง คือ แส้เหล็ก ค้อน และกริช โดยจะใช้แส้เหล็กเฆี่ยนมันก่อน ถ้าม้านั้นไม่ยอมเชื่อฟัง ก็จะใช้ค้อนตีหัวม้า หากยังไม่ยอมอีก ก็จะเอากริชเชือกคอมันให้ตายลงเสีย[20] องค์จักรพรรดิถังไท่จงได้สดับฟังคำแนะนำของพระนางแล้วชื่นชมในความเด็ดเดี่ยวของบูเช็กเทียนมาก[20] หากแต่พระองค์ก็รู้สึกตกใจมาก และมีความรู้สึกลึก ๆ กว่านางสนมที่เคร่งครัดถือตัวไม่ควรพูดจาแบบนี้ แต่เจ้าชายหลี่จื้อ (อังกฤษ: Li Zhi; จีน: 李治; พินอิน: Lǐ zhì) ซึ่งเป็นองค์รัชทายาทในขณะนั้นกลับติดใจและหลงรักบูเช็กเทียนที่มีอายุมากกว่าเขา 4 ปี จักรพรรดิถังเกาจู่
สมเด็จพระจักรพรรดิถังเกาจู่ () มีพระนามเดิมว่า หลี่ยวน (李淵) ประสูติเมื่อปี พ.ศ. 1109 (ค.ศ. 566) เมื่อราชวงศ์สุย (ค.ศ. 581 - ค.ศ. 618) ล่มสลายลง หลี่ยวนซึ่งเป็นขุนนางผู้ดูแลเขตไท่หยวนทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศได้จัดตั้งกองทัพขึ้นมาโดยได้เงินสนับสนุนจากพ่อค้าไม้แซ่บู (พระบิดาของบูเช็กเทียน) สามารถเข้ายึดครองนครฉางอันเป็นฐานที่มั่น และสถาปนาตนเองขึ้นเป็นจักรพรรดิถังเกาจู่ ปฐมจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ถังเมื่อพระชนม์ได้ 52 พรรษา จิน โหย่วจือ
จิน โหย่วจือ เกิดที่ พระราชวังของเจ้าชายชุนที่ 2 เมื่อวันที่ 17 สิงหาคม พ.ศ. 2461 มีนามเดิมว่า "อ้ายซินเจว๋หลัว ผู่เริ่น" () มีพี่น้องต่างมารดาที่สำคัญในประวัติศาสตร์จีนอยู่ 2 คน คือ อ้ายซินเจว๋หลัว ผู่อี๋ (จักรพรรดิผู่อี๋) และอ้ายซินเจว๋หลัว ผู่เจี๋ย จินได้รับการศึกษาศิลปะที่สืบทอดมา และได้ตั้งโรงเรียนประถมที่พระราชวังของเจ้าชายชุนที่ 2ในปี พ.ศ. 2490 ด้วยการสนับสนุนของพ่อเขา เขาเป็นผู้อำนวยการขณะที่พี่สาวเป็นครูสอนหนังสือ ภายหลัง โรงเรียนถูกบริจาคให้กับรัฐบาลและเขาทำงานไปเรื่อยๆจนเกษียนในปี พ.ศ. 2532 หลังจากเกษียนเขาเขียนและแก้ไขหนังสือเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ราชวงศ์ชิงและวรรณกรรม บูเช็กเทียน
ในปี (หรือก่อนปี) ค.ศ. 666 พี่สาวหม้ายของจักรพรรดินีบูเช็กเทียน หรือสุภาพสตรีแห่งฮั่น เสียชีวิตลงเช่นกัน สมเด็จพระจักรพรรดิเกาจงจึงทรงแต่งตั้งให้บุตรีของนางเป็นสุภาพสตรีแห่งเว่ย (Lady of Wei) และอนุญาตให้พำนักอยู่ในราชสำนักต่อไปได้ (คาดว่าในฐานะนางสนม) แต่การแต่งตั้งนี้มิได้กระทำในทันทีหลังจากมารดาของนางเสียชีวิตลง ด้วยสมเด็จพระจักรพรรดิถังเกาจงทรงหวั่นเกรงว่าพระนางบูเช็กเทียนจักไม่พอพระทัย หากคาดว่าพระนางบูเช็กเทียนทรงทราบเรื่องนี้จึงวางอุบายใส่ยาพิษลงในอาหารที่นำมาถวายโดย อู่ เว่ยเหลียง และ อู่ ฮ่วยยุ่น แก่สุภาพสตรีแห่งเว่ย แล้วใส่ร้ายความผิดให้แก่คนทั้งสอง ทำให้ อู่ เว่ยเหลียง และ อู่ ฮ่วยยุ่น ถูกตัดสินโทษประหารชีวิตในเวลาต่อมา[29][30] บูเช็กเทียน
ปี ค.ศ. 703 อี้จรีอและจางชางจงเกิดความรู้สึกไม่พอใจเว่ยหยวนผู้ซึ่งขณะนั้นอยู่ในตำแหน่งมหาเสนาบดีอาวุโส เนื่องจากเขาได้ปลดพี่น้องแซ่จาง คือ จางชางหยี (Zhang Changyi; จีน: 張昌儀; พินอิน: Zhāngchāngyí) และยังปฏิเสธที่จะเลื่อนตำแหน่งให้แก่พี่น้องแซ่จางอีกคน คือ จางชางชี (Zhang Changqi; จีน: 張昌期; พินอิน: Zhāngchāngqī) ด้วย บูเช็กเทียน
พระปิตุจฉาของสมเด็จพระจักรพรรดิเกาจง คือ เจ้าหญิงฉางเล่อ (ภริยานายพล จ้าวกุย (อังกฤษ: Zhao Gui; จีน: 趙瓌; พินอิน: Zhào guī) และพระธิดาของพระองค์ได้เสกสมรสกับเจ้าชายหลี่เสียน หรือ เจ้าชายแห่งโจว (Prince of Zhou) พระโอรสองค์ที่สามในพระนางบูเช็กเทียน) ทรงไม่พอพระทัยในตัวจักรพรรดินีบูเช็กเทียนด้วยทรงเห็นว่าสมเด็จพระจักรพรรดิถังเกาจงทรงให้ความโปรดปรานในตัวพระนางเป็นอันมาก เจ้าหญิงจ้าว พระธิดาจึงถูกกล่าวหาด้วยข้อหาอาชญากรรมที่พระองค์ไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องและถูกจับกุมในที่สุด ต่อมาเจ้าหญิงจ้าวได้สิ้นพระชมน์ด้วยอาการขาดอาหาร ส่วนนายพลจ้าวกุยและเจ้าหญิงฉางเล่อก็ถูกเนรเทศด้วย บูเช็กเทียน
จักรพรรดินีหวังทรงตระหนักดีว่าพระราชสวามีโปรดปรานพระสนมเซียวมาก จนทรงกลัวว่าจะส่งผลถึงฐานะของพระนาง ซึ่งก็เป็นความจริงดังที่องค์จักรพรรดินีทรงกังวล เพราะไม่นานต่อมาพระสนมเซียวก็ทรงพระครรภ์และให้พระประสูติการพระราชกุมารพระองค์น้อยที่มีสุขภาพแข็งแรง ทรงพระนามว่า เจ้าฟ้าชายหลี่ซู่เจี๋ย (Li Sujie) และธิดา 2 พระองค์ คือ เจ้าหญิงยี่หยาง (Yiyang) และเจ้าหญิงซวนเฉิง (Xuancheng) แก่จักรพรรดิเกาจง องค์จักรพรรดิทรงปีติยินดีอย่างยิ่ง ถึงกับโปรดเกล้าฯให้สถาปนาพระราชโอรสพระองค์น้อยขึ้นเป็นกษัตริย์แห่งรัฐสี่ (喜王) ตั้งแต่แรกประสูติทีเดียว และยังมีพระราชปรารภว่าจะให้ดำรงตำแหน่งรัชทายาทอีกด้วย พระอัครมเหสีหวังทรงตื่นตกใจมากและได้พยายามใช้กุศโลบายทุกทางจนสามารถเปลี่ยนพระทัยสมเด็จพระจักรพรรดิเกาจงให้สถาปนาพระราชโอรสพระองค์ใหญ่ในบรรดาพระราชโอรสทั้งหมด คือ พระองค์เจ้าชายหลี่จง กษัตริย์แห่งรัฐเอี้ยน (燕王) ซึ่งมีพระมารดาเป็นเพียงพระสนม คือพระสนมหลิว ซึ่งเป็นพระญาติกับพระจักรพรรดินีหวังทางฝ่ายพระมารดาให้เป็นองค์รัชทายาทแทนได้สำเร็จ ทำให้พระสนมเซียวโกรธแค้นอย่างยิ่ง บูเช็กเทียน
{{ruby-zh-p}} (for pinyin) {{ruby-zh-b}} (for zhuyin) บูเช็กเทียน
สมเด็จพระจักรพรรดิถังเกาจงทรงเสด็จขึ้นครองราชย์ในขณะที่ทรงมีพระชมน์มายุเพียง 21 ปี ทรงเป็นผู้ด้อยประสบการณ์และความสามารถ ประกอบกับมีสุขภาพที่อ่อนแเอ[12] หากทรงได้รับการแต่งตั้งจากพระราชบิดาจักรพรรดิถังเกาจงให้ทรงเป็นองค์รัชทายาทเนื่องจากความอัปยศของพระเชษฐาทั้งสองของพระองค์[21] บูเช็กเทียน
สาเหตุจากความหวาดระแวงของพระนางบูเช็กเทียนนี้ ทำให้หน่วยสืบสวนลับ ซึ่งประกอบด้วยข้าราชการชั้นผู้น้อยอย่าง เซี่ยวโหยวลี่ (อังกฤษ: Suo Yuanli; จีนตัวเต็ม: 索元禮; จีนตัวย่อ: 索元礼; พินอิน: Sǔo Yuánlǐ) โจวซิ่ง (อังกฤษ: Zhou Xing; จีน: 周興; พินอิน: Zhōu xìng) และไหลจวิ้นเฉิน (อังกฤษ: Lai Junchen;จีน: 來俊臣; พินอิน: Lái jùnchén) มีอำนาจในการดำเนินการมากขึ้นอย่างรวดเร็ว รวมถึงมีการตั้งข้อกล่าวหาอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะการยัดเยียดข้อกล่าวหา ตั้งคดีที่ไม่เป็นธรรม ใส่ร้ายคนดี จึงได้เลื่อนขั้นขึ้นอย่างรวดเร็ว ทั้งยังซื้อตัวอันธพาลไว้ใช้งานเป็นจำนวนมาก เพื่อการเปิดโปงโดยเฉพาะ ทั้งยังสร้างหลักฐานเท็จในการใส่ร้ายป้ายสี ทรมาน และประหารชีวิตอย่างเป็นระบบ[33] พระครูบวรธรรมกิจ (เทียน ปุปฺผธมฺโม)
หลวงปู่เทียน ปุปฺผธมฺโม เกิดเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 2 พฤศจิกายน พ.ศ. 2419 (ตรงกับแรม 1 ค่ำ เดือน 12 ปีชวด) ต้นรัชกาลที่ 5 เกิดที่บ้านปากคลอง ตำบลกระแชงมอญ อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี เป็นบุตรของ นายน้อย - นางเล็ก ดุลยกนิษฐ มีพี่น้องร่วมบิดามารดา 8 คน ท่านเป็นบุตรคนที่ 3 เมื่ออายุ 11 ปีได้เริ่มศึกษาอักขระสมัยเบื้องต้นกับพระอธิการ วัดชัยสิทธาวาท (พัฒนสายบำรุง) อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี ศึกษาได้ไม่นานก็ย้ายมาอยู่วัดโบสถ์ จังหวัดปทุมธานี กับพระอาจารย์นวน เรียนหนังสือไทย และภาษามอญ จนอ่านออกเขียนได้ และมีความรู้แตกฉานในด้านการคิดเลขเป็นอย่างดี  บูเช็กเทียน
ในแผ่นดินของพระภัสดาและพระราชบุตรของพระนางระหว่างปี ค.ศ. 665 ถึง 690 พระนางทรงปกครองจีนโดยพฤตินัย ต่อมาในปี ค.ศ. 690 ถึง 705 พระนางทรงสถาปนาราชวงศ์ของพระนางเอง คือ ราชวงศ์โจว หรือในประวัติศาสตร์จีนเรียกว่า ราชวงศ์อู่โจว และเฉลิมพระนามพระนางเองว่าเป็น "สมมุติเทวะ" (All {{zh-xx}} templates have been merged into {{zh}}, which can do anything. Consult that template's documentation for more details. บูเช็กเทียน
Beckwith, Christopher I. (2009): Empires of the Silk Road: A History of Central Eurasia from the Bronze Age to the Present. Princeton: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-13589-2. Book of Tang, vol. 6. Cotterell, Yong Yap and Arthur Cotterell (1975). The Early Civilization of China. New York: G.P.Putnam's Sons. ISBN 978-0-399-11595-0. , by Jiang, Cheng An, Victory Press 1998 CS1 maint: uses authors parameter (link) Fairbank, John King (1992), China: A New History. Cambridge, Massachusetts: Belknap Press/Harvard University Press. ISBN 978-0-674-11670-2. Murck, Alfreda (2000). Poetry and Painting in Song China: The Subtle Art of Dissent. Cambridge (Massachusetts) and London: Harvard University Asia Center for the Harvard-Yenching Institute. ISBN 978-0-674-00782-6. New Book of Tang, vols. 4, 76. Paludan, Ann (1998). Chronicle of the Chinese Emperors: The Reign-by-Reign Record of the Rulers of Imperial China. New York, New York: Thames and Hudson. ISBN 978-0-500-05090-3. Rastelli, Sabrina (2008). China at the Court of the Emperors: Unknown Masterpieces from Han Tradition to Tang Elegance (25-907). Skira. ISBN 978-88-6130-681-3. Scarpari, Maurizio (2006). Ancient China: Chinese Civilization from the Origins to the Tang Dynasty. Vercelli: VMB Publishers. ISBN 978-88-540-0509-9. Watson, Burton (1971). CHINESE LYRICISM: Shih Poetry from the Second to the Twelfth Century. (New York: Columbia University Press). ISBN 978-0-231-03464-7. Yu, Pauline (2002). "Chinese Poetry and Its Institutions", in Hsiang Lectures on Chinese Poetry, Volume 2, Grace S. Fong, editor. Montreal: Center for East Asian Research, McGill University. Zizhi Tongjian, vols. 195, 199, 200, 201, 202, 203, 204, 205, 206, 207, 208. บูเช็กเทียน
พระนางบูเช็กเทียนทรงอยู่ในสมัยที่ยึดถือขนบประเพณีอย่างเข้มงวด โดยเฉพาะอย่างยิ่งอำนาจของผู้ชายต้องอยู่เหนือผู้หญิง ขงจื๊อแม้จะเป็นนักคิดที่น่ายกย่องแต่กับผู้หญิงแล้วก็มีอคติอย่างรุนแรง เช่น ผู้หญิงต้องประกอบด้วย 3 เชื่อฟัง 4 คุณธรรม คือ ยังไม่ออกเรือนต้องเชื่อฟังบิดา ออกเรือนแล้วต้องเชื่อฟังสามี สามีสิ้นชีวิตแล้วต้องเชื่อฟังบุตรชาย ต้องมีศีลธรรม พูดจาเรียบร้อย กิริยามารยาทดี การฝีมือดี บูเช็กเทียน
และแม้ว่าพระนางจะแก่ชราลงมาก แต่ยังคงให้ความสนใจในการคัดเลือกและเลื่อนตำแหน่งข้าราชการผู้มีความสามารถโดดเด่น โดยมีผู้ที่ได้รับการเลื่อนตำแหน่งในช่วงนี้ได้แก่ ซุยสวนเหว่ย (อังกฤษ: Cui Xuanwei; จีน: 崔玄暐; พินอิน: Cuīxuánwěi) and จางเจียเจิน (อังกฤษ: อังกฤษ: Zhang Jiazhen; จีน: 張嘉貞; พินอิน: Zhāngjiāzhēn) เป็นต้น[42] บูเช็กเทียน
ในฤดูใบไม้ผลิของปี ค.ศ. 705 พระนางบูเช็กเทียนในวัย 82 พรรษาทรงพระประชวรหนักอีกครั้ง อัครมหาเสนาบดีจาง เจี่ยนจือและพวกจึงร่วมกันก่อรัฐประหารและวางแผนสังหารพี่น้องตระกูลจาง อันมี จางเจี่ยนจือ จิ้งฮุย (อังกฤษ: Jing Hui; จีน: 敬暉; พินอิน: Jìng huī) และ หยวนซู่จี่ (อังกฤษ: Yuan Shuji; จีน: 袁恕己; พินอิน: Yuánshùjǐ) อีกทั้งยังชักชวนให้นายพลหลี่ตัวจั้ว (อังกฤษ: Li Duozuo; จีน: 李多祚; พินอิน: Lǐ Duōzuò) หลี่จ้าน (อังกฤษ: Li Dan; จีน: 李湛; พินอิน: Lǐ zhàn; หมายเหตุ 李湛, ใช้ตัวอักษรต่างจากพระนามของเจ้าชายหลี่ต้านหรือสมเด็จพระจักรพรรดิถังรุ่ยจง) และ หยางหยวนหย่าน (อังกฤษ: Yang Yuanyan; จีน: 楊元琰; พินอิน: Yángyuányǎn) รวมถึงเสนาบดีอีกคนหนึ่งคือ เหยาฉง (อังกฤษ: Yao Yuanzhi; จีน: 姚崇; พินอิน: Yáo Chóng) เข้าร่วมด้วย และได้กระทำการในวันที่ 20 กุมภาพันธ์[3] บูเช็กเทียน
หลังจากคดีของตี๋เหรินเจี๋ยและพวกแล้ว ด้วยคำแนะนำของ จูจิ้งเจ๋อ (อังกฤษ: Zhu Jingze; จีน: 朱敬則; พินอิน: Zhū jìngzé) และ โจวจู่ (อังกฤษ: Zhou Ju; จีน: 周矩; พินอิน: Zhōu jǔ) การสังหารหมู่จากคดีทางการเมืองก็ลดน้อยลงไปเป็นอันมาก แม้ว่าจะยังไม่หมดไปโดยสิ้นเชิงก็ตาม[38] อักษรจีนพระนางบูเช็กเทียน
ลักษณะของตัวอักษรแต่ละตัวเองก็มีรูปแบบที่อาจแตกต่างไปตามการใช้งานหรือในเอกสารชนิดต่าง ๆ กัน เช่นคำว่า จ้าว (จีน: 照; พินอิน: "zhào") ซึ่งเป็นพระนามของพระนางบูเช็กเทียนนั้น ถูกแทนด้วยตัวอักษรใหม่ คือ 瞾 แต่ในบางครั้งก็ถูกเขียนอย่างผิด ๆ ว่า 曌 ทั้งนี้เมื่อศึกษาในพจนานุกรมคังซี (Kangxi Dictionary) จึงพบคำอธิยว่าคำที่ถูกต้องควรเป็นคำที่เขียนด้วยอักษรที่ประกอบด้วย 目 ("ตา") 2 ตัวอักษรมากกว่าอักษรคำว่า 明 ("ส่องสว่าง โชติช่วง") เป็นต้น  บูเช็กเทียน
พระราชมารดาของพระนางบูเช็กเทียนนั้นเดิมทรงเป็นเชื้อสายพระราชวงศ์สุย (隋朝) ซึ่งปกครองประเทศจีนมาก่อนราชวงศ์ถัง ซึ่งท่านหญิงหยาง พระราชมารดาของพระนางบูเช็กเทียนนั้นเดิมเป็นพระนัดดาของกวนหวัง (จีน: 关王; พินอิน: Guān wáng) หรือพระนามเดิม หยางสง ซึ่งเป็นพระญาติสนิทของสมเด็จพระจักรพรรดิสุยหยางตี้ (พระนามจริงว่า หยางกว่าง) จักรพรรดิองค์สุดท้ายแห่งราชวงศ์สุย จึงนับได้ว่าท่านหญิงหยางเป็นผู้เกิดในชาติตระกูลสูง หากราชวงศ์สุยมิได้ล่มสลายลงไปเสีย อู่ซึ่อฮั่วคงมิได้มีโอกาสพบองค์หญิงหยาง แต่เมื่อราชวงศ์สุยล่มสลายไป องค์หญิงหยางจึงจำต้องหาที่พึ่งพิง สตรีในยุคนั้นมีทางเลือกไม่มากนัก เนื่องจากขณะนั้นพระองค์เป็นเพียงสมาชิกราชวงศ์ที่ตกยาก ซึ่งอู่ซึ่อฮั่วเองก็ต้องการที่หาภริยาที่จะมาส่งเสริมเชิดชูเกียรติตนเองเช่นกัน โดยเฉพาะในยามที่ต้องออกสังคมกับพวกขุนนาง ซึ่งก็มักจะเป็นผู้เกิดในตระกูลสูงเสียเป็นส่วนใหญ่ ดังนั้นองค์หญิงเชื้อสายราชวงศ์สุยอย่างองค์หญิงหยางจึงเป็นที่หมายปองของอู่ซึ่อฮั่วเป็นอย่างมาก เมื่อความต้องการของทั้งสองฝ่ายตรงกัน องค์หญิงหยางจึงทรงสมรสกับอู๋ซึ่อฮั่ว (โดยมีฐานะเป็นภริยาคนที่สอง เนื่องจากอู่ซึ่อฮั่วมีภริยาคนแรกอยู่แล้วเป็นหญิงสามัญชน) และถูกเรียกขานนามว่าท่านหญิงหยาง นับแต่นั้นมา แม้จะเป็นภริยาคนที่ 2 แต่ว่าเป็นเชื้อพระวงศ์เก่ามาก่อนท่านหญิงหยางจึงเป็นที่รักและยกย่องของอู๋ซึ่อฮั่วอย่างมาก ทำให้ภริยาคนแรกกับบุตรชายทั้ง 2 ที่เกิดกับภริยาคนแรกไม่ชอบใจท่านหญิงหยางและเกิดเหตุกระทบกระทั่งทำร้ายจิตใจกันตลอดมา[17] บูเช็กเทียน
พระนางบูเช็กเทียน หรืออู่เจ๋อเทียน ทรงมีพระนามเดิมว่า อู่เจ้า (Wu Zhao)[9] (บางครั้งใช้ตัวอักษรจีนว่า "武曌" (พินอิน: Wǔ Zhào) หากว่าตัวอักษรที่ใช้จริงไม่เป็นที่ปรากฏชัด อย่างไรก็ตามคำว่า "เจ้า" ไม่ได้ใช้ตัวอักษร "瞾" เนื่องจากตัวอักษรนี้เป็นอักษรที่มีการประดิษฐ์ขึ้นใหม่ในสมัยของพระนางบูเช็กเทียนเอง) ส่วนแซ่หรือนามสกุลของพระนางคือ "อู่" "ซึ่งยังคงใช้อยู่แม้ว่าจะทรงอภิเษกสมรสกับสมเด็จพระจักรพรรดิเกาจง ซึ่งอยู่ในราชสกุล หลี่ บูเช็คเทียน (ภาพยนตร์จีนชุด)
ในปลายปี ค.ศ. 2014 สร้างโดยหูหนันทีวี ของจีนแผ่นดินใหญ่ นำแสดงโดย ฟ่าน ปิงปิง ร่วมด้วย จาง เฟิงอี้, จาง ถิง, จาง จินหนิง, โจว ไห่เม่ย และหลี่ จื้อถิง เป็นละครโทรทัศน์ทุนสร้างสูงถึง 300 ล้านหยวน นับเป็นละครโทรทัศน์หรือซีรีส์ที่ใช้ทุนสร้างสูงสุดในประวัติศาสตร์จีน และได้รับความนิยมอย่างยิ่ง ฉายในประเทศไทยในวันที่ 1 พฤษภาคม ค.ศ. 2017 เวลา 18.20 น. ทุกวันจันทร์ถึงพฤหัสบดี และ 18.00 น. ทุกวันศุกร์ ทางช่อง 3 ใช้ชื่อว่า "บูเช็คเทียน" บูเช็กเทียน
หากแต่พระนางบูเช็กเทียนก็ประสบปัญหาเรื่องผู้สืบทอดตำแหน่งรัชทายาท ในช่วงที่ต่อสู้เพื่อให้ได้มาซึ่งราชบัลลังก์นั้น พระนางแต่งตั้งเจ้าชายหลี่ตั้น (อดีตสมเด็จพระจักรพรรดิถังรุ่ยจง) ให้เป็นองค์รัชทายาท และให้เปลี่ยนพระนามเป็นแซ่อู่ด้วย[37] อย่างไรก็ตาม จางเจียฝู (อังกฤษ: Zhang Jiafu; จีน: 張嘉福; พินอิน: Zhāngjiāfú) ได้เกลี้ยกล่อม หวังชิ่งจรือ (อังกฤษ: Wang Qingzhi; จีน: 王慶之; พินอิน: Wáng qìngzhī) ให้ยื่นฏีกาเสนอให้เจ้าชายอู่เฉิงซื่อ (อังกฤษ: Wu Chengsi; จีน: 武承嗣; พินอิน: Wǔ Chéngsì) ผู้เป็นพระนัดดาของพระนางบูเช็กเทียนขึ้นเป็นเจ้าชายรัชทายาทแทน โดยให้เหตุผลว่าพระจักรพรรดินีทรงมีพระนามแซ่อู่ ดังนั้นผู้สืบทอดราชบัลลังก์จึงควรเป็นผู้ที่อยู่ในตระกูลอู่จึงจะมีความเหมาะสมกว่า พระนางได้ทรงทราบและเห็นด้วยหากแต่เสนาบดีเฉินจ่างเชี่ยน (อังกฤษ: Cen Changqian; จีน: 岑長倩; พินอิน: Cén zhǎngqiàn) และเก๋อฝู่หยวน (อังกฤษ: Ge Fuyuan; จีน: 格輔元; พินอิน: Gé fǔyuán) แสดงความเห็นคัดค้านเรื่องนี้อย่างรุนแรง พวกเขาทั้งสองรวมทั้งพวกอีกหนึ่งคน คือเสนาบดีโอวหยาทง (อังกฤษ: Ouyang Tong; จีน: 歐陽通; พินอิน: Ōuyáng tōng) จึงถูกลงโทษประหารชีวิตทั้งหมด ในที่สุดพระนางบูเช็กเทียนก็มิได้ทำตามคำเสนอแนะที่จะแต่งตั้งให้อู่เฉิงซื่อเป็นรัชทายาท แต่ทรงอนุญาตให้หวังชิ่งจรือสามารถเข้าออกพระราชวังเพื่อเข้าพระนางได้อย่างอิสระ โดยมีช่วงหนึ่งที่พระนางบูเช็กเทียนทรงไม่พอพระทัยหวังชิ่งจรือซึ่งเข้าออกพระราชวังบ่อยเกินไป พระนางจึงมีรับสั่งให้หลี่เจาเต๋อ (อังกฤษ: Li Zhaode; จีน: 李昭德; พินอิน: Lǐzhāodé) สั่งสอนหวังชิ่งจรือ หลี่เจาเต๋อจึงใช้โอกาสนี้ทำร้ายหวังชิ่งจรือจนเสียชีวิต บูเช็กเทียน
ต่อมาในปี ค.ศ. 680 ระหว่างที่เจ้าหน้าที่สืบสวน คือ เซียวหยวนเชา (อังกฤษ: Xue Yuanchao; จีน: 薛元超; พินอิน: Xuēyuánchāo; 622–683), เผยหยาน (อังกฤษ: Pei Yan; จีน: 裴炎; พินอิน: Péi yán) และ เกาจื่อโจว (อังกฤษ: อังกฤษ:Gao Zhizhou; จีน: 高智周; พินอิน: Gāozhì zhōu) สืบสวนเรื่องนี้นั้น ได้ค้นเจออาวุธจำนวนมากในวังของเจ้าชายหลี่เสียน องค์รัชทายาท พระนางบูเช็กเทียนจึงมีพระราชโองการว่าองค์รัชทายาทคิดก่อการกบฏและเป็นผู้สังหารหมิงสงเอี๋ยน จึงทรงให้ถอดถอนจากตำแหน่งรัชทายาทลงเป็นสามัญชน แล้วให้เนรเทศไปถึงเมืองเฉิงตู ดินแดนเสฉวนอันห่างไกล ภายหลังหลี่เสียนทรงกระทำอัตวินิบาตกรรมตัวเองโดยการผูกคอตายที่เมืองเฉิงตูนั้น ซึ่งมีเสียงเล่าลือดังขึ้นว่าพระนางบูเช็กเทียนองค์จักรพรรดินีและพระมารดานั้นเป็นผู้พระราชทานแพรขาวให้แก่พระราชโอรส เพื่อบีบบังคับให้ผูกคอตายเอง บูเช็กเทียน
จักรพรรดินีบูเช็กเทียน หรือ อู่เจ๋อเทียน (Wu Zetian; 武則天), ละครโทรทัศน์ฮ่องกง สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 1976 โดยคอมเมอร์เชี่ยลเทเลวิชั้น (Commercial Television) มี หลี่ทงหมิง (Lee Tong-ming; 李通明) แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียน และเซียงยี (Seung Yee; 湘漪) แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียนในวัยชรา. จักรพรรดินีบูเช็กเทียน หรือ อู่เจ๋อเทียน(Empress Wu; 武則天), ละครโทรทัศน์ฮ่องกง สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 1984 โดยเอทีวี (ATV), แสดงโดย เพรตทีน่า ฟุง (Petrina Fung). จักรพรรดินีแห่งราชวงศ์ หรือ อี๋ไต้นู่วฮวง (The Empress of the Dynasty; 一代女皇), ละครโทรทัศน์จีนไต้หวัน สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 1985 โดยซีทีวี (CTV), นำแสดงโดย แองเจล่า พาน (Angela Pan). จักรพรรดิ หรือ ถังหมิงฮวง (Tang Ming Huang; 唐明皇), ละครโทรทัศน์จีนไต้หวัน สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 1990 ฉายในซีซีทีวี 1, เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับการขึ้นครองราชย์ของสมเด็จพระจักรพรรดิถังเสวียนจง โดยมี จูหลิน (Zhu Lin) แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียน. จักรพรรดินีบูเช็กเทียน หรือ อู่เจ๋อเทียน (Wu Zetian; 武則天), ละครโทรทัศน์จีน สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 1995 โดยซีซีทีวี (CCTV), นำแสดงโดย หลิว เสี่ยวชิง (Liu Xiaoqing). เรื่องราวความรักแห่งเทพนิยาย หรือ จิ้นฮัวหยวนฉวนฉี (The Love Story in the Fantasyland; 鏡花緣傳奇), ละครโทรทัศน์ฮ่องกง สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 2000 โดยเอทีวี (ATV) สร้างจากเรื่องราวในนวนิยายเรื่องดอกไม้ในกระจก (Flowers in the Mirror) นำแสดงโดย วาง หมิงฉวน เป็นพระนางบูเช็กเทียน. ต้าหมิงกงสือ (Palace of Desire; 大明宮詞), ละครโทรทัศน์จีน สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 2000 โดยซีซีทีวี (CCTV), มีองค์หญิงไท่ผิง พระธิดาในพระนางบูเช็กเทียน เป็นตัวละครเอก และ กุ้ยย่าเล่ย (Kuei Ya-lei) แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียน. ตำนานรักราชวงศ์ถัง หรือ ต้าถังฉิงชื่อ (Love Legend of the Tang Dynasty; 大唐情史), ละครโทรทัศน์จีน สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 2001 เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับเจ้าหญิงเกาหยาง (Princess Gaoyang) พระราชธิดาในจักรพรรดิไท่จง โดยมี ชินหลาน (Qin Lan) แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียนในวัยพระเยาว์. เจ้าหญิงกู้หลุนเหอเซี่ยว
เจ้าหญิงกู้หลุนเหอเซี่ยวประสูติเมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1775 ซึ่งขณะนั้น จักรพรรดิเฉียนหลง มีพระชนมายุถึง 63 พรรษาในยามที่เจ้าหญิงประสูตินั้นพระราชธิดาพระองค์อื่น ๆ ของจักรพรรดิเฉียนหลงไม่สิ้นพระชนม์ก็อภิเษกออกจากวังไป บูเช็คเทียน (ภาพยนตร์จีนชุด)
ประวัติชีวิตของบูเช็กเทียน ถูกนำมาสร้างเป็นภาพยนตร์ และละครโทรทัศน์หลายครั้ง โดยครั้งแรกสุด สร้างในปี ค.ศ. 1984 โดยบริษัทเอทีวี ของฮ่องกง นำแสดงโดย ฝง เป๋าเป่า  บูเช็กเทียน
ในปี ค.ศ. 692 ในขณะที่อิทธิพลและอำนาจของหน่วยสืบสวนลับมีมากขึ้นเรื่อย ๆ จนกระทั่งเกิดกรณีที่ไหลจวิ้นเฉินเจ้าหน้าที่ตำรวจลับตั้งข้อหาใส่ร้ายเหล่าเสนาบดี ตี๋ เหรินเจี๋ย (อังกฤษ: Di Renjia ; จีน: 狄仁傑; พินอิน: Dírénjié) ผู้เป็นอัครมหาเสนาบดีแห่งราชวงศ์ถัง ในรัชศกอู่ เจ๋อเทียน เป็นข้าราชการหนึ่งในหลาย ๆ คนซึ่งได้รับการสรรเสริญมากที่สุดในรัชศกดังกล่าว และเป็นที่สดุดีว่ามีบทบาทผลักดันให้อู่ เจ๋อเทียนเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบอันโหดร้ายเป็นระบอบอันเชิดชูคุณธรรม เริ่นจรีอกู่ (อังกฤษ: Ren Zhigu; จีน: 任知古; พินอิน: Rèn zhī gǔ) เผยสิงเปิ่น (อังกฤษ: Pei Xingben; จีน: 裴行本; พินอิน: Péixíngběn) และข้าราชการในราชสำนัก คือ ซุยซวนหลี่ (อังกฤษ: Cui Xuanli; จีน: 崔宣禮; พินอิน: Cuī xuānlǐ), หลูเซี่ยน (อังกฤษ: Lu Xian; จีน: 盧獻; พินอิน: Lú xiàn), เว่ยหยวนจง (อังกฤษ: Wei Yuanzhong; จีน: 魏元忠; พินอิน: Wèi yuánzhōng), และ หลี่ซื่อเจิน (อังกฤษ: Li Sizhen; จีน: 李嗣真; พินอิน: Lǐsìzhēn) ในข้อหาก่อการกบฏ โดยไหลจวิ้นเฉินได้พยายามทำให้ทั้งเจ็ดคนนี้ยอมรับสารภาพโดยอ้างพระราชกระแสรับสั่งของพระจักรพรรดินีบูเช็กเทียนว่าหากผู้ใดรับสารภาพแล้วจะได้รับการไว้ชีวิต ตี๋เหรินเจี๋ยซึ่งยอมรับสารภาพจึงไม่ถูกทรมาน หลังจากนั้นหวังเต์อโช่ว (อังกฤษ: Wang Deshou ; จีน: 王德壽; พินอิน: Wáng déshòu) ลูกน้องของไหลจวิ้นเฉินได้พยายามหว่านล้อมให้ตี๋เหรินเจี๋ยใส่ร้ายพาดพิงถึง Yang Zhirou 楊執柔 เสนาบดีอีกคนหนึงด้วย หากแต่ตี๋เหรินเจี๋ยปฏิเสธ และเขาได้เขียนคำร้องทุกข์ถึงพระนางบูเช็กเทียนบนผ้าห่มและซ่อนไว้ในเสื้อผ้าที่ส่งกลับบ้านโดยอ้างว่าจะเปลี่ยนเป็นเสื้อผ้าสำหรับฤดูร้อน โดยให้บุตรชายของเขา ตี้กวงหยวน (อังกฤษ: Di Guangyuan; จีน: 狄光遠; พินอิน: Dí guāng yuǎn) เป็นผู้นำคำร้องทุกข์นี้ออกมา พระนางบูเช็กเทียนจึงทรงระแคะระคายในเรื่องนี้และสงสัยมากขึ้นจนเรียกไหลจวิ้นเฉินเข้าพบ ซึ่งไหลจวิ้นเฉินก็ได้ปลอมแปลงเอกสารในชื่อของตี๋เหรินเจี๋ยและพรรคพวก โดยมีข้อความว่าบุคคลเหล่านี้ได้สำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระนางบูเช็กเทียนที่ทรงรับสั่งโทษประหารชีวิตแก่พวกเขา[38] บูเช็กเทียน
ช่วงต้นของการขึ้นครองราชย์ของสมเด็จพระจักรพรรดินีบูเช็กเทียนนั้น เริ่มต้นด้วยความหวั่นกลัวของเหล่าข้าราชการในหน่วยสืบสวนลับที่ทรงตั้งขึ้นในระยะเวลาหลายปี อย่างไรก็ตามพระนางก็ได้รับการยอมรับและยกย่องจากนักประวัติศาสตร์ที่ชื่นชอบพระองค์ว่าเป็นผู้ปกครองที่บริหารราชการด้วยพระปรีชาสามารถและเอาใจใส่ในการบริหารราชการ นอกจากนั้นพระนางยังทรงได้รับการยกย่องในเรื่องการจัดระบบการคัดเลือกข้าราชการที่มีความรู้ความสามารถเพื่อเข้ารับราชการในราชสำนัก (การสอบขุนนาง) ในตลอดช่วงเวลาของราชวงศ์ถังและส่งผลในราชวงศ์ต่อมาอีกหลายราชวงศ์[36] บูเช็กเทียน
เส้นทางการขึ้นสู่พระราชอำนาจและราชบัลลังก์ของพระนางบูเช็กเทียน หรือสมเด็จพระจักรพรรดินีบูเช็กเทียนเพื่อเป็นกษัตริย์หญิงพระองค์แรกและพระองค์เดียวแห่งแผ่นดินจีนนั้น ผ่านอุปสรรคขวากหนามและทั้งยังเต็มไปด้วยเล่ห์กลอุบาย การใส่ร้ายป้ายสี ลอบทำร้าย ลอบสังหารอยู่หลายครา ก่อนที่พระนางจะสามารถสถาปนาราชวงศ์โจวของพระองค์ได้ เรื่องราวประวัติศาสตร์นี้ หลินยู่ถัง (อังกฤษ: Lin Yutang; พ.ศ. 2438-2519) นักประพันธ์ชื่อดังของจีน ได้ระบุไว้ในหนังสือ “ประวัติบูเช็กเทียน” ถึงสถิติการวางแผนการสังหารบุคคลที่ขัดขวางเส้นทางของพระนางว่า ทรงสังหารลูก หลาน และเชื้อพระวงศ์ที่ใกล้ชิดรวม 23 พระองค์ สังหารเจ้าชายในรางวงศ์ถังแซ่หลี่ 50 พระองค์ เสนาบดีและขุนผลฝีมือดีอีก 36 คน รวมทั้งหมด 109 คน บูเช็กเทียน
ในปี ค.ศ. 690 หลังจากจักรพรรดิเกาจงสวรรคตก็เกิดการแย่งชิงราชสมบัติเป็นเวลากว่า 7 ปี ในที่สุดพระนางได้ทรงตั้งตนขึ้นเป็นฮ่องเต้หญิงองค์แรกในประวัติศาสตร์จีน รวมถึงประกาศเปลี่ยนราชวงศ์ถังเป็นราชวงศ์โจวตั้งแต่นั้นมา และสวรรคตเมื่อปี ค.ศ. 705[12] บูเช็กเทียน
ในปี ค.ศ. 699 เช่นเดียวกันนั้น พระนางบูเช็กเทียนได้ทรงตระหนักว่าพระองค์ทรงมีพระชมน์มายุมากขึ้นแล้ว ทำให้ทรงหวาดกลัวความตายที่จะเยือนมาถึง อีกทั้งเจ้าชายหลี่เสี่ยนและเจ้าชายพระองค์อื่น ๆ ในราชตระกูลอู่ไม่อาจอยู่ร่วมกันอย่างสันติได้ พระนางจึงมีพระบัญชาให้เจ้าชายหลี่ตั้น เจ้าหญิงไท่ผิง พระสวามีคนที่สองของเจ้าหญิงไท่ผิง คือ อู่โยวจี้ หรือเจ้าชายแห่งติง (อังกฤษ: Wu Youji; จีน:武攸暨; พินอิน: Wǔ yōu jì หรือ Prince of Ding) ซึ่งเป็นพระราชนัดดาของพระนางด้วย รวมทั้งเจ้าชายองค์อื่น ๆ ในราชตระกูลอู่ทั้งหมดทรงสาบานร่วมกัน[20] บูเช็กเทียน
ยังมึความคิดเห็นอันหลากหลายจากมุมมองสมัยใหม่ที่มีต่อพระนางบูเช็กเทียนโดยนักเขียนต่างชาติ (modern non-Chinese authors) อาทิ: ขงจื๊อ
Template:CJKV; English: Confucius ; ภาษาไทยมีเรียกกันหลายชื่อ เช่น ขงฟู่จื่อ ขงบรมครูจื่อ ข่งชิว) (ตามธรรมเนียม, 8 กันยายน 551 - 479 ปีก่อน ค.ศ.) หรือ วันที่ 27 เดือน 8 (八月廿七日) ตามปฏิทินทางจันทรคติของจีน [1] ชื่อรอง จ้งหนี เป็นนักคิดและนักปรัชญาสังคมที่มีชื่อเสียงของจีน คำสอนของขงจื๊อนั้น ฝังรากอิทธิพลลึกลงไปในสังคมเอเชียตะวันออกมาเป็นเวลาถึง 20 ศตวรรษ หลักปรัชญาของขงจื๊อนั้นเน้นเกี่ยวกับศีลธรรมส่วนตัว และศีลธรรมในการปกครอง ความถูกต้องเหมาะสมของความสัมพันธ์ในสังคม และ ความยุติธรรมและบริสุทธิ์ใจ พระสนมเอกชูเชิ่น
'ชูเชิ่น' (ค.ศ.1859 -ค.ศ.1904) ()เป็นพระสนม ในจักรพรรดิถงจื้อ เนื่องจากพระนางซูสีไทเฮาต้องการสร้างฐานอำนาจในเครือพระราชวงศ์ของพระนางให้ยิ่งใหญ่ พระนางมีพระนามเดิมว่า "ฟูจา" พระนางทรงมาจากตระกูลทางสายพระราชมารดา ของ พระนางซูสีไทเฮา 
ในวันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2415 หลังจากนางอาหลู่เท่อได้ถูกเลือกให้เป็นพระมเหสีโดยสมเด็จพระจักรพรรดิถงจื้อ ทำให้เกิดความขัดแย้งระหว่างพระพันปีทั้งสองคือพระนางซูอันไทเฮาและพระนางซูสีไทเฮาเรื่องการเลือกพระมเหสีโดยพระนางซูอันไทเฮาทรงสนับสนุนนพระนางอาหลู่เท่อเพราะเห็นว่านางเป็นคนมีความสามารถ อัธยาศัยดีแต่พระนางซูสีสนับสนุนนางเฟิ่งเจียว แต่พระสนมเฟิ่งเจียว แสดงกิริยาไม่สุภาพต่อหน้าพระพักตร์จักรพรรดิ ทำให้พระองค์ทรงเลือกพระนางอาหลู่เท่อ พระนางซูสีได้โต้แย้งและว่านางควรมีความเฉลียวฉลาดมากกว่านี้ พระอัยกาทางฝ่ายมารดาของพระนางอาหลู่เท่อ (พระอนุชาของอดีตจักรพรรดิเต้ากวง) ทรงเป็นปริปักษ์กับพระนางซูสีในอดีต อย่างไรก็ตามจักรพรรดิถงจื้อทรงเลือกพระนางนางอาหลู่เท่อซึ่งทำให้พระนางซูสีไม่พอใจอย่างยิ่ง แต่ก็จำใจรับพระนางฟูจาเป็นพระชายา และได้กลายเป็นพระสนมเอกโดยทันทีหลังพระราชพิธีอภิเษกสมรส ไท่ซื่อ
โดยเฉพาะการให้เกียรติโดย บูเช็กเทียน จักรพรรดินีองค์เดียวเท่านั้นที่ปกครองจีน ไท่ซื่อและพระเจ้าเหวิน ได้รับการถวายนามอารามย้อนหลังคือ "ซื่อจู่" (; คำแปล: "บรรพชนผู้สถาปนา") ใน ค.ศ. 690 เหมียว เทียน
เหมียว เทียน (, 6 ธันวาคม ค.ศ. 1925 – 19 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2005) เป็นนักแสดงชายชาวจีน หยาง จื่อฉยง
ตัน ซรี มิเชล โหย่ว ชูเค็ง (Michelle Yeoh Choo-Kheng; เกิด: 6 สิงหาคม พ.ศ. 2505) หรือชื่อสำเนียงจีนกลางว่า หยาง จื่อฉยง () หรือ มิเชล โหย่ว (Michelle Yeoh) เป็นนักแสดงชาวมาเลเซีย ที่มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักในระดับ นานาชาติ บูเช็กเทียน
นอกจากนั้นก็มีความหวาดกลัวว่าหากพระนางบูเช็กเทียนสิ้นพระชมน์ลง เว่ยหยวนอาจหาทางกำจัด(ฆ่า)พวกเขา พวกเขาจึงวางแผนใส่ร้ายเว่ยหยวนและเกาเจี่ยน (อังกฤษ: Gao Jian; จีน: 高戩; พินอิน: Gāo jiǎn) ข้าราชการอีกคนหนึ่งผู้เป็นที่โปรดปรานและได้รับการสนับสนุนจากองค์หญิงไท่ผิง โดยได้ช้กชวนจางเยว่ (อังกฤษ: Zhang Yue; จีน: 张说; พินอิน: Zhāng Yuè[46]) ผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาของเว่ยหยวนให้ร่วมมือในครั้งนี้หากแต่เมื่องจางเยว่ถูกนำตัวไปสืบสวนต่อหน้าพระนางบูเช็กเทียนนั้นเขากลับคำให้การว่าจางอี้จรีอและจางชางจงได้บังคับให้เขาเป็นพยานใส่ร้ายทั้งเว่ยหยวน เกาเจี่ยน และจางเยว่จึงถูกเนรเทศแทนการถูกประหารชีวิต[42] บูเช็กเทียน
ในปี ค.ศ. 699 การคุกคามจากทูฟานจึงสงบลง กษัตริย์แห่งทูฟาน (อังกฤษ: Tridu Songtsen; Wylie: Khri 'dus-srong btsan) ทรงไม่พอพระทัยที่ลุ่นชินหลิง (อังกฤษ: Lun Qinling; จีน: 論欽陵; พินอิน: Lùn qīnlíng) ได้รวบอำนาจไว้แต่ผู้เดียว พระองค์จึงถือโอกาสขณะที่ลุ่นชินหลิงไม่อยู่ในเมืองลาซาซิ่งเป็นเมืองหลวง ส่งคนเข้าสังหารพวกพ้องของลุ่นชินหลิง และเข้าโจมตีเขาจนเอาชัยชนะได้ ทำให้ลุ่นชินหลิงทำอัตนิบาตกรรมหลังจากนั้นด้วย ลุ่นซ่านโป๋ (อังกฤษ: Lun Zanpo; จีน: 論贊婆; พินอิน: Lùn zànpó) พี่ชายของลุ่นชินหลิง และลุ่นกงเหริน (อังกฤษ: Lun Gongren; จีน: 論弓仁; พินอิน: Lùn gōngrén) บุตรชายของลุ่นชินหลิงจึงได้ยอมจำนนแก่ราชวงศ์โจว หลังจากนั้นทูฟานจึงอยู่ใต้ความวุ่นวายภายในอยู่หลายปี ทำให้เกิดความสงบสันติแต่ชายแดนของอาณาจักรแห่งราชวงศ์โจวด้านเมืองทูฟานในช่วงนั้น[20] บูเช็กเทียน
หลัวปินหวัง หนึ่งในสี่กวีที่มีชื่อเสียงที่สุดในช่วงต้นราชวงศ์ถัง ได้เขียนบทกวีและข้อความวิพากษ์วิจารณ์พระนางบูเช็กเทียนอยู่หลายครั้ง ทั้งยังสนับสนุนการก่อการกบฏของหลี่จิ่งเย่ (อังกฤษ: Li Jingye; จีน: 李敬業; พินอิน: Lǐ jìngyè) ด้วย หลิวซู (Liu Xu) นักประวัติศาสตร์สมัยราชวงศ์โฮ่วจิ้นและผู้เป็นบรรณาธิการหนังสือชื่อ "หนังสือแห่งราชวงศ์ถัง (Book of Tang)"[49] ได้มีความเห็นในเรื่องนี้ไว้ว่า บูเช็กเทียน
{{ruby-zh-p}} (for pinyin) {{ruby-zh-b}} (for zhuyin) บูเช็กเทียน
หลังจากที่พระสวามี สมเด็จพระจักรพรรดิถังเกาจงทรงสิ้นพระชมน์ลง พระนางบูเช็กเทียนทรงดำรงตำแหน่งพระพันปี (หรือฮองไทเฮา) และยังเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน พระนางได้มีรับสั้งให้วางยาพิษพระราชโอรสหลี่หง (อังกฤษ: Li Hong; จีน: 李弘; พินอิน: Lǐ hóng; ค.ศ. 652 – 25 พฤษภาคม ค.ศ. 675) ผู้ดำรงตำแหน่งมกุฎราชกุมาร และทรงให้เนรเทศพระราชโอรสองค์อื่นๆ เพื่อให้พระโอรสองค์ที่สามของพระนาง คือ เจ้าชายหลี่เจ้อ ได้เป็นรัชทายาทแทน นอกจากนี้พินัยกรรมของจักรพรรดิเกาจงยังได้ระบุไว้ให้พระโอรสคือเจ้าชายหลี่เจ้อเป็นผู้สืบทอดพระราชบังลังก์ต่อจากพระองค์ โดยให้มีพระนางบูเช็กเทียนเป็นที่ปรึกษาของพระองค์ในราชการสำคัญต่างๆ ทั้งด้านการทหารและกิจการพลเรือน[34] บูเช็กเทียน
15 ปี ต่อมา ในปี ค.ศ. 705 พระนางบูเช็กเทียนทรงถูกทำรัฐประหารโดยอดีตจักรพรรดิถังจงจง หลังการทำรัฐประหารสำเร็จพระองค์ทรงขึ้นครองราชบัลลังก์เป็นอีกครั้ง หากพระนางบูเช็กเทียนก็ยังคงใช้พระอิสริยยศ "จักรพรรดิ" หรือ "หวงตี้" หรือ "emperor" ต่อจนกระทั่งสวรรคตในปีเดียวกันนั้นเอง จักรพรรดิหลิวซ่งอู่
จักรพรรดิหลิวซ่งอู่ประสูติเมื่อวันที่ 16 เมษายน ค.ศ. 363 พระราชบิดาของพระองค์คือ หลิวเฉียว ทายาทรุ่นที่ 20 ซึ่งสืบสายพระโลหิตจาก ฉู่กงหวัง เล่าเจียว () พระราชอนุชาใน จักรพรรดิฮั่นเกาจู่ ปฐมจักรพรรดิ ราชวงศ์ฮั่นตะวันตก ส่วนพระราชมารดาคือ เจ้าอันจง ซึ่งสิ้นพระชนม์หลังจากประสูติพระองค์ได้ไม่นานเมื่อจักรพรรดิอู่ตี้สถาปนาราชวงศ์หลิวซ่งใน ค.ศ. 420 ก็ได้สถาปนาพระราชมารดาที่สิ้นพระชนม์ไปแล้วให้มีสถานะเทียบเท่าพระพันปีหลวงมีพระนามว่า จักรพรรดินีเซี่ยวมู่ () และได้สถาปนาพระราชบิดาที่สิ้นพระชนม์ไปแล้วเป็น จักรพรรดิเซี่ยวมู่ ()  บูเช็คเทียน (ละครโทรทัศน์ พ.ศ. 2557)
ประวัติพอสังเขป พระนางบูเช็กเทียนประสูติในปีที่ 7 แห่งรัชสมัยของสมเด็จพระจักรพรรดิถังเกาจู่ โดยปีนั้นเป็นปีที่เกิดสุริยุปราคาเต็มดวง ซึ่งสามารถมองเห็นได้ในประเทศจีน บิดาของพระนางคือ อู่ ซึ่อฮั่ว มีอาชีพเกี่ยวกับการค้าไม้ ซึ่งเป็นเพียงพ่อค้าสามัญชนธรรมดาที่มีฐานะคนหนึ่ง ส่วนมารดาของพระนางนั้นมาจากตระกูลหยาง ซึ่งเป็นตระกูลที่มีอำนาจมากในสมัยนั้น ในช่วงปีสุดท้ายของรัชสมัยสมเด็จพระจักรพรรดิสุยหยาง หลี่ หยวน ผู้มีตำแหน่งแม่ทัพขุนนางในราชวงศ์สุย ซึ่งภายหลังกลายเป็นจักรพรรดิถังเกาจู่แห่งราชวงศ์ถัง เขาได้เข้าพักอาศัยอยู่ในบ้านของตระกูลอู่ (หรือบู) หลายครั้ง จนมีความสนิทสนมกับครอบครัวนี้ บูเช็กเทียน
ปลายปี ค.ศ. 683 จักรพรรดิเกาจงสิ้นพระชมน์ลงในขณะที่ประทับอยู่ในเมืองลั่วหยาง (Luoyang) เนื่องจากสมเด็จพระจักรพรรดิเกาจงนั้นเป็นผู้ที่มีสุขภาพร่างกายไม่แข็งแรงนัก พระนางบูเช็กเทียนจึงเป็นผู้ดูแลการบริหารงานภารกิจของราชสำนักอยู่เบื้องหลังพระองค์ในช่วงเวลาตลอด 20 ปีที่พระองค์ทรงครองราชย์ [32] บูเช็กเทียน
อู่ จู่ฉางอู่ เจี้ยนหลิวอู่ หัวซ่งอู่ ฉี้โหว อ๋องแห่งแคว้นอิ้งเจาอู่ เจ๋อเทียนหยัง เฉาหยัง ต้าท่านหญิงหยัง พิเชษฐ์ บัวขำ
พิเชษฐ์ บัวขำ เกิดวันที่ 26 มกราคม พ.ศ. 2521 เป็น นักร้อง, ครูสอนร้องเพลงและคอรัสอาชีพ คิงมีความสนใจในดนตรีมาตั้งแต่วัยเยาว์และซึมซับการร้องเพลงมาตั้งแต่เด็กๆ เป็นบุตรคนโตจากจำนวนพี่น้อง 3 คน เกิดที่ กรุงเทพมหานคร แต่ เดินทางติดตามคุณพ่อที่เป็นนักดนตรีไปแทบทุกจังหวัดทั่วประเทศ ก่อนที่จะสำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลายจากโรงเรียนศรียาภัย จังหวัดชุมพร
และเลือกเรียนต่อในคณะมนุษย์และสังคมศาสตร์ "สาขาดนตรีสากล" มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม สาเหตุที่เขาอยากแข่งขันบนเวที เดอะวอยซ์ไทยแลนด์ ซีซั่นที่ 1 ครั้งนี้ นั่นเป็นเพราะเขาต้องการที่จะมายืนอยู่ข้างหน้าเวที โดยใช้ชื่อของเขาเอง เพราะตลอดเวลาที่ผ่านมาเขาเป็นคนร้องคอรัสที่ต้องยืนอยู่ข้างหลังตลอด และเขาก็เลือกเข้าร่วมทีมกับ แสตมป์ อภิวัชร์ เอื้อถาวรสุขในการแข่งขันหมายเหตุ** นอกจากอันดับ 1 และ 2 แล้ว ในอันดับอื่นๆไม่ได้มีการประกาศอย่างเป็นทางการ บูเช็กเทียน
เนื่องจากทั้งซั่งกวนอี๋ และหวังฝูเชิ่ง ต่างก็เป็นผู้ที่ทำงานให้กับเจ้าชายหลี่จง พระนางบูเช็กเทียนจึงสั่งให้ซูจิงจงวางแผนใส่ร้ายบุคคลทั้งสาม คือ เจ้าชายหลี่จง ซั่งกวนอี๋ และหวังฝูเชิ่งว่าก่อการกบฏ ทำให้ซั่งกวนอี๋ หวังฝูเชิ่ง และบุตรชายของซั่งกวนอี๋ คือ ซั่งกวนถิงจื้อ (อังกฤษ: Shangguan Tingzhi; จีน: 上官庭芝; พินอิน: Shàngguān tíng zhī) ถูกลงโทษประหารชีวิต ในขณะที่เจ้าชายหลี่จงนั้นก็ถูกกดดันให้ทรงฆ่าตัวตายในเวลาต่อมา[29] ส่วนภรรยาของซั่งกวนถิงจื้อและบุตรสาว คือ ซั่งกวนหว่านเอ๋อ (อังกฤษ: Shangguan Wan'er; จีน: 上官婉兒; พินอิน: Shàngguān wǎn er) ซึ่งขณะนั้นยังเป็นทารกอยู่ถูกจับมาเป็นทาสรับใช้ในราชสำนัก (ต่อมาเมื่อซั่งกวนหว่านเอ๋อโตขึ้น นางได้รับความไว้วางใจจนได้เป็นราชเลขาส่วนพระองค์ในพระนางบูเช็กเทียน ต่อมาเมื่อองค์รัชทายาทหลี่เสียน ขึ้นครองราชย์สืบต่อมาเป็นจักรพรรดิถังจงจง ซั่งกวนหว่านเอ๋อจึงได้เป็นพระสนมในพระองค์) บูเช็กเทียน
This article contains a translation of from . บูเช็กเทียน
ในฤดูใบไม้ร่วง ปี ค.ศ. 704 เริ่มมีข้อกล่าวหาด้านการทุจริตต่อจางอี้จรีอและจางชางจง รวมถึงพี่น้องของเขา คือ จางชางชี จางชางหยี และจางถงซิว (อังกฤษ: Zhang Tongxiu; จีน: 張同休; พินอิน: Zhāngtóngxiū) ทำให้จางชางหยีและจางถงซิวถูกปลดจากตำแหน่ง หากแต่สำหรับจางอี้จรีอและจางชางจงนั้น แม้ว่าหลี่เฉิงเจีย (อังกฤษ: Li Chengjia; จีน: 李承嘉; พินอิน: Lǐchéngjiā) และหวนหยานฟ่าน (อังกฤษ: Huan Yanfan; จีน: 桓彥範; พินอิน: Huán yàn fàn) จะเสนอให้ถูกปลดด้วยเช่นกัน แต่พระนางบูเช็กเทียนทรงเชื่อตามคำแนะนำจากเสนาบดีหยางไจ้ซือ (อังกฤษ: Yang Zaisi; จีน: 楊再思; พินอิน: Yáng Zàisī) ที่ไม่ให้ปลดพวกเขาทั้งสอง ต่อมาภายหลังเสนาบดีเหวยอันฉื่อ (อังกฤษ: Wei Anshi; จีน: 韋安石; พินอิน: Wéi'ānshí) จึงได้มีการนำข้อกล่าวหาเรื่องการทุจริตของจางอี้จรีอและจางชางจงกลับมาพิจารณาคดีใหม่อีกครั้ง[42] บูเช็กเทียน
ในระหว่างพระราชพิธีพระบรมศพสมเด็จพระจักรพรรดิถังไท่จง[22] จักรพรรดิเกาจงทรงเข้าออกวัดก่านเย่ (Ganye Temple) เพื่อทรงจุดธูปบูชาพระบรมศพพระราชบิดา ทำให้พระองค์ได้พบกับพระนางบูเช็กเทียนอีกครั้ง ซึ่งความสัมพันธ์ระหว่างจักรพรรดิเกาจงและพระนางบูเช็กเทียนผู้เคยเป็นที่ทรงปฏิพัทธ์มาตั้งแต่ครั้งรัชกาลก่อนนั้นอยู่ในสายพระเนตรของพระจักรพรรดินีหวัง[23] พระจักรพรรดินีหวังผู้ซึ่งไม่ได้เป็นที่โปรดปรานแห่งองค์จักรพรรดินัก ด้วยพระองค์ทรงโปรดพระสนมเซียวมากกว่า ดังนั้นเมื่อจักรพรรดินีหวังเห็นว่าสมเด็จพระจักรพรรดิเกาจงยังมีความสนใจและประทับใจในความงามของบูเช็กเทียนอยู่ จักรพรรดินีหวังจึงวางแผนให้รับพระนางบูเช็กเทียนกลับเข้าสู่ราชสำนักอีกครั้งในฐานะพระสนมอีกคนหนึ่ง ทั้งนี้เพื่อดึงความสนใจของจักรพรรดิเกาจงจากพระสนมเซียวเสีย บูเช็กเทียน
พระนางบูเช็กเทียนทรงมีตำแหน่งสำคัญทั้งในสมัยจักรพรรดิถังไท่จง ฮ่องเต้องค์ที่ 2 แห่งราชวงศ์ถัง และในสมัยจักรพรรดิถังเกาจง ฮ่องเต้องค์ที่ 3 แห่งราชวงศ์ถัง โดยแรกเริ่มทรงได้รับการแต่งตั้งให้เป็นพระสนมของจักรพรรดิไท่จง เมื่อจักรพรรดิไท่จงสวรรคตในเวลาต่อมา พระนางจึงได้อภิเษกสมรสกับจักรพรรดิเกาจงเมื่อปี ค.ศ. 655 และได้รับการขนานพระนามว่า "ฮูหยินเกาจง" (All {{zh-xx}} templates have been merged into {{zh}}, which can do anything. Consult that template's documentation for more details. ลูทวิช บ็อลทซ์มัน
ลูทวิช เอดูอาร์ท บ็อลทซ์มัน (; 20 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1844 – 5 กันยายน ค.ศ. 1906) เป็นนักฟิสิกส์ชาวออสเตรีย ผู้มีชื่อเสียงจากการเป็นส่วนหนึ่งของการค้นพบด้านกลศาสตร์สถิติและอุณหพลศาสตร์สถิติ เป็นหนึ่งในบรรดานักวิทยาศาสตร์ผู้คิดค้นทฤษฎีอะตอมในยุคที่แบบจำลองวิทยาศาสตร์ด้านอะตอมยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ บูเช็กเทียน
(สำหรับรายนามสมาชิกในครอบครัวของบูเช็กเทียน ดูเพิ่มที่: List of family of Wu Zetian) บูเช็กเทียน
Template:CJKV; พระราชสมภพ 17 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 624[6][7]; สวรรคต 16 ธันวาคม ค.ศ. 705[8])[9] บางทีเรียก อู่ เจ้า (All {{zh-xx}} templates have been merged into {{zh}}, which can do anything. Consult that template's documentation for more details. บูเช็กเทียน
พระนางบูเช็กเทียนทรงมีคณะเสนาบดีจำนวนมากในขณะที่พระนางทรงครองราชบัลลังก์ในฐานะกษัตริย์ในราชวงศ์โจวแห่งราชอาณาจักรจีน มีเสนาบดีจำนวนมากที่เป็นเชื้อพระวงศ์หรือมาจากตระกูลผู้ดีและเป็นผู้มีความโดดเด่นในความสามารถ (ดูรายนามชื่อเพิ่มเติมที่ List of Chancellors of Wu Zetian) บูเช็กเทียน
มีผลงานมากมายทั้งนวนิยาย ภาพยนตร์ รายการโทรทัศน์ และเกมส์คอมพิวเตอร์ ที่สร้างขึ้นเพื่อระลึกถึงพระนางบูเช็กเทียน ดังนี้ บูเช็กเทียน
หลังการขึ้นครองราชย์จักรพรรดิจงจงทรงแสดงออกถึงการไม่เชื่อฟังพระนางบูเช็กเทียนในทันที ด้วยทรงเชื่อพระมเหสีของพระองค์ คือ จักรพรรดินีเว่ย (empress Wei) เป็นอย่างมาก และยังแต่งตั้งให้พระสัสสุระ (พ่อตา) เว่ยส่วนเจิน (อังกฤษ: Wei Xuanzhen; จีนตัวเต็ม: 韋玄貞; พินอิน: Wéixuánzhēn) เป็นอัครมหาเสนาบดี (หรือเทียบเท่าตำแหน่งนายกรัฐมนตรีในปัจจุบัน) นอกจากนั้นพระองค์ยังมีความพยายามแต่งตั้งให้พระสัสสุระของพระองค์เป็นจื้อจง (อังกฤษ: Shizhong; จีนตัวเต็ม: 侍中; พินอิน: Shì zhōng) ซึ่งเป็นตำแหน่งหัวหน้าสำนักงานตรวจสอบของราชสำนัก หรือ เหมินเซี่ยเซิ่ง (อังกฤษ: the examination bureau of government หรือ Menxia Sheng; จีนตัวเต็ม: 門下省; พินอิน: Ménxià shěng) และแต่งตั้งให้บุตรชายของแม่นมของพระองค์เป็นข้าราชการในระดับกลาง แม้ว่าเผยหยาน (Pei Yan) จะคัดค้านอย่างรุนแรงก็ตาม และจนถึงจุดหนึ่งที่พระองค์ทรงมีพระราชดำรัสกับเผยหยานไปว่า[33] บูเช็กเทียน
ในรัชกาลของสมเด็จพระจักรพรรดิถังไท่จงนั้น พระอัครมเหสี หรือ พระจักรพรรดินี หรือ หวงโฮ่ว (จีน: 皇后; พินอิน: Huánghòu) คือสมเด็จพระจักรพรรดินีฉางซุน (จีน: 长勋皇后; พินอิน: Zhǎng xūn huánghòu; พระนางทรงมีแซ่ 2 พยางค์คือ ฉางซุน หรือ จ่างซุน ส่วนพระนามคือ อู่เต๋อ) ทรงเป็นพระชนนีของพระราชโอรสทั้ง 3 พระองค์ของจักรพรรดิถังไท่จง ในเวลาต่อมาเจ้าชายหลี่เฉิงเฉียน พระราชโอรสพระองค์แรกผู้ดำรงตำแหน่งรัชทายาท (จีน: 皇太子; พินอิน: Huáng tàizǐ) กับพระราชโอรสองค์ต่อมาคือ เจ้าชายหลี่ไท่ ซึ่งมีความขัดแย้งต่อกันมานาน เนื่องจากเจ้าชายหลี่ไท่ทรงมีความต้องการที่จะเป็นรัชทายาท แต่ด้วยความที่พระองค์มิได้ทรงเป็นพระราชโอรสองค์แรก พระองค์ยังทรงทราบด้วยอีกว่าองค์รัชทายาท เจ้าชายหลี่เฉีงเฉียนนั้นเป็นพวกรักร่วมเพศ จึงทรงพยายามทุกทางที่จะกำจัดพระเชษฐาของพระองค์เองให้ได้ โดยมีอยู่ครั้งหนึ่งที่เจ้าชายหลี่เฉิงเฉียนองค์รัชทายาทเกือบจะถูกจักรพรรดิไท่จงพระบิดาจะจับได้แล้วว่าพระองค์นั้นทรงเป็นพวกรักร่วมเพศ หากแต่หลักฐานไม่เพียงพอ จักรพรรดิไท่จงจึงทรงเลือกที่จะเชื่อพระราชโอรสของพระองค์มากกว่า และโปรดให้ประหารชีวิตขันทีคนสนิทซึ่งเป็นคู่รักขององค์รัชทายาทเสีย แต่ไม่ได้ทรงโปรดเกล้าฯ ให้ปลดเจ้าชายหลี่เฉิงเฉียนจากรัชทายาทแต่อย่างใด ต่อมาองค์รัชทายาทวางแผนกบฏเพื่อรวบอำนาจมาไว้ที่ตนเองแต่ผู้เดียว เพื่อเป็นการกำจัดเจ้าชายหลี่ไท่พระอนุชาด้วย แต่แผนการรั่วไหลเสียก่อน ในครั้งนี้จักรพรรดิไท่จงไม่อาจนิ่งเฉยได้อีกต่อไป พระองค์จึงโปรดเกล้าฯ ให้ปลดเจ้าชายหลี่เฉิงเฉียน จากตำแหน่งองค์รัชทายาทลงเป็นสามัญชน แล้วจึงเนรเทศไปอยู่ตำบลในเขตชายแดน หลี่เฉิงเฉียนอยู่ได้อีกไม่นานก็ถึงแก่กรรมที่ตำบลชายแดนนั้นเอง ส่วนเจ้าชายหลี่ไท่ พระราชโอรสองค์ต่อมาก็พลาดหวังจากตำแหน่งรัชทายาท โดยตำแหน่งองค์รัชทายาทกลับไปตกอยู่กับเจ้าชายหลี่จื้อ (อังกฤษ: Li Zhi; จีน: 李治; พินอิน: Lǐ zhì) พระราชโอรสพระองค์เล็กของสมเด็จพระจักรพรรดิถังไท่จง และเป็นพระอนุชาของเจ้าชายหลี่ไท่นั่นเอง ด้วยจักรพรรดิไท่จงทรงมีพระราชดำริเองว่าพระราชโอรสพระองค์รองนั้นเป็นผู้ที่มีจิตใจโหดเหี้ยม แม้จะมีความสามารถเหนือกว่าแต่ก็ไม่สมควรได้ครองแผ่นดิน ส่วนพระราชโอรสพระองค์เล็กนั้นแม้จะไม่เข้มแข็งเด็ดขาด แต่ก็มีพื้นฐานจิตใจค่อนไปทางฝ่ายดีงาม การตัดสินพระทัยของสมเด็จพระจักรพรรดิถังไท่จงครั้งนี้เป็นการพลิกโฉมประวัติศาสตร์จีนในอีกไม่นานนับจากนั้น อักษรจีนพระนางบูเช็กเทียน
ตัวอักษรจีนในสมัยพระนางบูเช็กเทียนมิได้มากจากการคิดประดิษฐ์อักษรใหม่จากเริ่มต้นทั้งหมด แต่มาจากการสร้างโดยประกอบหรือยืมตัวอักษรเดิมต่าง ๆ มารวมเข้าด้วยกัน ดังตัวอย่าง บูเช็คเทียน (ละครโทรทัศน์ พ.ศ. 2557)
บูเช็คเทียน (จีน: 武媚娘傳奇) () เป็นละครโทรทัศน์ที่กล่าวถึงพระราชประวัติของพระนางบูเช็กเทียน นำแสดงโดย ฟ่าน ปิงปิง, จาง เฟิงอี้, หลี่ จื้อถิง, จาง จวินหนิง ออกอากาศทางช่อง 3 ในวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2560 ถึง 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2560 บูเช็กเทียน
อย่างไรก็ตาม Le Sihui บุตรชายคนเล็กของเสนาบดีอีกคนหนึ่งซึ่งถูกจับกุมและโดยได้รับโทษในฐานะผู้รับใช้เสนาบดีด้านการเกษตรได้เขียนเรื่องร้องเรียนแก่พระนางบูเช็กเทียน ซึ่งมีข้อความกล่าวด้วยว่าไหลจวิ้นเฉินนั้นเป็นผู้มากความสามารถในด้านการสร้างคดีเท็จ จนแม้ผู้ซื่อสัตย์และสุจริตที่สุดก็ยังอาจได้รับการทรมานจากเขาจนต้องยอมสารภาพผิดในที่สุด พระนางบูเช็กเทียนจึงทรงมีรับสั่งให้นำตัวนักโทษทั้งเจ็ดคนนั้นมาให้พระนางไต่สวนด้วยพระองค์เอง และหลังจากที่ทั้งหมดได้ปฏิเสธการรับสารภาพว่าเป็นเอกสารที่ปลอมแปลงขึ้นโดยไหลจวิ้นเฉินแล้ว พระนางบูเช็กเทียนจึงให้ปล่อยตัวทั้งหมดแต่ให้ถูกเนรเทศไปรับราชการอยู่ต่างเมืองแทน โดยในกรณีของตี๋เหรินเจี๋ยนั้น ทรงให้ไปเป็นผู้พิพากษาที่มณฑลเผิงเจ๋อ (อังกฤษ: Pengze County; จีน: 彭澤; พินอิน: Péng zé, ปัจจุบันคือจิ่วเจียง ในมณฑลเจียงซี) ชิว ชู่จี
ชิว ชู่จี () หรือฉายาทางเต๋าว่าฉางชุนจื้อ เป็นนักพรตเต๋าผู้มีตัวตนจริง มีชีวิตอยู่ช่วง พ.ศ. 1691-1770 เป็นศิษย์ที่มีชื่อเสียงที่สุดในบรรดาศิษย์ 7 คนของนักพรตหวัง ฉงหยาง ต่อมาท่านได้ก่อตั้งสำนักหลงเหมินซึ่งมีศาสนิกชนเลื่อมใสปฏิบัติตามจำนวนมาก เบญจมินทร์
ชื่อจริงว่า ตุ้มทอง โชคชนะ (ในช่วงหลังเปลี่ยนมาเป็น คนชม) เกิดเมื่อ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2464 ที่จังหวัดอุบลราชธานี เป็นบุตรสิบเอกบุญชู โชคชนะ นับถือศาสนาพุทธ และนางคูณ โชคชนะ ผู้เป็นแม่นั้นเป็นชาวลาวเวียงจันทน์ นับถือศาสนาคริสต์ และทำหน้าที่ต้นเสียงการขับร้องในโบสถ์ ทำให้เบญจมินทร์ได้รับมรดกด้านการร้องเพลงมาจากผู้เป็นแม่ และเขาเองก็ชื่นชอบการร้องเพลงอย่างมากด้วย จู โหย่วเจิน
จู เจิ้น (20 ตุลาคม 888 – 18 พฤศจิกายน 923) ชื่อเมื่อเกิดว่า จู โหย่วเจิน (朱友貞) บรรดาศักดิ์ว่า องค์ชายเจิน (均王) ชื่ออื่นว่า จู หฺวัง (朱鍠) และในประวัติศาสตร์ดั้งเดิมมักเรียก ปัจฉิมกษัตริย์แห่งเหลียงยุคหลัง (後梁末帝) เป็นพระเจ้าแผ่นดินจีนในราชวงศ์เหลียงยุคหลังสมัยห้าราชวงศ์สิบอาณาจักร อยู่ในสมบัติตั้งแต่ปี 913 ถึงปี 923 บูเช็คเทียน จอมนางเหนือแผ่นดิน
บูเช็คเทียน จอมนางเหนือแผ่นดิน(ชื่อจีน 日月凌空 ชื่ออังกฤษ The shadow of empress wu) เป็นภาพยนตร์จีนชุด ในประเทศไทยออกฉายในปี พ.ศ. 2550 ถึง พ.ศ. 2552 ทางสถานีโทรทัศน์โมเดิร์นไนน์ทีวีออกฉายในวันจันทร์-พุธ เวลา 13.00-14.00 แต่ภายหลังได้เปลี่ยนเป็นเวลา 15.30-16.00 โดยบริษัทเอสทีแกรนด์มัลติมีเดียก็ได้รับลิขสิทธิ์จัดจำหน่ายภาพยนตร์จีนชุดนี้แต่เพียงผู้เดียวในประเทศไทย เนื้อหาเล่าถึงเรื่องราวของพระนางบูเช็กเทียน ตั้งแต่เข้าวังในสมัยจักรพรรดิถังไท่จง จนได้เป็นฮองเฮาในสมัยจักรพรรดิถังเกาจง เป็นฮองไทเฮาในสมัยจักรพรรดิถังจงจง-จักรพรรดิถังรุ่ยจง และเป็นจักรพรรดินีของจีนช่วงบั้นปลายของพระชนม์ชีพ บูเช็กเทียน
จักรพรรดินีบูเช็กเทียนนั้นเมื่อแรกทรงมีความประทับใจในเชื้อสายวงศ์ตระกูลของภริยาของพี่ชายเซียวส่าว คือ เซียวหยี่ (อังกฤษ: Xue Yi; จีน: 薛顗; พินอิน: Xuē yǐ) มาก จนมีพระราชดำริให้พระเชษฐาของพระนางหย่าจากภริยาแล้วให้มาแต่งงานกับเซียวหยี่แทน ต่อมาพระนางทรงยกเลิกความคิดนี้เมื่อทรงได้ทราบว่าเซียวหยี่ผู้เป็นหลานสาวของอดีตเสนาบดีเสี่ยวหยู๋ (Xiao Yu)[31] ซู โหย่วเผิง
อเล็กซ์ ซู หรือซูโหย่วเผิง (; ชื่อภาษาอังกฤษ: Alec Su, Su youpeng)
ที่คนไทยรู้จักกันดีในบท องค์ชายห้า หรือ หย่งฉี ในเรื่อง องค์หญิงกำมะลอ และฮวยบ่อข่วย จากเรื่อง เดชเซียวฮื่อยี้ เกิดเมื่อวันที่ 11 กันยายน พ.ศ. 2516 หรือ ค.ศ. 1973 
ซึ่งตรงกับวันไหว้พระจันทร์ของไต้หวัน นับถือศาสนาพุทธ มีพี่น้อง 2 คนที่ห่างกันถึง 6 ปี จักรพรรดินีเถื่อ เทียน
จักรพรรดินีเถื่อ เทียน (, จื๋อโนม: ; 19 มกราคม ค.ศ. 1762 – 22 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1814) มีพระนามาภิไธยเดิมว่า ต๊ง ฟุก ถิ ลาน (, ) เป็นจักรพรรดินีในจักรพรรดิซา ล็อง หรือองเชียงสือ (, ) และเป็นพระราชชนนีของมกุฎราชกุมารอัญเส่ว (, ) เจ้าชายบ๋าว เอิน
เจ้าชายบ๋าว เอิน แห่งเวียดนาม () ประสูติเมื่อ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2496 ที่เมืองด่าหลัต ประเทศเวียดนาม เป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย กับเจ้าหญิงบู่ย หม่ง เดี่ยป () พระองค์มีพระกนิษฐาร่วมพระมารดาคือ เจ้าหญิงเฟือง มิญ พระองค์ทรงเป็นผู้อ้างสิทธิ์ในราชบัลลังก์ต่อจากพระเชษฐาคือ เจ้าชายบ๋าว ทั้ง ซึ่งสิ้นพระชนม์ไปก่อนหน้านั้น บูเช็กเทียน
ช่วงฤดูร้อน ปี ค.ศ. 655 พระสนมบูเช็กเทียนได้ใส่ร้ายพระจักรพรรดินีหวังและ พระมารดาของพระจักรพรรดินี คือหลิวฮูหยินอีกครั้งว่าทั้งสองใช้คาถาอาคมไสยศาสตร์ พระจักรพรรดิเกาจงจึงมีรับสั่งให้ห้ามหลิวฮูหยินไม่ให้เข้าวังอีกต่อไป และยังปลด หลิวซื่อ (Liu Shi) พระมาตุลาของพระมเหสีหวังด้วย[25] ในขณะเดียวกันเหล่าข้าราชการในราชสำนักก็เริ่มเข้าเป็นพวกกับพระสนมบูเช็กเทียนมากขึ้น มีทั้ง ซู จิงจง (Xu Jingzong) หลี่ ยีฟู (Li Yifu) ซุย อี้สวน (อังกฤษ: Cui Yixuan; จีน: 崔義玄; พินอิน: Cuī Yìxuán) และหยวน กงหยู๋ (อังกฤษ: Yuan Gongyu ; จีน: 袁公瑜; พินอิน: Yuán gōngyú) บูเช็กเทียน
ต่อมาหลานของจักรพรรดินีบูเช็กเทียนผู้เป็นบุตรของพี่สาวหม้ายของพระองค์ คือ สุภาพสตรีแห่งฮั่น ชื่อ เฮ่อหลานมิ๋นจือ (อังกฤษ: Helan Minzhi; จีน: 賀蘭敏之; พินอิน: Hèlán mǐnzhī) ได้รับพระราชานุญาตให้ใช้สกุลอู่และสืบทอดตำแหน่งดยุกแห่งโจว แต่เป็นที่ชัดเจนว่าเฮ่อหลานมิ๋นจือนันกำลังสงสัยในตัวพระนางบูเช็กเทียนว่าเป็นผู้มีส่วนในการฆาตกรรมพี่สาวของเขา พระนางบูเช็กเทียนจึงได้เพิ่มความระมัดระวังในตัวเฮ่อหลานมิ๋นจือ นอกจากนั้นยังมีผู้กล่าวว่าเฮ่อหลานมิ๋นจือนั้นเคยมีความสัมพันธ์ทางชู้สาวกับยายของเขาเอง คือท่านหญิงหยางอีกด้วย ในปี ค.ศ. 671 เฮ่อหลานมิ๋นจือถูกกล่าวหาว่าไม่ประพฤติตามกฎระเบียบการไว้ทุกข์ในระหว่างพิธีไว้ทุกข์ของท่านหญิงหยาง และยังถูกกล่าวหาว่าได้ข่มขืนบุตรีของข้าราชการที่ชื่อ หยางซือเจี่ยน (อังกฤษ: Yang Sijian ; จีน: 楊思儉; พินอิน: Yángsījiǎn) ซึ่งเป็นสตรีที่สมเด็จพระจักรพรรดิเกาจงและสมเด็จพระจักรพรรดินีบูเช็กเทียนได้คัดเลือกให้เป็นมเหสีของเจ้าชายหลี่หง ผู้เป็นองค์รัชทายาท เฮ่อหลานมิ๋นจือจึงได้รับโทษโดยการถูกเนรเทศ ซึ่งต่อมาเขาได้เสียชีวิตลงโดยมิอาจทราบได้แน่ชัดว่าเป็นการเสียชีวิตในระหว่างการเนรเทศหรือเป็นการฆ่าตัวตาย บูเช็กเทียน
ไม่นานหลังจากนั้น หลี่จิ่งเย่ (จีน: 李敬業; พินอิน: Lǐ jìngyè) หรือผู้มีตำแหน่งเป็นอินเจินอู่กง (英貞武公) ผู้เป็นหลานชายของหลี่ซื่อจี (อังกฤษ: Li Shiji; จีน: 李世勣; พินอิน: Lǐshìjī) ซึ่งเขาไม่พอใจที่ตนเองถูกเนรเทศจึงเริ่มก่อการกบฏขึ้นที่หยางโจว (จีน: 揚州; พินอิน: Yángzhōu, หรือในปัจจุบัยคือเมืองหยางโจว ในมณฑลเจียงซู) ในช่วงแรกนั้นได้รับการสนับสนุนเป็นอย่างมากจากผู้คนในถิ่นนั้น แต่หลี่จิ่งเย่ดำเนินการไปอย่างเชื่องช้า และยังมิได้ใช้ประโยชน์จากมวลชนที่สนับสนุนการกบฏนี้นัก ในขณะเดียวกันนั้นเผยหยานได้กราบทุลเสนอให้พระนางบูเช็กเทียนคืนอำนาจในราชสำนักให้แก่จักรพรรดิรุ่ยจงเสีย โดยกล่าวว่าการกระทำเช่นนี้จะทำให้การก่อการกบฏนั้นยุติลงไปได้เอง ซึ่งสิ่งที่เผยหยานกล่าวมานั้นทำให้พระนางไม่พอพระทัยเป็นอันมาก พระนางจึงตั้งข้อกล่าวหาแก่เผยหยานว่ามีส่วนร่วมรู้เป็นกับหลี่จิ่งเย่และสั่งประหารชีวิตเผยหยานทันที นอกจากนั้นพระนางยังทรงสั่งปลด เนรเทศ และประหารชีวิตเจ้าหน้าที่ที่พยายามแก้ต่างให้แก่เผยหยานอีกด้วย ต่อจากนั้นพระนางได้ส่งหลี่เสี้ยวอี้ (อังกฤษ: Li Xiaoyi; จีน:李孝逸; พินอิน: Lǐxiàoyì) ไปโจมตีหลี่จิ่งเย่ ซึ่งในครั้งแรกนั้นหลี่เสี้ยวอี้ดำเนินการไม่สำเร็จ จึงให้ผู้ช่วยของเขาคือ เว่ยเหยียนจง (Wei Yuanzhong; จีน: 魏元忠; พินอิน: Wèi yuánzhōng) เข้าโจมตีจนสำเร็จในที่สุด ส่วนหลี่จิ่งเย่นั้นถูกสังหารในระหว่างการต่อสู้นี้เอง[33] การสอบขุนนาง
การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญในประวัติศาสตร์การสอบขุนนางนั้นเกิดขึ้นในสมัยของสมเด็จพระจักรพรรดินีบูเช็กเทียน (อังกฤษ: Empress Wu, Wu Zetian; จีนตัวย่อ: 武则天; พินอิน: Wǔ Zétiān) พร้อม ๆ กับการขึ้นสู่อำนาจของพระองค์ โดยทรงเป็นสตรีพระองค์แรกและพระองค์เดียวในประวัติศาสตร์จีนที่ได้เป็นพระเจ้าแผ่นดินจีน อู๋ ฉีหลง
อู๋ ฉีหลง หรือ นิกกี้ วู (; ชื่อภาษาอังกฤษ: Nicholas "Nicky" Wu, Wu qilong) เป็นนักร้องและนักแสดงที่มีชื่อเสียงจากเรื่อง ปู้ปู้จิงซิน ในบทหย่งเจิ้งฮ่องเต้ เกิดเมื่อวันที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2513 หรือ ค.ศ. 1970 ชีวิตในวัยรุ่นของเขาต้องรับภาระเป็นหัวหน้าครอบครัวแทนพ่อของเขา เนื่องจากว่าพ่อของเขากำลังหนีหนี้อยู่ และในช่วงอายุ 18 ปีนี่เอง ทำให้เขาเข้าสู่วงการบันเทิงในฐานะสมาชิกวง เสียวหู่ตุ้ย พร้อมทั้งโด่งดังร่วมกับซูโหย่วเผิง ซึ่งเขากับซูโหย่วเผิงนั้น ได้เป็นจตุรเทพไต้หวันร่วมกันอีกด้วย บูเช็กเทียน
อย่างไรก็ตาม ไม่มีใครรู้แน่ชัดว่าพระจักรพรรดินีหวังหรือพระสนมบูเช็กเทียนเป็นผู้ทำร้ายพระราชธิดาพระองค์น้อย เนื่องจากไม่สามารถหาหลักฐานที่ชัดเจนมายืนยันได้ว่าพระราชธิดาทรงสิ้นพระชนม์ด้วยสาเหตุใดแน่ มีความเป็นไปได้ว่าพระสนมบูเช็กเทียนอาจเป็นผู้สังหารพระราชธิดาของตัวเองแล้วใส่ร้ายพระจักรพรรดินนีหวัง แต่ก็อาจเป็นไปได้เช่นกันว่าพระจักรพรรดินีหวังเป็นผู้สังหารพระราชธิดาเองเนื่องจากความอิจฉาริษยาที่พระจักรพรรดิเกาจงทรงโปรดปรานพระสนมบูเช็กเทียนมาก หรืออาจไม่มีผู้ใดเป็นผู้ทำร้ายพระราชธิดา แต่สิ้นพระชนม์จากการสาเหตุธรรมชาติอื่น ๆ เช่น กลุ่มอาการทารกตายกะทันหัน (asphyxiation) อาหารเป็นพิษ สำลักอาหาร เป็นต้น เจมส์ เทียน
เจมส์ เทียน () หรือ เถียน จุ้น () เกิดวันที่ 28 พฤษภาคม ค.ศ. 1942 ซึ่งมาจากมณฑลกวางตุ้ง ประเทศจีน เขาปรากฏในภาพยนตร์เกือบ 70 เรื่อง โดยเป็นภาพยนตร์แอ็คชั่นฮ่องกงเป็นส่วนใหญ่ รวมทั้งรับบทในภาพยนตร์ศิลปะการต่อสู้ป้องกันตัวร่วมกับดาราอย่างบรูซ ลี, เฉินหลง และหง จินเป่า บ่อยครั้งที่เขาเล่นเป็นดาวร้ายหรือรับบทสมทบ แล้วเขาก็ได้ถอนตัวออกจากวงการภาพยนตร์ฮ่องกงในปี ค.ศ. 2000 บูเช็กเทียน
ในปี ค.ศ. 706 พระโอรสของพระนางบูเช็กเทียน คือสมเด็จพระจักรพรรดิ์ถังจงจง ทรงให้มีการฝังพระศพของพระนางร่วมกับพระศพของสมเด็จพระจักรพรรดิ์ถังเกาจงไว้ในสุสานเฉียนหลิงซึ่งอยู่ใกล้กับเมืองหลวงฉางอานในขณะนั้น ปัจจุบันอยู่ในเขตมณฑลส่านซีทางภาคตะวันตกของประเทศจีน สุสานเฉียนหลิงจึงเป็นที่ฝังพระศพของสมเด็จพระจักรพรรดิ์สององค์เพียงแห่งเดียวในประวัติศาสตร์จีนอันยาวนานกว่า 2,000 ปี ซึ่งทั้งสองพระองค์ทรงเป็นสมเด็จพระจักรพรรดิ์ในสองราชการและเป็นคู่สามีภรรยากัน โดยมีการตั้งแท่นศิลาจารึกอยู่บริเวณหน้าสุสาน แท่นศิลาจารึกนี้เป็นหินก้อนเดียว สูงประมาณ 10 เมตร กว้าง 2 เมตร มีการแกะสลักสวยงามประณีต แต่ไม่มีตัวอักษรใดบนจารึกนี้ นักประวัติศาสตร์บางคนเห็นว่าเนื่องจากพระนางบูเช็กเทียนทรงโค่นล้มระบบอำนาจผู้ชายที่สืบทอดกันมาของจีน พระนางทรงรู้ว่าตนเองมีความผิดใหญ่มาก จึงมิกล้าแต่งข้อความสรรเสริญตนเอง บางคนเห็นว่าสาเหตุคือพระนางบูเช็กเทียนร่วมฝังกับพระศพของสมเด็จพระจักรพรรดิ์ถังเกาจง จึงทรงไม่รู้จะใส่นามสกุลและชื่อราชวงค์ของตนอยู่หน้าหรือหลังนามสกุลของจักรพรรดิ์ถังเกาจงจึงจะเหมาะสม จึงใช้ศิลาจารึกที่ไม่มีตัวอักษรเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหานี้ แต่ผู้คนส่วนข้างมากเห็นว่า การที่พระนางบูเช็กเทียนตั้งศิลาจารึกที่ไม่มีตัวอักษรนั้นเป็นการกระทำที่ฉลาด เนื่องจากพระนางทรงรู้ว่าคนรุ่นหลังอาจจะมีการวิพากษ์วิจารณ์ต่าง ๆ นานาต่อพระนาง การแต่งประวัติบนศิลาจารึกไม่สามารถรวบรวมเรื่องราวอันหลากหลายชั่วชีวิตของตนได้ จึงตั้งศิลาจารึกที่ไม่มีตัวอักษร เพื่อให้คนรุ่นหลังวิจารณ์กันเองแทน[48] บูเช็กเทียน
เทียนจื่อสุนหลง (Whatever It Takes; 天子尋龍), ละครโทรทัศน์ฮ่องกง สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 2003 โดยทีบีวี (TVB) โดยมีโหลกวนหลาน (Law Koon-lan; 羅冠蘭) แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียน. จื้อซุน หงเหยียน (Zhizun Hongyan; 至尊紅顏), ละครโทรทัศน์จีนไต้หวัน สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 2004 โดยซีทีเอส (CTS) นำแสดงโดยอลีซา เจีย หรือ เจียจิ้งเหวิน (Alyssa Chia; 賈靜雯) แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียน. เฉินถ้านตี๋เหรินเจี๋ย (Amazing Detective Di Renjie; 神探狄仁傑), ละครโทรทัศน์จีนมีทั้งหมด 4 ภาค เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับ ตี๋ เหรินเจี๋ย ออกอากาศในปี ค.ศ. 2004 ถึง ค.ศ. 2010 ช่องซีซีทีวี 8 (CCTV-8) โดยมีนักแสดงนำ คือ หลูจง (Lü Zhong; 呂中) แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียน. อู๋ซื่อเปยเกอ (Wu Zi Bei Ge; 無字碑歌), ละครโทรทัศน์จีน สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 2006 นำแสดงโดย ซีฉิน เกาหว๋า (Siqin Gaowa) แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียน. เจินกวนจือจื้อ (Zhen Guan Zhi Zhi; 貞觀之治), ละครโทรทัศน์จีน สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 2006 เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับการครองราชย์ของสมเด็จพระจักรพรรดิถังไท่จง โดยมี จางตี๋ (Zhang Di; 張笛) แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียนในวัยพระเยาว์ บูเช็คเทียน จอมนางเหนือแผ่นดิน (日月凌空), ละครโทรทัศน์จีน สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 2007 โดย ซีซีทีวี (CCTV) เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างพระนางบูเบ็กเทียน (แสดงโดย หลิว เสี่ยวชิง (Liu Xiaoqing)) กับข้าราชการนักสืบหญิงชื่อ เซี่ยเยาฮวน (Xie Yaohuan) (แสดงโดย หวง เชิ่งอี). วีรบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ หรือ เชิ่งชื่อเหรินเจี๋ย (The Greatness of a Hero; 盛世仁傑), ละครโทรทัศน์ฮ่องกง สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 2009 โดย ทีวีบี (TV) เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับ ตี๋ เหรินเจี๋ย โดยมีรีเบกก้า ชาน (Rebecca Chan) แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียน. (Secret History of Empress Wu; 武則天祕史), ละครโทรทัศน์จีน สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 2011 โดยหูหนานทีวี (Hunan TV) มีนักแสดงนำที่แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียน 3 คน แสดงเป็นพระนางในช่วงวัยต่าง ๆ กัน คือ หยินเทา (Yin Tao; 殷桃) แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียนในวัยพระเยาว์ หลิว เสี่ยวชิง (Liu Xiaoqing) แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียนในช่วงวัยกลางคน และซีฉิน เกาหว๋า (Siqin Gaowa) แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียนในวัยชรา ต้าถังหนู่ซุนอ้าน (Da Tang Nü Xun An; 大唐女巡按), ละครโทรทัศน์จีน สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 2011 เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับ เซี่ยเยาฮวน (Xie Yaohuan) ข้าราชการนักสืบหญิงที่คอยรับใช้พระนางบูเช็กเทียนอยู่ในราชสำนัก โดยมี อาเจียว แสดงเป็นเซี่ยเยาฮวน และหวังจี (Wang Ji; 王姬) แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียน. ถังกงเหม่ยเหรินเทียนเซี่ย (Beauty World; 唐宮美人天下), ละครโทรทัศน์จีน สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 2011 นำแสดงโดย จางทิง (Zhang Ting; 張庭) แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียน. สตรีแห่งราชสำนักราชวงศ์ถัง หรือ ถังกงเหยี่ยนจือหนู่เหรินเทียนเซี่ย (Women of the Tang Dynasty; 唐宮燕之女人天下), ละครโทรทัศน์จีน สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 2013 นำแสดงโดย คาร่าฮุย (Kara Hui) แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียน. เซี่ยวเหนียนเฉินทั่วตี๋เหรินเจี๋ย (Young Sherlock; 少年神探狄仁傑), ละครโทรทัศน์จีน โดยมี หลิน ซินหรู แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียน. จักรพรรดินีบูเช็กเทียน หรือ อู่เจ๋อเทียน (The Empress of China; 武則天), ละครโทรทัศน์จีน โดยมี ฟ่าน ปิงปิง แสดงเป็นพระนางบูเช็กเทียน. ตอนที่มีชื่อว่า "The Blind Banker" จากละครโทรทัศน์ เรื่องเชอร์ล็อก (Sherlock) โดยบีบีซี (the BBC television series) เกี่ยวกับปิ่นปักผมทำจากหยกที่ถูกโขมยไป ซึ่งเป็นปิ่นปักผมของพระนางบูเช็กเทียน บูเช็กเทียน
เมื่อพระนางบูเช็กเทียนเข้ามาเป็นนางสนมโดยการอยู่กินด้วยกันโดยไม่ได้สมรส ของสมเด็จพระจักรพรรดิถังไท่จง (ราวปี ค.ศ. 636 ถึง 638) และได้รับยศเป็น "ไฉเหริน" (อังกฤษ: cairen; จีน: 才人; พินอิน: Cái rén) ซึ่งเป็นตำแหน่งนางสนมระดับที่ 5 ในระบบ 9 ขั้นของข้าราชการ ชนชั้นสูง และนางสนม ในราชสำนักแห่งราชวงศ์ถัง (Tang's nine-rank system)[15][18] โดยครั้งเมื่อพระนางถูกส่งตัวเข้าวังนั้น ท่านหญิงหยางผู้เป็นมารดาร้องไห้คร่ำครวญอย่างขมขื่นกับโชคชะตาของพระนาง หากแต่บูเช็กเทียนได้กล่าวกับมารดาของพระนางว่า "ท่านรู้ได้อย่างไรว่านี้มิใช่โชคของข้าพเจ้าที่ได้พบกับพระโอรสแห่งสวรรค์ (Son of Heaven)" เมื่อได้เข้าใจในความทะเยอทะยานของพระนาง ท่านหญิงหยางจึงได้หยุดร้องไห้ บูเช็กเทียน
เมื่อถึงฤดูใบไม้ร่วงในปีนั้น พระจักรพรรดิเกาจงทรงเรียกประชุมเสนาบดี อันมีอัครมหาเสนาบดีฉางซุนอู๋จี้ และเสนาบดีหลี่จี (Li Ji) หยู๋ จือหนิง (Yu Zhining) และ ฉู่ ซุ่ยเหลียง (Chu Suiliang) เข้าประชุม โดยฉู่ซุ่ยเหลียงคาดเดาไว้ว่าจะเป็นเรื่องการถอดพระอิสริยยศพระจักรพรรดินีหวัง หลี่จีปฏิเสธการเข้าร่วมโดยอ้างอาการป่วย ในที่ประชุม ฉู่ซุ่ยเหลียงนั้นทักท้วงการถอดพระอิสริยยศครั้งนี้อย่างรุนแรง ในขณะที่ฉางซุนอู๋จี้ และหยู๋จือหนิง นั้นไม่เห็นด้วยกับพระจักรพรรดิเกาจงด้วยการไม่แสดงความเห็น ในขณะเดียวกัน ฮานหยวน (Han Yuan) และ ไหลจี (Lai Ji) ต่างก็ไม่เห็นด้วยกับการถอดพระอิสริยยศนี้ ทำให้พระจักรพรรดิเกาจงรับสั่งถามไปยังหลี่จีอีกครั้งหนึ่ง โดยหลี่จีตอบว่า "สิ่งนี้เป็นเรื่องในบ้านของพระองค์เอง ใยจึงถามบุคคลภายนอก" เมื่อได้ยินดังนั้น พระจักรพรรดิเกาจงจึงได้ข้อสรุปที่จะทำตามพระประสงค์ของพระองค์เอง และทรงปลดเสนาบดีฉู่ซุ่ยเหลียงจากราชสำนัก ไปเป็นผู้ว่ามณฑลถั่น (ปัจจุบันคือบริเวณฉางชาในมณฑลหูหนาน)[25] เมื่อทรงถอดพระยศพระจักรพรรดินีหวังลงเป็นสามัญชน ให้เรียกว่านางหวัง (王氏) พร้อมกันนี้ก็โปรดให้ถอดยศพระมเหสีเซียวซูเฟยลงเป็นนางเซียว (宵氏) แล้ว ทรงยังสั่งให้คุมขังทั้งสองคนไว้ แล้วทรงมีพระราชโองการสั่งให้แต่งตั้งพระสนมบูเช็กเทียนขึ้นเป็นพระจักรพรรดินีแทน ภายหลังต่อมาพระจักรพรรดินีบูเช็กเทียนก็สั่งให้สังหารนางหวังและนางเซียวเสมือนถูกฆาตกรรมอย่างโหดร้ายและเงียบเชียบเนื่องจากทรงเห็นว่าพระจักรพรรดิเกาจงมีพระราชประสงค์ให้ปล่อยตัวนางทั้งสอง โดยต่อมาพระจักรพรรดินีบูเช็กเทียนก็ทรงฝันร้ายว่าถูกหลอกหลอนโดยนางทั้งสองอยู่หลายครั้ง บูเช็กเทียน
นับตั้งแต่หลี่จิ่งเย่ได้ก่อการกบฏขึ้นนั้น พระนางบูเช็กเทียนมีความหวาดระแวงอยู่เสมอ ไม่ไว้วางพระทัยไม่ว่าจะเป็นราชนิกูล เสนาบดี และเหล่าข้าราชการต่าง ๆ พระนางจึงใช้พระราชอำนาจกำจัดบุคคลที่ทรงไม่ไว้วางใจเหล่านั้นด้วยความเด็ดขาดและเหี้ยมโหด[39] บีว ไฉลาง
บีว ไฉลาง (ภาษาเขมร: ប៊ីវ ឆៃលាង) เกิดเมื่อ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2473 เป็นนักเขียนนิยายและบทละครที่มีชื่อเสียงคนหนึ่งในกัมพูชา และเป็นผู้ร่วมก่อตั้งสมาคมนักเขียนเขมร เมื่อเขมรแดงขึ้นครองอำนาจ ไฉลางลี้ภัยไปฝรั่งเศส และจัดตั้งสมาคมทางด้านวัฒนธรรมชื่อ"อินทรเทวี" จัดแสดงระบำพื้นบ้านในโรงมหรสพของฝรั่งเศส และได้จัดพิมพ์นวนิยายภาษาเขมรเก็บไว้ที่ห้องสมุดในฝรั่งเศสและสหรัฐ ไฉลางเขียนนวนิยายไว้เป็นจำนวนมาก ระหว่าง พ.ศ. 2504 - 2536 เช่น พระมงกุฏเพชร ปักษีจำกรง จลาจลพนมระอาง แดนดินโคกธลอก เป็นต้น บูเช็กเทียน
มีเหตุการณ์ร้ายแรงอย่างมากเกิดขึ้นในช่วงฤดูร้อนของปี ค.ศ. 696 หัวหน้าเผ่าชี่ตาน (อังกฤษ: Khitan; จีน: 契丹; พินอิน: Qìdān) คือ หลี่จิ้นจง (อังกฤษ: Li Jinzhong; จีน: 李盡忠; พินอิน: Lǐ jìnzhōng) และน้องเขยของเขา คือ ซุนว่านหรง (อังกฤษ: Sun Wanrong; จีน: 孫萬榮; พินอิน: Sūnwànróng) ซึ่งเป็นกลุ่มชนทางตอนเหนือของประเทศจีนที่มีจุดเริ่มต้นมาตั้งแต่ช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 4 และมีอิทธิพลมากเหนือพื้นที่มองโกเลียและในเวลาต่อมาในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 10 คือ แมนจูเรีย ทั้งสองเกิดควาโกรธแค้นที่มีการปฏิบัติอย่างทารุณต่อชาวชี่ตานโดย เจ้าเหวินฮุ่ย (อังกฤษ: Zhao Wenhui; จีน: 趙文翽; พินอิน: Zhàowénhuì) ข้าราชการผู้หนึ่งในราชสำนักแห่งราชวงศ์โจวซึ่งประจำอยู่ที่บริเวณหยิงโจว (อังกฤษ: Ying Zhao; จีน: 營州; พินอิน: Yíng zhōu) ซึ่งปัจจุบันคือเมืองโจวหยาง ในมณฑลเหลียวหนิง จึงได้ร่วมกันก่อการกบฏ ซึ่งนำโดยหลี่จิ้นจงผู้ดำรงตำแหน่งเป็นอู๋ซ่างข่าน หรือ อู๋ซ่างเค่อฮั่น (อังกฤษ: Wushang Khan; จีน: 無上可汗; พินอิน: Wú shàng kè hán, แปลตามตัวอักษรว่า "ข่านผู้ไม่มีผู้ใดเหนือกว่า") ในขณะนั้น หากกองทัพที่พระนางบูเช็กเทียนส่งไปปราบปรามหลี่จิ้นจงและซุนว่านหรงนั้นกลับแพ้กองกำลังของชี่ตานกลับมาก ทำให้กองกำลังของชี่ตานฮึกเฮมและรุกรานเข้ามายังอาณาจักรของราชวงศ์โจว