หลวงปู่ไดโนเสาร์ ได้มากการที่ท่านค้นพบกระดูกไดโนเสาร์ ใช่หรือไม่?
พระญาณวิสาลเถร (หา สุภโร)
พระญาณวิสาลเถร (หา สุภโร) หรือ หลวงปู่ไดโนเสาร์ พระภิกษุในพุทธศาสนานิกายเถรวาท คณะธรรมยุตินิกาย ชาวจังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญ ในราชทินนามตามสัญญาบัตรว่า พระญาณวิสาลเถร เจ้าอาวาสวัดสักกะวัน (ภูกุ้มข้าว) ที่ปรึกษาเจ้าคณะจังหวัดกาฬสินธุ์ และอดีตรองเจ้าคณะจังหวัดกาฬสินธุ์เป็นพระเถราจารย์ผู้ปฏิบัติตามพระธรรมวินัยอย่างเคร่งครัด เป็นที่น่าเคารพสักการบูชาของบรรดาศิษยานุศิษย์ ซึ่งเป็นที่ประจักษ์แก่พุทธศาสนิกชนทุกหมู่เหล่า และได้ค้นพบกระดูกไดโนเสาร์ ทำให้มีการขุดค้น โดยเป็นแหล่งไดโนเสาร์กินพืชที่สมบูรณ์ที่สุดของประเทศไทย[1] และยังมีการสร้างพิพิธภัณฑ์สิรินธร บริเวณที่ขุดค้นพบอีกด้วย[2]
ศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูกุ้มข้าว
เป็นพิพิธภัณฑ์ทางธรรมชาติวิทยา ที่มีการจัดแสดงซากกระดูกไดโนเสาร์ และแสดงความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตในมุมมองต่างๆ ทั้งเชิงวิชาการ การอนุรักษ์ รวมไปถึงความสัมพันธ์ต่างๆ พิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์สิรินธร ได้รับพระราชทานนามจาก สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ว่า "พิพิธภัณฑ์สิรินธร" แอมฟิโคเลียส
แอมฟิโคเลียส (Amphicoelias ;อังกฤษ) เป็นไดโนเสาร์ซอโรพอดกินพืช ซึ่งรวมถึงสิ่งที่บางครั้งคาดว่าเป็นตัวอย่างไดโนเสาร์ที่ใหญ่ที่สุดที่เคยมีการค้นพบ นักวิทยาศาสตร์ได้คาดการณ์ว่าในปีพ.ศ. 1856 มีสัตว์ที่ยาวที่สุดถึง 58 เมตร (190 ฟุต) โดยอาจมีมวล 122.4 ตัน (134.9 ฟุตสั้น) อย่างไรก็ตามเนื่องจากซากดึกดำบรรพ์เพียงชิ้นเดียวที่ยังคงหลงเหลืออยู่ในบางจุดหลังจากที่ได้มีการศึกษาและอธิบายไว้ในปี 1870 การวิเคราะห์ล่าสุดหลักฐานที่ยังหลงเหลืออยู่และความน่าเชื่อถือทางชีวภาพของสัตว์บกขนาดใหญ่ดังกล่าวได้ชี้ให้เห็นว่าขนาดของสัตว์ตัวนี้มีขนาดใหญ่เกินคาดเนื่องจากมีข้อผิดพลาดในการพิมพ์คำอธิบายในปี 1878 สยามโมดอน
สยามโมดอน นิ่มงามมิ ("Siamodon nimngami") เป็นไดโนเสาร์ ออร์นิโธพอด กลุ่มที่เรียกว่า อิกัวโนดอนเทีย (Iguanodontia) พบชิ้นส่วนกระดูกขากรรไกรบนด้านซ้าย (PRC-4), ฟันจากขากรรไกรบนเดี่ยวๆ 1 ซี่ (PRC-5), และกระดูกส่วนสมองด้านท้ายทอย (PRC-6) จากแหล่งขุดค้นบ้านสะพานหิน ตำบลสุรนารี อำเภอเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา โดยผู้ที่พบคือ นายวิทยา นิ่มงาม พบฟันและกระดูกไดโนเสาร์ ในหินกรวดมนปนปูน หมวดหินโคกกรวด ยุคครีตาเชียสตอนต้น มีอายุประมาณ 125 - 113 ล้านปีมาแล้ว  ไดโนเสาร์
สองปีต่อมา วิลเลียม บักแลนด์ (William Buckland) ศาสตราจารย์ด้านธรณีวิทยา ประจำมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด ก็ได้เป็นคนแรกที่ตีพิมพ์ข้อเขียนอธิบายเกี่ยวกับไดโนเสาร์ในวารสารทางวิทยาศาสตร์ โดยเป็นไดโนเสาร์ชนิด "เมกะโลซอรัส บักแลนดี" (Megalosaurus bucklandii) และการศึกษาซากดึกดำบรรรพ์ของสัตว์พวกกิ้งก่า ขนาดใหญ่นี้ก็ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ จากนักวิทยาศาสตร์ทั้งในยุโรปและอเมริกา ไดโนเสาร์
ไดโนเสาร์ถูกแบ่งออกเป็นสองอันดับใหญ่ ๆ ตามลักษณะโครงสร้างของกระดูกเชิงกราน คือ "" (เรียกไดโนเสาร์ในอันดับนี้ว่า "ซอริสเชียน") ซึ่งมีลักษณะกระดูกเชิงกรานแบบสัตว์เลื้อยคลาน มีทั้งพวกกินพืชและกินสัตว์ และ ":en:Ornithischia|Ornithischia" (เรียกไดโนเสาร์ในอันดับนี้ว่า "ออร์นิทิสเชียน") มีกระดูกเชิงกรานแบบนกและเป็นพวกกินพืชทั้งหมด โบราณคดีก่อนประวัติศาสตร์
ต่อมาในพ.ศ. 2521ดร.เจ็ฟฟรี โป๊บ อาจารย์ สุภาพร นาคบัลลังก์ คุณมาลัย เลียงเจริญ และคุณพินิจ กุลสิงห์ ได้ทำการขุดค้นที่เขาป่าหนาม จังหวัดลำปาง และได้พบโบราณวัตถุคือเครื่องมือหินกะเทาะ กลุ่มเครื่องมือสับตัด กระดูกสัตว์ตระกูลวัว ควาย กวาง ฮิปโปโปเตมัส และเสือ และยังพบร่องรอยของกองไฟด้วย แสดงให้เห็นว่าบริเวณนี้คงเคยเป็นที่พักอาศัยชั่วคราวของบรรพบุรุษของมนุษย์ในสมัยนั้น (คนสมัยก่อนจะเคลื่อนย้ายถิ่นฐานไปเรื่อยๆ ทั้งนี้คงขึ้นกับทรัพยากรและฤดูกาล)นอกจากนี้ การพบกระดูกสัตว์ดังที่ได้กล่าวมาแล้วยังสะท้อนให้เห็นสภาพแวดล้อมในสมัยโบราณซึ่งมีลักษณะเป็นป่าโปร่งด้วย ทั้งนี้ จากการหาค่าอายุโดยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ สามารถกำหนดอายุของแหล่งโบราณคดีนี้ได้ในราว 800,000-600,000 ปีมาแล้ว ซากดึกดำบรรพ์ช่วงเปลี่ยนสภาพ
ในปี พ.ศ. 2402 เมื่อชาลส์ ดาร์วิน ได้ตีพิมพ์ผลงานเอกคือ "กำเนิดสปีชีส์ (On the Origin of Species)" บันทึกซากดึกดำบรรพ์ที่พบแล้วก็ยังน้อยมาก
ทำให้ดาร์วินกล่าวถึงความไร้ซากดึกดำบรรพ์ช่วงเปลี่ยนสภาพตามที่รู้สึกว่า
"...เป็นข้อโต้แย้งที่เห็นได้ง่ายที่สุดที่สาหัสที่สุดต่อทฤษฎีของผม"
เขาให้ข้อสังเกตว่าหลักฐานเช่นนี้ยังมีอยู่น้อยอยู่ในขณะนั้น
และกล่าวถึงข้อมูลที่มีอยู่ว่า แสดงรูปแบบที่เป็นไปตามทฤษฎีการสืบเชื้อสายพร้อมกับการดัดแปลง (descent with modification) ผ่านกระบวนการคัดเลือกโดยธรรมชาติของเขา
หลังจากนั้นเพียงแค่สองปีต่อมา (2404) ก็มีการค้นพบซากดึกดำบรรพ์ของไดโนเสาร์ "Archaeopteryx" ซึ่งเป็นรูปแบบช่วงเปลี่ยนสภาพแบบคลาสสิกระหว่างบรรพบุรุษไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นก กับนกลูกหลานที่สืบทอดต่อมา
ต่อจากนั้นก็มีการค้นพบซากดึกดำบรรพช่วงเปลี่ยนสภาพเป็นจำนวนมาก
โดยปัจจุบันมีหลักฐานมากมายที่แสดงว่า สัตว์มีกระดูกสันหลังทั้งหมดสัมพันธ์เป็นญาติกันอย่างไร รวมทั้งหลักฐานซากดึกดำบรรพ์ช่วงเปลี่ยนสภาพต่าง ๆ
ตัวอย่างโดยเฉพาะของการเปลี่ยนสภาพระดับชั้น ก็คือ การเปลี่ยนเป็นสัตว์สี่ขาจากปลา การเปลี่ยนเป็นนกจากไดโนเสาร์ การเปลี่ยนเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมจาก "สัตว์เลื้อยคลานคล้ายสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม" ไดโนเสาร์
ในประเทศไทย ไดโนเสาร์ได้รับเลือกให้เป็นสัตว์ประจำจังหวัดของจังหวัดขอนแก่น ส่วนในภาษาไทยนั้น ไดโนเสาร์มีความหมายนัยประวัติสำหรับใช้เรียกคนหัวโบราณ ล้าสมัย และน่าจะสูญพันธุ์ไปตั้งนานแล้ว บ้างก็ใช้ว่า "ไดโนเสาร์เต่าล้านปี" วราวุธ สุธีธร
ผลงานการค้นพบของวราวุธ ได้แก่ การค้นพบไดโนเสาร์ชนิดใหม่หลายชนิดในประเทศไทย เช่น ไดโนเสาร์ซอโรพอด ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน่ ("Phuwiangosaurus sirindhornae") ไดโนเสาร์กินเนื้อ สยามโมไทรันนัส อิสานเอนซิส ("Siamotyrannus isanensis"), ไดโนเสาร์ปากนกแก้ว ซิตตะโกซอรัส สัตยารักษ์กิ ("Psittacesaurus sattayaraki") และไดโนเสาร์ซอโรพอดที่เก่าแก่ที่สุด อิสานโนซอรัส อรรถวิภัชน์ชี ("Isanosaurus attavipatch") รวมทั้งการค้นพบฟอสซิลสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหลายชนิดในภาคใต้และภาคเหนือ เป็นต้น ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน
พบกระดูก"ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน" จากหลายแหล่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยเฉพาะแหล่ง วัดสักกะวัน ภูกุ้มข้าว อำเภอสหัสขันธ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ (ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของพิพิธภัณฑ์สิรินธร ศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูกุ้มข้าว) ซึ่งพบโครงกระดูกอย่างน้อย 6 ตัว จำนวนมากกว่า 800 ชิ้น และแหล่งภูเวียง อำเภอเวียงเก่า จังหวัดขอนแก่น สถานที่พบเป็นครั้งแรก (type locality) พบกระดูกของพวกวัยเยาว์ ขนาดประมาณ 2 เมตร สูง 0.5 เมตรรวมอยู่ด้วย  แอมฟิโคเลียส
อย่างไรก็ตาม แอมฟิโคเลียส จัดเป็นไดโนเสาร์ที่ไม่มีอยู่จริง เพราะ กระดูกนั้นเป็นของปลอม ซึ่งปลอมโดยโคป เพื่อหลอกมาร์ชคู่แข่งของตน และอีกเหตุผลคือ ถ้ามีไดโนเสาร์ขนาดใหญ่ประมาณนี้จริงๆมันจะต้องกินอาหารเยอะ ซึ่งทำให้ระบบนิเวศไม่สมดุล โดราเอมอน ตอน ไดโนเสาร์ของโนบิตะ
โนบิตะรู้สึกเจ็บใจที่ซึเนะโอะไม่ยอมให้ตนเองได้ดูฟอสซิลเล็บไดโนเสาร์แบบชัดๆ เลยเผลอหลุดปากประกาศต่อหน้าพวกซึเนะโอะว่า จะขุดฟอสซิลไดโนเสาร์มาให้ดูเป็นขวัญตา ทว่าเมื่อนำเรื่องนี้ไปบอกโดราเอมอน ก็กลับถูกโดราเอมอนต่อว่าเสียยกใหญ่ ดังนั้นโนบิตะจึงตั้งใจที่จะพึ่งพากำลังของตนเอง ด้วยการไปขุดหาฟอสซิลไดโนเสาร์ตามที่ต่างๆ และในระหว่างนั้น เขาก็ขุดพบหินประหลาดโดยเชื่อว่าเป็นไข่ของไดโนเสาร์ เมื่อนำกลับไปบ้าน โดราเอมอนก็เอาผ้าคลุมกาลเวลาออกมาให้ใช้ เพื่อย้อนเวลาให้สภาพของไข่ใบนั้นกลับคืนเหมือนในอดีต แล้วไข่ก็ฟักออกมาเป็นตัวไดโนเสาร์พันธุ์ฟุตาบะซึซึกิ โนบิตะตั้งชื่อให้ไดโนเสาร์ตัวนั้นว่า "พีสุเกะ"  พระอาจารย์ดี ฉนฺโน
ปี พ.ศ. 2481 พระอาจารย์ดี ฉนฺโน และชาวอำเภอพิบูลมังสาหาร ได้ก่อสร้าง วัดดอนธาตุ ขึ้นเพื่อถวาย หลวงปู่เสาร์ กนฺตสีโล เนื่องด้วยหลวงปู่ใหญ่เสาร์ได้ไปสำรวจเกาะแก่งน้อยใหญ่ตามลำแม่น้ำมูลทางตอนใต้ของเมืองพิบูลมังสาหาร และได้ปรารภว่าอยากสร้าง "เกาะดอนธาตุ" แห่งนี้ขึ้นเป็นวัดป่ากรรมฐานเพราะมีความเหมาะสม จึงมอบหมายให้ พระอาจารย์ดี ฉนฺโน รับหน้าที่ดูแลการสร้างวัดและเสนาสนะ ซึ่งในวัดแห่งนี้ได้สร้าง "พระพุทธไสยาสน์ (พระนอน)" ขึ้นตามดำริของหลวงปู่เสาร์ กนฺตสีโล โดยมี พระอาจารย์ดี ฉนฺโน เป็นช่างปั้นพระพุทธรูปในครั้งนี้ และในการนี้ หลวงปู่เสาร์ กนฺตสีโล ได้ตั้งชื่อ "เกาะดอนธาตุ" แห่งนี้ว่า "วัดเกาะแก้วพระนอนคอนสวรรค์วิเวกพุทธกิจศาสนา" ครูบาอาจารย์ในสมัยนั้นเรียกสั้นๆว่า "วัดเกาะแก้ว" ต่อมากรมการศาสนาได้เปลี่ยนชื่อให้เป็น วัดดอนธาตุ ดังปรากฎในปัจจุบัน ซึ่งปัจฉิมวัยของหลวงปู่เสาร์ กนฺตสีโล ได้พำนักจำพรรษา ณ วัดดอนธาตุ อำเภอพิบูลมังสาหาร จังหวัดอุบลราชธานี อันเป็นสถานที่ที่ พระอาจารย์ดี ฉนฺโน ได้สร้างถวายแห่งนี้  อัลเบอร์โตโตซอรัส
โดยส่วนใหญ่อาหารที่ล่าจะคล้ายๆกัน คือ ไดโนเสาร์ปากเป็ด และ ไดโนเสาร์มีเขา พิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง
สืบเนื่องจากในปี พ.ศ. 2513 หน่วยสำรวจธรณีวิทยาจากสหรัฐอเมริกา ได้เข้าไปสำรวจแหล่งแร่ในพื้นที่เทือกเขาภูเวียง จังหวัดขอนแก่น และได้พบแร่ยูเรเนียมชนิดคอฟฟินไนต์เกิดร่วมกับแร่ทองแดงชนิดอะซูไรต์และมาลาไคต์ ทำให้ต่อมาองค์การความร่วมมือระหว่างประเทศด้านพลังงานปรมาณูเข้าไปสำรวจเพิ่มเติมด้วย ระหว่างปี พ.ศ. 2518 ตลอดจน 2523 กรมทรัพยากรธรณีได้เข้าไปทำการเจาะสำรวจในรายละเอียด ในปี พ.ศ. 2519 นายสุธรรม แย้มนิยม นักธรณีวิทยา ได้ค้นพบซากดึกดำบรรพ์เศษกระดูกไดโนเสาร์บริเวณพื้นลำห้วยประตูตีหมา และต่อมาวินิจฉัยได้ว่าเป็นเศษส่วนปลายของกระดูกขาหลังท่อนบนด้านซ้ายของไดโนเสาร์ซอริสเชียในกลุ่มซอโรพอด (ไดโนเสาร์กินพืชขนาดใหญ่มี 4 ขา คอยาว หางยาว) โดยถือได้ว่าเป็นการค้นพบหลักฐานไดโนเสาร์เป็นครั้งแรกของไทยที่นำไปสู่การสำรวจและวิจัยอย่างจริงจังจนถึงปัจจุบัน ไดโนเสาร์
หลายคนเข้าใจผิดว่า ไดโนเสาร์ คือสัตว์ที่อาศัยอยู่ในมหายุคมีโซโซอิกทั้งหมด แต่จริง ๆ แล้ว ไดโนเสาร์ คือสัตว์ชนิดหนึ่งที่อาศัยอยู่บนพื้นดินเท่านั้น สัตว์บกบางชนิดที่คล้ายไดโนเสาร์ สัตว์น้ำและสัตว์ปีกที่มีลักษณะคล้ายไดโนเสาร์ ไม่ถือว่าเป็นไดโนเสาร์ เป็นเพียงสัตว์ชนิดที่อาศัยอยู่ในยุคเดียวกับไดโนเสาร์เท่านั้น ยุคครีเทเชียส
ชื่อ ครีเทเชียส มาจากภาษาลาติน "creta" แปลว่าชอล์ก ยุคนี้กำหนดโดยนักธรณีวิทยาชาวเบลเยียม ฌ็อง โดมาลิวส์ ดัลลัว (Jean d'Omalius d'Halloy) เมื่อ ค.ศ. 1822 โดยอาศัยชั้นหินในแอ่งปารีส และตั้งชื่อดังกล่าวจากปริมาณชาล์ก ซึ่งเป็นแคลเซียมคาร์บอเนตจากเปลือกของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังในทะเล โดยเฉพาะค็อคโคลิท ที่พบในยุคครีเทเชียสตอนบน ในทวีปยุโรปและบนเกาะอังกฤษ ยุคครีเทเชียสเป็นยุคที่รุ่งเรืองที่สุดของไดโนเสาร์ และเมื่อปลายยุคครีเทเชียสเมื่อ 65 ล้านปีก่อน เกิดการสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ทำให้สิ่งมีชีวิตถึง 94% สูญพันธุ์ ซึ่งรวมถึงไดโนเสาร์ด้วย พิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง
นับจากการค้นพบกระดูกไดโนเสาร์เป็นครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2519 กรมทรัพยากรธรณี โดยโครงการความร่วมมือด้านบรรพชีวินวิทยา ไทย-ฝรั่งเศส ได้ทำการสำรวจไดโนเสาร์บนเทือกเขาภูเวียงอย่างต่อเนื่อง มีการค้นพบกระดูก ฟัน และรอยตีนไดโนเสาร์จำนวนมาก โดยส่วนใหญ่พบอยู่ในหินทรายหมวดหินเสาขัวยุคครีเทเชียสตอนต้น (ประมาณ 130 ล้านปีมาแล้ว) มีทั้งไดโนเสาร์ซอโรพอดและเทอร์โรพอด หลากหลายสายพันธุ์ และมีขนาดตั้งแต่ตัวเท่าแม่ไก่ ไปจนถึงมีลำตัวยาวจากหัวจรดหางมากกว่า 15 เมตร นับเป็นการค้นพบที่สำคัญ ทำให้คนไทยมีความตื่นตัวเดินทางไปเยี่ยมชมแหล่งไดโนเสาร์ที่เทือกเขาภูเวียงอย่างต่อเนื่อง และรวมถึงการเสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรหลุมขุดค้นที่ 2 ของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2532 และได้เสด็จพระราชดำเนินพาคณะกรรมการรางวัลนานาชาติสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ในพระบรมราชูปถัมภ์ ทอดพระเนตรพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2551 อินโดไมนัส เร็กซ์
อินโดไมนัส เร็กซ์ () เป็นไดโนเสาร์ที่ไม่มีอยู่จริง แต่ถูกสร้างขึ้นมาในภาพยนตร์เรื่อง Jurassic World ซึ่งเข้าฉายในปี 2015 โดยมันเป็นตัวเด่นในหนัง มันถูกสร้างขึ้นมาจากไดโนเสาร์ล่าเนื้อพันธุ์โหดหลายชนิด เช่น ไทแรนโนซอรัส,วิลอซิแรปเตอร์,เทอริซิโนซอรัส,คาร์โนทอรัส,มาจันกาซอรัส,รูกอปส์,จิกแกนโนโตซอรัส และสัตว์ในยุคปัจจุบันอีกหลายชนิด เช่น งูหางกระดิ่งไม่ทราบสายพันธุ์,กบต้นไม้,หมึกกระดอง และ สัตว์ในปัจจุบันอื่นๆที่ยังไม่ได้ระบุไว้
อินโดไมนัส เร็กซ์ ถูกสร้างขึ้นภายใต้การนำของดร.เฮนรี วู นักพันธุศาสตร์ผู้อยู่เบื้องหลังการแสกให้เหล่าไดโนเสาร์กลับมามีชีวิตอีกครั้ง แม้ภายนอกของอินโดไมนัส เร็กซ์ จะคลายคลึงกับทีเร็กซ์ ไดโนเสาร์สุดโหดเจ้าปัญหาของ Jurassic Park ทว่าลักษณะส่วนหัวของมันและปุ่มตามผิวหนังที่คล้ายกระดูกนั้นกลับถูกนำมาจากเหล่าเทอโรพอด กลุ่มไดโนเสาร์ยุคครีเตเชียสอย่างกลุ่มเอบิลิซอร์ที่เป็นสัตว์กินเนื้อ ซึ่งมีความแข็งแกร่ง ความทนทานและฉลาดเป็นที่สุด นอกจากหน้าตาจะน่ากลัวแล้ว ทางผู้สร้างยังใส่ “เขา” ให้เจ้าอินโดไมนัส เร็กซ์เพื่อเพิ่มความดุร้ายและโหดเหี้ยมเข้าไปอีก โดยใส่มันไว้ที่บริเวณเหนือดวงตา ด้วยการผสมเทียมทางพันธุกรรมรวมกันจาก คาร์โนทอรัส มาจันก้าซอรัส รูกอฟ จิกแกนโนโตซอรัส และชนิดอื่นๆ ซึ่งจิกแกนโนโตซอรัสเป็นถึง 1 ใน 5 ไดโนเสาร์เทอโรพอดที่ใหญ่ที่สุดในโลกด้วย
ดีเอ็นเอของอินโดไมนัส เร็กซ์ ถูกนำไปสร้างไดโนเสาร์ไอคิวสูงชนิดหนึ่งคืออินโดแร๊พเตอร์ มาพูซอรัส
การขุดเริ่มในปี 1995 ที่ปาตาโกเนีย ประเทศอาร์เจนตินา ในชั้นตะกอนเมื่อที่ทับถมตั้งแต่ 100 ล้านปีก่อน เขาได้พบซากดึกดำบรรพ์ของไดโนเสาร์สปีชีส์ต่างกัน 7-9 ชนิด หนึ่งในไดโนเสาร์เหล่านั้น คือ มาพูซอรัส ไดโนเสาร์กินเนื้อสปีชีส์ใหม่ที่ค้นพบ มันคล้ายกิก้าโนโตซอรัสและไทรันโนซอรัส แต่ตัวยาวกว่า กะโหลกเบากว่า ฟันคมกว่า และกระดูกแข้งของมันยาวที่สุดในไดโนเสาร์กินเนื้อทั้งหมด การค้นพบที่สอดคล้องกันในแคนาดา, มองโกเลีย และอเมริกา พบว่าไดโนเสาร์กินเนื้อได้เปลี่ยนวิธีการล่า จากล่าตัวเดียวมาเป็นล่าเป็นกลุ่ม โดยพบพวกมันตายเป็นกลุ่มหลายตัว มาพูซอรัสอยู่ในยุคสมัยเดียวกับหนึ่งในไดโนเสาร์กินพืชที่ใหญ่ที่สุดอย่างอาร์เจนติโนซอรัส พวกมันจึงพัฒนาจากล่าตัวเดียวมาเป็นล่าเป็นกลุ่ม เพื่อที่จะล้มเหยื่อใหญ่ขนาดนี้ได้ มอโนโลโฟซอรัส
มอโนโลโฟซอรัส (อังกฤษ:Monolophosaurus) เป็นเทอโรพอดจากยุคจูแรสซิกเมื่อประมาณ 170 ล้านปีก่อน มีขนาดยาว 5 เมตร (16ฟุต) พื้นที่ที่ขุดพบมอโนโลโฟซอรัส มีการพบสัญญาณของน้ำจึงเป็นไปได้ว่าไดโนเสาร์ชนิดนี้อาศัยอยู่บนชายฝั่งของทะเลสาบหรือมหาสมุทร มอโนโลโฟซอรัส น่าจะพัฒนามาจากเมกะโลซอรัส มอโนโลโฟซอรัสถูกจัดให้อยู่ในตระกูลอัลโลซอร์ แต่ในปี2009 ชาล์ เอ็ทอัล กล่าวคุณสมบัติพื้นฐานต่าง ๆ ของโครงกระดูกโดยบอกว่า มอโนโลโฟซอรัส เป็นหนึ่งในไดโนเสาร์ในตระกูล เทตันนูรี ไดโนเสาร์
ระหว่าง 23 กรกฎาคม - 30 กันยายน พ.ศ. 2550 ทางองค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ (อพวช) ได้นำโครงกระดูกของซู มาจัดแสดงร่วมกับไดโนเสาร์ที่พบในประเทศไทย ที่พิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์ คลอง 5 ปทุมธานี สไปโนซอรัส
สไปโนซอรัสได้ปรากฏในภาพยนตร์เรื่อง Jurassic Park III และกลายเป็นตัวชูโรงแทน T-REX ในภาพยนตร์ได้เปรียบเทียบการต่อสู้ของไดโนเสาร์นักล่า 2 พันธุ์มาประจันหน้ากัน ซึ่งท้ายที่สุด สไปโนซอรัส ซึ่งได้เปรียบที่ขนาดตัว และ น้ำหนักที่มากกว่า เป็นฝ่ายหักคอ T-REX ล้มไป แต่ในความจริงแล้ว สไปโนซอรัส ไม่ได้ดุร้ายเหมือนในหนังด้วยซ้ำ
(เป็นเพียงแค่ภาพยนตร์ที่ถูกสร้างขึ้นเท่านั้น ) แต่ในภาพยนตร์ จูราสสิค เวิลด์ สไปโนซอรัส มาในรูปแบบโครงกระดูกและก็ถูก ไทแรนโนซอรัส เร็กซ์ พุ่งชนจนโครงกระดูกพังทลาย (เบื้องหลังคือ เป็นการกู้ศักดิ์ศรีและชื่อเสียง ราชาไดโนเสาร์ ไทแรนโนซอรัส เร็กซ์ หรือ ทีเร็กซ์คืนมา)  ซีโลไฟซิส
ซีโลไฟซิส () เป็นไดโนเสาร์มีความสามารถในการวิ่งอย่างรวดเร็ว เพราะกระดูกของซีโลไฟซิสนั้นกลวง ซีโลไฟซิสยาวประมาณ 3.2 เมตร อาหารของพวกซีโลไฟซิสคือซากสัตว์ที่ตายแล้ว กิ้งก่า และแมลง แต่บางครั้งเมื่อหน้าแล้งมาถึงซึ่งเป็นช่วงหาอาหารลำบาก ซีโลไฟซิสจึงกินพวกเดียวกันด้วย ฟอสซิลของซีโลไฟซิสพบที่รัฐนิวเม็กซิโก ซีโลไฟซิสอยู่ในยุคไทรแอสซิกตอนปลาย เคยมีการพบฟอสซิลของซีโลไฟซิส 1,000 ตัวที่ทุ่งปีศาจ จึงกล่าวว่าซีโลไฟซิสอาจจะอยู่เป็นฝูง แต่นักวิทยาศาสตร์บางคนค้านว่าซีโลไฟซิสไมได้อยู่เป็นฝูง เพียงแต่ตายในที่เดียวกันเท่านั้น วนอุทยานไดโนเสาร์-แก่งหลวง
ซากกระดูกไดโนเสาร์ที่ค้นพบที่บ้านหนองกลาง หมู่ที่7 ตำบลบ้านมาง อำเภอเชียงม่วน จังหวัดพะเยา เป็นกระดูกไดโนเสาร์ซอโรพอด ซึ่งเป็นไดโนเสาร์กินพืชขนาดใหญ่ คอยาว หางยาว เดินสี่ขา ขนาดไดโนเสาร์น่าจะยาวตั้งแต่ 15 เมตรขึ้นไป และคาดว่าจะมีชีวิตอยู่มาไม่น้อยกว่า 130 ล้านปี ซากกระดูกไดโนเสาร์ที่ถูกค้นพบแห่งนี้ก็จะเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของโลกอีกชั้นหนึ่งการวิวัฒนาการของมนุษยชาติ คือ ฟอสซิลของลิงเอป(ลิงไม่มีหาง)อายุ 15 ล้านปี ถือเป็นกำเนิดเผ่าพันธุ์ของมนุษย์ ไจกาโนโทซอรัส
จีกาโนโตซอรัส(อังกฤษ giganotosaurus ) กะโหลกของจีกาโนโตซอรัสนั้นไม่ได้ใหญ่ที่สุดตามที่เราคิด จริง ๆ แล้ว กะโหลกไดโนเสาร์เขาวัดกันที่ความกว้าง จีกาโนโตซอรัส มีถิ่นอาศัยอยู่ที่ทุ่งปาตาโกเนีย ในประเทศอาร์เจนตินา ช่วงกลางยุคครีเตเซียส 93 - 89 ล้านปี พบซากดึกดำบรรพ์ในปี 1993 เป็น 1 ใน 3 ไดโนเสาร์กินเนื้อที่ใหญ่เป็นอันดับ3ของโลก ยาว 13 เมตร และน้ำหนักอยู่ระหว่าง 7-13.8ตัน ความยาวกะโหลกศีรษะ 1.53 ถึง 1.80 เมตร (5.0 ถึง 5.9 ฟุต) ขนาดของมันยาวกว่าไทแรนโนซอรัส แต่เล็กกว่าสไปโนซอรัสและคาร์ชาโรดอนโทซอรัส แต่ทว่ามันก็ยังมีคู่แข่งทางด้านขนาดอย่างอัลโลซอรัส ที่ยาว 9เมตร (36 ฟุต) คาร์คาโรดอนโทซอรัส ที่ยาว 13.8 เมตร (44.8 ฟุต) สไปโนซอรัส ที่ยาว 15-18 เมตร (49-59ฟุต) ไทแรนโนซอรัส ที่ยาว 12.3เมตร (40 ฟุต) อโครแคนโตซอรัส ที่ยาว 12 เมตร (39 ฟุต) มาพูซอรัส ที่ยาว 12 เมตร (39 ฟุต) ซึ่งไม่ได้มีชีวิตอยู่ในช่วงเวลาเดียวกันกันกับไจแกนโนโทซอรัส นักวิทยาศาสตร์คาดการณ์ว่า จีกาโนโตซอรัส สามารถทำความเร็วได้ถึง 14 เมตรต่อวินาที (50 กิโลเมตรต่อชั่วโมง) ด้วยขนาดอันใหญ่โตและขาที่ยาวของมัน เซกโนซอรัส
เซกโนซอรัส () เป็นไดโนเสาร์ ประเภท ("theropod ไดโนเสาร์กินพืช") ที่อยู่ในตระกูล () อยู่ในยุคครีเทเชียสตอนปลายเมื่อประมาณ 90 ล้านปีก่อน ขุดค้นพบฟอสซิลใน ประเทศมองโกเลีย ชื่อมีความหมายว่ากิ้งก่าวิ่งช้า ขนาดลำตัวยาวประมาณ 6 เมตร(19.5 ฟุต) มีลักษณะกระดูกเชิงกรานที่กว้างและแข็งแรง แต่ขาสั้นและหางสั้น เป็นไดโนเสาร์ที่เชื่องช้า และรักสงบ ปากเป็นจะงอย มีหางยาวและว่ายน้ำเก่ง ป่าโลกล้านปี
รพินทร์พยายามดึงใบบัวประหลาดขึ้นมาและพบโครงกระดูกมนุษย์จำนวน 2 โครงอยู่ภายใน ดารินพิสูจน์ลักษณะของกะโหลก เป็นของชนเผ่าเอเชียตะวันออก กะโหลกหนึ่งอายุประมาณ 30 ปี และอีกกะโหลกอายุประมาณ 55-60 ปี เสียชีวิตมาแล้วเกือบ 2 ปี และพบปลอกกระสุนปืน .450 ของพรานชด ปลอกกระสุน .450 และปลอกลูกซองของหนานอินตกอยู่ ทำให้เชษฐาและไชยยันต์ลงความเห็นว่าพรานชดและหนานอินคือเจ้าของโครงกระดูก แต่แงซายช่วยพิสูจน์ร่องรอยของฟันที่หายไป พร้อมกับเล่าเหตุการณ์ที่ทำให้หนานอินต้องถอนฟันทิ้ง ซึ่งช่วยพิสูจน์ให้เห็นว่ากะโหลกที่ค้นพบไม่ใช่พรานชดและหนานอิน ก่อนเดินทางต่อโดยตัดขึ้นทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ และหยุดพักแรมที่เนินเขาเตี้ย ๆ ทางด้านตะวันออกของทะเลสาบมรณะ พร้อมสั่งการให้สร้างปางพักที่สามารถคุ้มกันฝนพร้อมตัดไม้หนามจำนวนมากมุงรอบปางพัก เพื่อป้องกันอันตรายจากเทอโรซอร์ ซิมโบสปอนไดลัส
ซิมโบสปอนไดลัส (Cymbospondylus) อยู่ในยุคไทรแอสสิค (248 - 206 ล้านปีก่อน) เป็นยุคที่ไดโนเสาร์บนผืนแผ่นดินกำลังวิวัฒนาการอยู่แต่ไดโนเสาร์ในยุคนี้ยังมีขนาดเล็กเมื่อเปรียบเทียบกับไดโนเสาร์ในยุคจูราสสิค และเช่นเดียวกับยุคออร์โดวิเชียน ท้องทะเลในยุคไทรแอสสิกเต็มไปด้วยสัตว์ทะเลและนักล่า นักล่าที่รู้จักกันดีคือ สัตว์เลื้อยคลานอย่างเช่น กิ้งก่า นอโธซอร์ แต่นักล่าที่ร้ายที่สุดในยุคนี้ก็คือ ซิมโบสปอนไดลัส สัตว์ทะเลลำตัวยาว 10 เมตร รูปร่างคล้ายปลาโลมา แต่ไม่มีกระโดงและหางยาว ปลายหางคล้ายหางของปลาไหลทะเล อุทยานแห่งชาติภูเวียง
เมื่อประมาณปี พ.ศ. 2519 ได้มีการค้นพบรอยเท้าและซากกระดูกไดโนเสาร์ และสัตว์โลกดึกดำบรรพ์อายุเกือบ 200 ล้านปี Homo erectus
ในปี ค.ศ. 1886 แพทย์กายวิภาคชาวดัตช์ ยูจีน ดูบัวส์ ผู้มีความสนใจอย่างยิ่งในทฤษฎีวิวัฒนาการของดาร์วินโดยเกี่ยวข้องกับมนุษย์ ได้เดินทางไปยังทวีปเอเชีย (ซึ่งเป็นที่ที่เชื่อว่าเป็นต้นกำเนิดของมนุษย์ในสมัยนั้น แม้ดาร์วินจะไม่เห็นด้วย) เพื่อจะค้นหาสัตว์บรรพบุรุษของมนุษย์
ในปี ค.ศ. 1891 ทีมของเขาได้พบซากดึกดำบรรพ์มนุษย์บนเกาะชวา ซึ่งในเวลานั้นเป็นอาณานิคมของชาวดัตช์ (ปัจจุบันเป็นเขตของประเทศอินโดนีเซีย)
ซึ่งเขาได้ตั้งชื่อสปีชีส์ว่า "Pithecanthropus erectus" (จากคำกรีกโบราณว่า "πίθηκος" เขียนเป็นอักษรโรมันว่า "pithecos" แปลว่า เอป และคำว่า "ἄνθρωπος" เขียนเป็นอักษรโรมันว่า "anthropos" แปลว่า มนุษย์)
เป็นการค้นพบยอดกะโหลกศีรษะ (skullcap) และกระดูกต้นขา ซึ่งมีสัณฐานคล้ายกับของ "H. sapiens" โดยพบที่ฝั่งแม่น้ำโซโลที่โบราณสถาน Trinil ในเกาะชวาตะวันออก แม้ว่าปัจจุบันนี้จะจัดซากดึกดำบรรพ์นี้ในสกุล "H. erectus"
ซากที่ค้นพบนี้ปัจจุบันรู้จักกันว่า "มนุษย์ชวา" Homo habilis
ชุดซากดึกดำบรรพ์ชุดหนึ่ง คือ OH 62 หรือ "Olduvai Hominid specimen 62" ที่ขุดพบใน Olduvai Gorge ในปี 2529 มีทั้งร่างส่วนบนส่วนล่างที่สำคัญ โดยเฉพาะ กระดูกต้นแขนและกระดูกต้นขา[14] ซึ่งเป็นการค้นพบที่สร้างความขัดแย้งพอสมควรในช่วงนั้น[15] การเคลื่อนที่ของ OH 62 ประเมินอาศัยสัดส่วนของแขนขา ซึ่งสัมพันธ์กับการเคลื่อนที่ของไพรเมตที่ยังมีอยู่ โดยงานวิเคราะห์แรก ๆ มุ่งเปรียบเทียบกับ Australopithecus afarensis หมายเลข A.L. 288-1 (ที่รู้จักว่า ลูซี่) และในค่าโดยมาก ไม่ว่าจะวัดหรือประเมิน แขนของ OH 62 จะเท่าหรือเกินของ A.L. 288-1 ในขณะที่ขา (หลัก ๆ ก็คือกระดูกต้นขา) ดูเหมือนจะเล็ก/สั้นกว่า โดยเฉพาะก็คือ เมื่อประมาณความยาวของกระดูกต้นแขนว่าอยู่ที่ 264 มม. และของกระดูกต้นขาซึ่งสมบูรณ์น้อยกว่าว่า "ไม่มากกว่าของ A.L. 288-1 คือ 280 มม." ดัชนีกระดูกต้นแขน-กระดูกต้นขาก็จะอยู่ที่ 95% ซึ่งเหมือนกับชิมแปนซีปัจจุบัน (โดยมีดัชนีเฉลี่ยที่ 1.00) มากกว่ามนุษย์ปัจจุบัน (ดัชนีเฉลี่ยที่ 0.72) ในด้านนี้ กระดูกจึง "ดั้งเดิม (primitive)" กว่า A.L. 288-1 ซึ่งมีดัชนีที่ 0.85[16] วราวุธ สุธีธร
และได้รับเกียรติถูกนำนามสกุลไปตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ให้แก่ สยามโมซอรัส สุธีธรนิ ("Siamosaurus suteethorni") ไดโนเสาร์กินเนื้อที่พบในประเทศไทย ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน
ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน () หมายความว่า "สัตว์เลื้อยคลานยักษ์แห่งภูเวียง" เป็นชื่อสกุลของไดโนเสาร์ที่พบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ในหมวดหินเสาขัว อายุราวยุคครีเตเชียสตอนต้น ประมาณ 130 ล้านปีมาแล้ว เป็นไดโนเสาร์ซอโรพอด (sauropod - ไดโนเสาร์กินพืชคอยาว) ชนิดแรกที่บรรยายลักษณะจากประเทศไทย จัดอยู่ในกลุ่ม Titanosaur ซึ่งเป็นซอโรพอดขนาดกลาง ความยาวประมาณ 15-20 เมตร โดยตัวอย่างต้นแบบ (type specimens) พบที่ภูเวียง อำเภอภูเวียง (อำเภอเวียงเก่า ในปัจจุบัน) จังหวัดขอนแก่น เมื่อปี พ.ศ. 2525 และได้รับการบรรยายลักษณะเมื่อปี พ.ศ. 2537 (ค.ศ. 1994)  ผจญภัยไดโนเสาร์เพื่อนรัก
เป็นเรื่องราวของการตั้งคำถามว่าจะเกิดอะไรขึ้น ถ้าดาวเคราะห์น้อยไม่ได้ชนโลกจนไดโนเสาร์สูญพันธุ์ แต่หากมันมีชีวิตร่วมกันกับมนุษย์จะเป็นอย่างไร ซึ่งเล่าเรื่องผ่านตัวละครชื่อ อัลโล ไดโนเสาร์พันธุ์คอยาวกินพืชเป็นอาหาร หรือ อะแพโทซอรัส ซึ่งเป็นเพื่อนกับมนุษย์ และการเดินทางผ่านดินแดนอันรกร้างและลึกลั­บ อัลโลได้เรียนรู้ถึงพลังในการเผชิญหน้ากับความก­ลัวของเขา และค้นพบว่าจริงๆ แล้วเขาสามารถทำอะไรได้บ้­าง ลู่เฟิงโกซอรัส
ลู่เฟิงโกซอรัส () ค้นพบเมื่อปี 1941 ในประเทศจีน ชื่อของมันมีความหมายว่ากิ้งก่าแห่งลู่เฟิง เพราะว่า
ฟอสซิลขอลของมันค้นพบที่อำเภอลู่เฟิง เป็นไดโนเสาร์กินพืชคล้ายกับออร์นิโทไมมัส แต่มีขนาดใหญ่กว่า ยาวประมาณ 6 เมตร อาศัยอยู่ในยุคจูราสสิคตอนต้นเมื่อประมาณ 205 ล้านปีก่อน เทอริสิโนซอรัส
เทอริสิโนซอรัส () เป็นไดโนเสาร์กลุ่มเทอโรพอดชนิดหนึ่ง โดยสายพันธุ์นี้จะไม่กินเนื้อ แต่จะกินพืช มันกินพืชเพราะลักษณะของฟันมัน ทำให้เทอริสิโนซอรัส เป็นไดโนเสาร์เทอโรพอดที่กินพืช เทอริสิโนซอรัสอาศัยอยู่ในยุคครีเทเชียสเมื่อ 72-68 ล้านปีก่อน ค้นพบฟอสซิลที่ประเทศจีน มองโกเลีย และตะวันออกกลาง ไทรเซราทอปส์
ไทรเซราทอปส์ () เป็นไดโนเสาร์ที่มีชีวิตอยู่ในปลายยุคครีเทเชียสราว 68-65ล้านปีมันเป็น1ในไดโนเสาร์ชนิดสุดท้าย ไทรเซราทอปส์เป็นไดโนเสาร์ขนาดใหญ่หนักราว 6-8ตันและยาวได้กว่า 6-10เมตรโดยทั่วไปแล้วไทรเซราทอปส์จะกินเฟิร์น สนซึ่งเป็นพืชเนื้อหยาบมันมีจะงอยปากคล้ายนกแก้วไว้ตัดพืช และมันจะกลืนหินไปในกระเพาะเพื่อบดอาหารหินนี้เรียกว่า แกสโตรลิท ไทรเซราทอปส์มีวิถีชีวิตคล้ายแรดอยู่รวมเป็นฝูงเล็มอาหารเมื่อถูกคุกคามจากนักล่า เช่น ไทรันโนซอรัส จะหันหน้าเป็นวงกลมให้ตัวอ่อนแอและเด็กอยู่ในวงล้อม หากศัตรูเข้ามาทางใดจะพุ่งชนด้วยแรงชนกว่า6ตัน ไทรเซราทอปส์มีเขา3เขาอยู่บนหัวเขาแรกยาว20เซนติเมตรอยู่เหนือจมูก ส่วน2เขาหลังอยู่ที่ตายาวราว1เมตรแทงเพียงครั้งเดียวอาจถึงตาย บางตัวเขาอาจยาวกว่า2เมตร แต่ด้วยพละกำลังและขนาดเป็น2เท่าของช้างนักล่าส่วนใหญ่จึงไม่ค่อยโจมตีมัน แต่มันมีจุดอ่อนที่แผงคอทำให้มันมองหลังไม่ดีแต่หากโจมตีข้างหน้าสถานการจะกลับกัน ไทรเซราทอปส์กินค่อนข้างมากเฉลี่ยถึง500กิโลกรัม มันมีชื่อเสียงพอๆกับที-เร็กซ์และมักเห็นภาพมันเข้าปะทะกับที-เร็กซ์ทำให้เจ้า3เขาตัวนี้ได้คำขนานนามว่า คู่ปรับแห่งราชาไดโนเสาร์ นอกจากนี้มันยังเป็นพระเอกในการ์ตูนญี่ปุ่นเรื่องไดโนคิง (DINOSAUR KING) อีกด้วย ไทรเซราทอปส์มีชื่อเต็มว่าไทรเอราทอปส์ ฮอริดัส ฟอสซิลของไทรเซราทอปส์ตัวแรกพบโดยมารช์ คู่แข็งของโคป ในสงครามกระดูกไดโนเสาร์ พระครูวิเวกพุทธกิจ (เสาร์ กนฺตสีโล)
ปี พ.ศ. 2481 หลวงปู่เสาร์ กนฺตสีโล พระอาจารย์ดี ฉนฺโน และคณะศิษย์ชาวอำเภอพิบูลมังสาหาร ได้ธุดงค์สำรวจเกาะแก่งน้อยใหญ่ในลำแม่น้ำมูลทางตอนใต้ของเมืองพิบูลมังสาหาร จนมาถึงเกาะดอนธาตุจึงได้ขึ้นพำนักปักกลดที่เกาะแห่งนี้ หลวงปู่เสาร์ กนฺตสีโล ได้ปรารภว่าอยากสร้าง เกาะดอนธาตุ แห่งนี้ขึ้นเป็นวัดป่ากรรมฐานเพราะมีความเหมาะสม จึงมอบหมายให้ พระอาจารย์ดี ฉนฺโน และคณะศรัทธาญาติโยมชาวอำเภอพิบูลมังสาหาร รับหน้าที่ดูแลการสร้างวัดและเสนาสนะขึ้น สยามโมไทรันนัส
ลักษณะของกระดูกพิจารณาได้ว่าเป็นของไดโนเสาร์วงศ์ไทรันโนซอร์ มีลักษณะเก่าแก่โบราณมากกว่าไดโนเสาร์ในวงศ์เดียวกันที่ค้นพบจากแหล่งอื่นๆมากกว่าถึงประมาณ 20 ล้านปี ทำให้สัณฐานได้ว่าไดโนเสาร์วงศ์นี้อาจมีถิ่นกำเนิดและวิวัฒนาการขึ้นเป็นครั้งแรกในทวีปเอเชียแล้วแพร่กระจายพันธุ์ออกไปจนถึงอเมริกาเหนือในช่วงปลายยุคครีเทเชียส แต่ปัจจุบันนักวิทยาศาสตร์จัดอยู่อีกวงศ์คือ Metriacanthosauridae เนื่องจากภายหลังนั้นพบว่ามีหลายส่วนที่บ่งบอกได้ว่าอยู่ใน วงศ์นี้และ สยามโมไทรันนัส อาจจะเป็นญาติของอัลโลซอรัส เพราะไดโนเสาร์ตระกูลนี้อยู่ในวงศ์ แมทเทียนแคนโทรซอรัส ที่สันนิษฐานไว้ วิวัฒนาการของมนุษย์
ในปี ค.ศ. 2008 นักโบราณคดีที่ทำงานที่ถ้ำ Denisova ในเทือกเขาอัลไตของเขตไซบีเรียได้ค้นพบกระดูกชิ้นเล็กชิ้นหนึ่งจากนิ้วก้อยของเด็กสายพันธุ์ Denisovan[108] และสิ่งประดิษฐ์ต่าง ๆ รวมทั้งกำไลมืออันหนึ่งที่ขุดได้จากชั้นหินในระดับเดียวกันโดยหาอายุได้ประมาณ 40,000 ปี นอกจากนั้นแล้ว เนื่องจากว่ามีดีเอ็นเอที่รอดอยู่ในซากหินเนื่องจากถ้ำมีอากาศเย็น จึงมีการหาลำดับดีเอ็นเอของทั้ง mtDNA และของทั้งจีโนม ในขณะที่การแยกสายพันธุ์พบใน mtDNA ย้อนไปไกลกว่าที่คาดคิด ลำดับของจีโนมของนิวเคลียสเซลล์กลับบอกเป็นนัยว่า Denisovan อยู่ในสายพันธุ์เดียวกับ Neanderthal โดยมีการแยกสายพันธุ์เป็นสองสปีชีส์หลังจากบรรพบุรุษที่ได้แยกสายพันธุ์ออกจากของมนุษย์ปัจจุบันก่อนหน้านั้น[upper-alpha 25] พิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง
นับตั้งแต่ที่มีการประกาศก่อตั้งอุทยานแห่งชาติภูเวียง ในปี พ.ศ. 2534 นั้น จังหวัดขอนแก่น อำเภอภูเวียง การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย กรมทรัพยากรธรณี และหน่วยงานของรัฐหลายภาคส่วน ได้เล็งเห็นความสำคัญของแหล่งขุดค้นไดโนเสาร์ในอุทยานแห่งชาติภูเวียง การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยได้จัดสรรงบประมาณในการพัฒนาหลุมขุดค้นไดโนเสาร์ทั้งหมด 4 หลุม ประกอบด้วย หลุมที่ 1 หลุมที่ 2 หลุมที่ 3 และหลุมที่ 9 โดยการสร้างอาคารคลุมหลุมเพื่อป้องกันความเสียหายที่จะเกิดกับกระดูกไดโนเสาร์ และยังก่อสร้างทางเดินเท้าเชื่อมต่อระหว่างหลุม ซึ่งนอกจากจะเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางธรณีวิทยาแล้ว ยังเป็นแหล่งเดินชมธรรมชาติในพื้นที่อุทยานแห่งชาติภูเวียงอีกด้วย อ่านข้อมูลเพิ่มเติมที่ แหล่งขุดค้นไดโนเสาร์ในอุทยานแห่งชาติภูเวียง ไดโนเสาร์ (ภาพยนตร์การ์ตูนของวอลต์ ดิสนีย์)
ไดโนเสาร์ เป็นการ์ตูนของ ดิสนีย์ ออกฉายในปี พ.ศ. 2543 ความยาวประมาณ 82 นาที จัดจำหน่ายโดย Buena Vista Pictures และ The Weinstein Company ราชสีมาซอรัส
ราชสีมาซอรัส สุรนารีเอ ("Ratchasimasaurus suranareae") เป็นไดโนเสาร์ประเภทกินพืช จัดอยู่ในกลุ่มที่มีสะโพกแบบนก (ออร์นิโธพอด) กลุ่มเดียวกับอิกัวโนดอน พบกรามล่างซ้าย ในชั้นหินกรวดมนปนปูน หมวดหินโคกกรวด ซึ่งอยู่ในสมัยแอปเทียน (Aptian) ยุคครีเทเชียสตอนต้น หรืออายุประมาณ 100 ล้านปีก่อน แหล่งที่พบคือบริเวณสระน้ำของหมู่บ้านโป่งแมลงวัน ตำบลโคกกรวด อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา การค้นพบนี้ เป็นผลงานวิจัยร่วมกันของนักวิจัยจากสถาบันวิจัยไม้กลายเป็นหินฯ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา และพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ฟูกูอิ ประเทศญี่ปุ่น คณะผู้วิจัยได้ให้ชื่อสกุลของไดโนเสาร์นี้ว่า "ราชสีมาซอรัส" ตามชื่อแบบสั้นของจังหวัดนครราชสีมา ซึ่งเป็นแหล่งค้นพบ และให้ชื่อเฉพาะชนิดพันธุ์ว่า "สุรนารีเอ" ตามชื่อของท้าวสุรนารี วีรสตรีของจังหวัดนครราชสีมา แต่เป็นที่น่าสังเกตว่า ไดโนเสาร์นี้ ไม่ได้วิจัยโดย นักไดโนเสาร์ (Dinosaurologist) โดยตรง ป่าโลกล้านปี
ฝูงลิงนำตัวคณะเดินทางไปยังถ้ำใหญ่ภายในหุบเขา เพื่อให้ช่วยรักษาอาการบาดเจ็บของวายา หัวหน้าฝูงลิงที่ได้รับบาดเจ็บจนไส้ไหล จากการต่อสู้กับไดโนเสาร์สามเขาเมื่อสองวันก่อน ดารินช่วยเย็บบาดแผลและปฐมพยาบาลให้แก่วายา ทั้งหมดพบกองสัมภาระ อาวุธปืนและเครื่องกระสุนที่สูญหายไป แงซายพบฤๅษีโกฑัญญะโดยบังเอิญ ในขณะสำรวจรอบ ๆ บริเวณถ้ำของวายา ก่อนพารพินทร์และทุกคนในคณะไปนมัสการและฝากตัวเป็นศิษย์ ฤๅษีโกฑัญญะช่วยทำให้มนุษย์และลิงสามารถสื่อสารกันได้รู้เรื่อง คณะเดินทางจึงได้ทราบเรื่องราวของวายาและไดโนเสาร์สามเขาหรือไทรเซราทอปส์ ที่บุกเข้าทำร้ายและต่อสู้จนได้รับบาดเจ็บ วายาสังหารไดโนเสาร์สามเขาตายไปหนึ่งตัวแต่ต้องสูญเสียลิงบริวารไปถึง 7 ตัว  แหล่งขุดค้นไดโนเสาร์ในอุทยานแห่งชาติภูเวียง
หลุมขุดค้นที่ 3 พบเป็นเศษกระดูกแตกหักกระจัดกระจายอยู่ในเนื้อหินทรายแข็งของหมวดหินเสาขัวยุคครีเทเชียสตอนต้น มีกระดูกเพียงชิ้นเดียวที่วินิจฉัยได้ว่าเป็นกระดูกเชิงกรานที่ทำให้ทราบได้ว่าเป็นของไดโนเสาร์ซอโรพอด อาจเป็นของไดโนเสาร์สกุลภูเวียงโกซอรัส โดยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จพาคณะกรรมการรางวัลนานาชาติสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ในพระบรมราชูปถัมภ์ เยือนหลุมขุดค้นที่ 3 นี้ เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2551 ไดโนเสาร์
ไดโนเสาร์เป็นสัตว์เลื้อยคลานขนาดยักษ์ซึ่งพวกมันมีผิวหนังที่ปกคลุมเป็นเกล็ดเช่นเดียวกับ งู จระเข้ หรือ เต่า กระเพาะอาหารของไดโนเสาร์กินพืช
มักมีขนาดใหญ่แต่อย่างไรก็ตามเนื่องจากเซลลูโลสของพืชทำให้บางครั้งมันจึงต้องกลืนก้อนหินไปช่วยย่อย ส่วนไดโนเสาร์กินเนื้อจะย่อยอาหาร
ได้เร็วกว่า แต่กระนั้น ข้อมุลของไดโนเสาร์ยังไม่ทราบแน่ชัดนัก เนื่องจากไดโนเสาร์สูญพันธ์ไปหมดเหลือเพียงซากดึกดำบรรพ์ ดังนั้น นักบรรพชีวินวิทยาจึงต้องใช้ซากฟอสซิลนี้ในการสันนิษฐานของ ข้อมูลต่าง ๆ พฤติกรรม การล่าเหยื่อ และการดำรงชีวิตของไดโนเสาร์ขึ้นมาซึ่งอาจจะไม่ตรงกับความเป็นจริงเท่าไรนัก กินรีไมมัส
กินรีไมมัส () เป็นชื่อที่ตั้งขึ้นมาอย่างไม่เป็นทางการของไดโนเสาร์สกุลหนึ่งที่ยังไม่ได้รับการบรรยายลักษณะ (โนเมน นูดัม) ของไดโนเสาร์เทอร์โรพอดพบในหินทรายหมวดหินเสาขัวยุคครีเทเชียส จากหลุมขุดค้นที่ 5 อุทยานแห่งชาติภูเวียง อำเภอเวียงเก่า จังหวัดขอนแก่น ลักษณะกระดูกที่ได้มีความละม้ายคล้ายคลึงกับไดโนเสาร์พวกออร์นิโธมิโมซอเรียน หลักฐานที่พบเป็นเพียงกระดูกอุ้งตีนข้อที่สามที่มีสภาพที่ไม่สมบูรณ์แต่มีลักษณะของพินชิ่งด้านข้างที่เด่นชัดซึ่งพบได้ใน ออร์นิโถมิโมซอร์ ไทรันโนซอรอยด์ ทรูดอนติดส์ และ ครีแนกนาธิดส์ หากมีอายุยุคครีเทเชียสตอนต้นจริง จะถือว่าเป็นออร์นิโถมิโมซอร์รุ่นแรกๆที่มีความเก่าแก่กว่าที่เคยพบเห็นมา ชื่อกินรีไมมัส ได้รับการตีพิมพ์ครั้งแรกโดย ริวอิชิ คาเนโกะ (Ryuichi Kaneko) ด้วยชื่อว่า "Ginnareemimus" ในปี ค.ศ. 2000 ทั้งนี้ยังไม่ถือว่าเป็นสิ่งตีพิมพ์ทางวิชาการ ไดโนเสาร์
นอกจากนี้ ไดโนเสาร์ยังได้ปรากฏตัวอยู่ในภาพยนตร์หลายเรื่อง เช่น คิงคอง (ปี ค.ศ. 1933) และ จูราสสิค พาร์ค (ปี ค.ศ. 1993) ซึ่งภาพยนตร์เรื่องหลังนี้ดัดแปลงมาจากนิยายของ ไมเคิล ไครช์ตัน และประสบความสำเร็จอย่างสูง เป็นการปลุกกระแสไดโนเสาร์ให้คนทั่วไปหันมาสนใจกันมากขึ้น ในปีค.ศ. 2000 Walt Disney ได้นำไดโนเสาร์มาสร้างเป็น ภาพยนตร์แอนิเมชัน ชื่อเรื่องว่า Dinosaur อะแพโทซอรัส
อะแพโทซอรัสเป็นไดโนเสาร์ที่ตัวใหญ่มาก เมื่อโตเต็มที่จะยาวถึง 75 ฟุต สูงกว่า 15 ฟุต (แต่ขนาดใหญ่ที่สุดที่เคยพบคือ 85 ฟุต) หางยาวอะแพโทซอรัสมีน้ำหนัก 24-35 ตัน ถูกค้นพบในยุคแรก ๆ ของสงครามล่ากระดูกไดโนเสาร์ในอเมริกา ปลายคริสศตวรรษที่ 19 (สูสีกับดิพโพลโดคัสมากนะครับ)  สนวอลลีเมีย
สนวอลลีเมียถูกค้นพบโดย เดวิด โนเบล ในปี พ.ศ. 2537 เป็นต้นไม้ที่มีอยู่บนโลกมากกว่า 200 ล้านปี ได้รับฉายาว่า "ต้นสนไดโดเสาร์" โดยที่ เดวิด โนเบลได้พบต้นไม้ชนิดนี้ประมาณ 100 ต้น กลายเป็นการค้นพบครั้งสำคัญ สันนิษฐานว่าน่าจะมีมาตั้งแต่ยุคไดโนเสาร์ที่ทวีปออสเตรเลียเชื่อมติดกับแผ่นดินอื่น ไดโนเสาร์ในประเทศไทย
มีการค้นพบซากดึกดำบรรพ์ไดโนเสาร์ในยุคครีเทเชียสเป็นจำนวนมากในประเทศไทย ซึ่งจำแนกออกได้ดังนี้ ไทรเซราทอปส์
นักบรรพชีวินบางกลุ่มหลังจากได้ศึกษาปากและขากรรไกรของฟอสซิลไทรเซราทอปส์แล้วคาดว่า มันอาจกินทั้งพืชและเนื้อในเวลาเดียวกัน เนื่องจากปากและขากรรไกรของมันนั้นสามารถที่จะฉีกเนื้อและบดกระดูกได้เช่นกัน ซึ่งมันอาจกินเนื้อเป็นอาหารรอง โดยอาจใช้ความน่าเกรงขามของขนาดตัวมันในการใล่พวกไดโนเสาร์กินเนื้อตัวเล็กๆ แล้วกินซากที่เหลืออยู่ พระอาจารย์ดี ฉนฺโน
ในปีนี้ หลวงปู่เสาร์ กนฺตสีโล ได้ปรารภถึงการเดินทางกลับจังหวัดอุบลราชธานี คณะศิษย์ทั้งหลายจึงได้จัดประชุมคณะสงฆ์และร่วมทำบุญในวันมาฆบูชา ณ "วัดอ้อมแก้ว" หรือ วัดเกาะแก้วอัมพวัน อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม ซึ่งถือเป็นภารกิจสุดท้ายของหลวงปู่ใหญ่เสาร์ที่จังหวัดนครพนมและถือเป็นการให้โอวาทครั้งสุดท้ายแก่คณะศิษย์ที่ไม่ได้เดินทางติดตามไปที่จังหวัดอุบลราชธานี การประชุมในครั้งนี้ ถือได้ว่าเป็นการประชุมพระธุดงค์กรรมฐานครั้งใหญ่ที่สุดของจังหวัดนครพนมในสมัยนั้น  พระครูวิเวกพุทธกิจ (เสาร์ กนฺตสีโล)
ปี พ.ศ. 2479 หลวงปู่เสาร์ กนฺตสีโล ได้ปรารภถึงการเดินทางกลับจังหวัดอุบลราชธานี คณะศิษย์ทั้งหลายจึงได้จัดประชุมคณะสงฆ์และร่วมทำบุญในวันมาฆบูชา ณ วัดป่าอ้อมแก้ว หรือ วัดเกาะแก้วอัมพวัน อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม เป็นวัดที่หลวงปู่ใหญ่เสาร์สร้างไว้เมื่อปี พ.ศ. 2473 ซึ่งการประชุมคณะสงฆ์ครั้งนี้ถือเป็นภารกิจสุดท้ายของหลวงปู่ใหญ่เสาร์ที่จังหวัดนครพนมและถือเป็นการให้โอวาทครั้งสุดท้ายแก่คณะศิษย์ที่ไม่ได้เดินทางติดตามไปที่จังหวัดอุบลราชธานี การประชุมในครั้งนี้ ถือได้ว่าเป็นการประชุมพระธุดงค์กรรมฐานครั้งใหญ่ที่สุดของจังหวัดนครพนมในสมัยนั้น ก็อตซิลลา
และมีการตั้งเป็นชื่อสกุลของไดโนเสาร์กินเนื้อที่มีความยาว 5.5 เมตร ที่รัฐนิวเม็กซิโกว่า "Gojirasaurus" ซึ่งมาจากคำว่า "โกจิร่า" อันเป็นชื่อในสำเนียงภาษาญี่ปุ่นของก็อตซิลลา โดยผู้ค้นพบคือ เคนเนธ คาร์เพนเธอร์ นักบรรพชีวินวิทยาก็เป็นแฟนชนิดเหนี่ยวแน่นของก็อตซิลลาด้วยนั่นเอง กิเดียน แมนเทล
กิเดียน แมนเทล () (3 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1790 - 10 พฤศจิกายน ค.ศ. 1852) เป็นสูตินรีแพทย์, นักธรณีวิทยา, และนักบรรพชีวินวิทยา ชาวอังกฤษ.
เขาได้รับชื่อเสียงในฐานะผู้ค้นพบกลุ่มฟอสซิลชิ้นแรกที่ระบุได้ว่ามาจากไดโนเสาร์ ซึ่งก็คือฟันของอิกัวโนดอน ทาร์โบซอรัส
ทาร์โบซอรัส บาร์ทา เป็นไดโนเสาร์กินเนื้อดุร้ายมากเหมือนไทรันโนซอรัส เป็นบรรพบุรุษของ ไทรันโนซอรัส พบได้ในเอเชีย มองโกเลีย และจีน ความยาวประมาณ 10-12 เมตร หนัก 5 - 7 ตัน สูงจากหัวถึงพื้น 3.3 เมตร อยู่ยุคครีเทเชียส 85 - 65 ล้านปีก่อน มันมีลักษณะไม่แตกต่างกับไทรันโนซอรัส เร็กซ์ เลย บางคนจึงเรียกมันว่าไทรันโนซอรัส บาร์ทา โดยทาร์โบซอรัส เป็นหนึ่งในบรรพบุรุษของไทรันโนซอรัส โดยเหยื่อของมันก็ไม่ต่างอะไรกับเหยื่อที่ไทแรนโนซอรัส ล่าเป็นอาหารแต่ต่างกันตรงที่ ทาร์โบซอรัส จะล่าเหยื่อที่มีขนาดเล็กไปจนถึงขนาดกลาง ซึ่งต่างจากทีเร็กซ์ที่จะล่าเหยื่อขนาดกลางไปจนถึงขนาดใหญ่ ซึ่งความแตกต่างของ2นักล่าขนาดใหญ่นี้อยู่กะโหลก เพราะ กะโหลกของทาร์โบซอรัสนั้นบางกกว่ากะโหลกของทีเร็กซ์ ในทวีปเอเชียช่วงที่ทาร์โบซอรัสมีชีวิตอยู่ มันคือนักล่าที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในช่วงที่มันมีชีวิตอยู่ทีเร็กสูง4.6ทาร์โบซอรัสเตี้ยกว่าทีเร็ก1.3เมตร สติแรโคซอรัส
ชื่อของไดโนเสาร์ถูกตั้งโดย ลอว์เรนซ์ แลมเบอ ในปี ค.ศ. 1913 สติแรโคซอรัสเป็นสมาชิกของวงศ์ย่อย Centrosaurinae 2 สปีชี่ส์ ซึ่งได้แก่ "S. albertensis" และ "S. ovatus" ในปัจจุบันถูกกำหนดให้อยู่ในสกุลสติแรโคซอรัส ทรูโอดอน
ทรูโอดอน () เป็น ไดโนเสาร์ กินเนื้อที่จัดว่าเป็นไดโนเสาร์ทีมีความฉลาดมากที่สุด ไดโนเสาร์ทรูโอดอนเป็นไดโนเสาร์ที่มีชีวิตอยู่ใน ช่วงยุคครีเตเชียสตอนปลาย พบได้ ในประเทศสหรัฐอเมริกาและประเทศแคนาดา ไดโนเสาร์ทรูโอดอนจัดว่าเป็นไดโนเสาร์ที่มีขนาดเล็กกว่า ไดโนเสาร์พันธุ์อื่น ๆ เพราะโครงสร้างที่บอบบาง ลำตัวมีความยาวประมาณ 1.8 เมตร ข้างกะโหลกศีรษะของมัน ค่อนข้างแตกต่างจากไดโนเสาร์พันธุ์อื่น ๆ เพราะบริเวณด้านหลังและด้านข้างของจมูก จะมีโครงกระดูกแหลมโผล่ออกมา ฟันมีลักษณะแหลมและเป็นซี่เล็ก ๆ ตาโต ทำให้สามารถ มองเห็นวัตถุต่าง ๆ ได้ดี มีนิ้วมือสำหรับตะครุบ ญาติไดโนเสาร์เจ้าเล่ห์
เป็นเรื่องราวการผจญภัยของไดโนเสาร์รุ่นเยาว์ชื่อ ลิตเติ้ลฟุต ซึ่งเป็นไดโนเสาร์สายพันธุ์บรอนโตซอรัส ที่ได้ออกเดินทางสู่โลกกว้างเพื่อแสวงหาดินแดนอันอุดมสมบูรณ์ การเดินทางที่ยิ่งใหญ่นี้ มีทั้งการสูญเสียอันน่าเศร้า รวมถึงการได้พบกับเพื่อนไดโนเสาร์ต่างพันธุ์ และศัตรูตัวฉกาจที่ไล่ล่าพวกเขาอย่างไม่ลดละ การผจญภัยนี้เองที่ก่อให้เกิดความรัก และมิตรภาพจากเหล่าผองเพื่อนอันน่าประทับใจอย่างไม่ลืมเลือนธีมซอง "อีฟวีโฮลออนทูเกเตอร์" ขับร้องโดย ไดอานา รอสส์ และได้เปิดตัวซิงเกิลใน ค.ศ. 1989 ซาวด์แทร็คแต่งขึ้นโดย เจมส์ ฮอร์เนอร์ และได้เปิดตัวในวันที่ 21 พฤศจิกายน ค.ศ. 1988  วีเวรียอา
วีเวรียอา ถูกค้นพบเป็นซากดึกดำบรรพ์ตั้งแต่เดือนเมษายน ค.ศ. 1934 ที่หมู่บ้านดงปารีส์ ในแคว้นฟร็องช์-กงเต ทางภาคตะวันออกของฝรั่งเศส แต่ไม่ได้รับการศึกษาต่อ โดยถูกเก็บไว้ในพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติปารีส และถูกระบุว่าเป็น ""ไดโนเสาร์แห่งดงปารีส์"" เท่านั้น ต่อมาในต้นปี ค.ศ. 2017 ได้มีการศึกษาจากคณะนักบรรพชีวินวิทยาแห่งราชวิทยาลัยลอนดอน ของประเทศอังกฤษ จึงได้ประกาศว่าเป็นไดโนเสาร์คอยาว หรือซอโรพอดชนิดใหม่ แหล่งขุดค้นไดโนเสาร์ในอุทยานแห่งชาติภูเวียง
นอกจากนี้แล้วยังมีการค้นพบไดโนเสาร์อีก 3 ชนิด คือ ฟัน 9 ซี่ที่มีลักษณะเป็นรูปกรวยโค้งเล็กน้อยคล้ายฟันจระเข้แต่บนพื้นผิวของฟันมีลายนูนเป็นเส้นตามแนวความยาวของซี่ฟัน ลักษณะดังกล่าวไม่เคยค้นพบมาก่อน และจัดให้เป็นไดโนเสาร์ในกลุ่มสไปโนซอร์สกุลและชนิดใหม่ ได้รับการตั้งชื่อว่า สยามโมซอรัส สุธีธรนี ซึ่งในภายหลังมีการค้บพบฟันลักษณะดังกล่าวอีกหลายแห่ง คาร์ชาโรดอนโทซอรัส
คาร์คาโรดอนโทซอรัสเป็นไดโนเสาร์กินเนื้อที่ร่อนเร่หาอาหารไปทั่ว ไม่อยู่เป็นกลุ่มหลายตัว ฟันของมันมีขนาดใหญ่กว่า 8 นิ้วและเหมาะสำหรับฉีกเนื้อเพราะมีลักษณะคล้ายฟันฉลาม ดังนั้นมันจึงได้ชื่อว่า"กิ้งก่าฟันฉลาม" โดยมันจะล่าไดโนเสาร์กินพืชขนาดกลางจนถึงซอโรพอดขนาดใหญ่เป็นอาหาร แต่ในยุคของมันมันไม่ได้เป็นนักล่าที่ใหญ่ที่สุดในห่วงโซ่อาหาร มันยังมีคู่แข่งอย่าง สไปโนซอรัส ที่ยาว15 เมตร (50 ฟุต) ซึ่งถูกขุดพบในทวีปแอฟริกาเหนือเหมือนกับมัน ซึ่งยืนยันได้ว่านักล่าขนาดใหญ่ทั้ง 2 นี้ได้มีชีวิตอยู่ในยุคเดียวกัน ปัจจุบัน นักวิทยาศาสตร์ได้สันนิฐานว่า คาร์คาโรดอนโทซอรัส อาจจะล่าสไปโนซอรัส เป็นอาหารด้วยเนื่องจากมีการพบร่องรอยการกัดของ คาร์คาโรดอนโทซอรัสไว้บน กระโดงของสไปโนซอรัส ซึ่งนะเวลานี้คาร์คาโรดอนโทซอรัส เป็นนักล่าที่อยู่บนสุดของทวีปแอฟริกา ไดโนเสาร์
คำว่า "ไดโนเสาร์" ในภาษาอังกฤษ dinosaur ถูกตั้งขึ้นโดย เซอร์ ริชาร์ด โอเวน นักบรรพชีวินวิทยา ชาวอังกฤษ ซึ่งเป็นการผสมของคำในภาษากรีกสองคำ คือคำว่า "deinos (δεινός)" (ใหญ่จนน่าสะพรึงกลัว) และคำว่า "sauros (σαύρα)" (สัตว์เลื้อยคลาน)  ไดโนเซฟาโลซอรัส
ไดโนเซฟาโลซอรัส (; ความหมาย: "สัตว์เลื้อยคลานที่มีหัวน่ากลัว") เป็นสัตว์เลื้อยคลานที่สูญพันธุ์ไปแล้วตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ มีชีวิตอยู่ในยุคไทรแอสซิก (ราว 245 ล้านปีก่อน) เป็นไดโนเสาร์ชนิดหนึ่งที่มีส่วนคอเรียวยาว มีเท้าที่มีครีบหรือพังผืดระหว่างนิ้วเท้า มีส่วนหัวที่เล็ก โดยตัวอย่างต้นแบบถูกค้นพบที่มณฑลกุ้ยโจว ประเทศจีน เมื่อปี ค.ศ. 2002 แหล่งขุดค้นไดโนเสาร์ในอุทยานแห่งชาติภูเวียง
หลังจากมีการค้นพบกระดูกไดโนเสาร์ชิ้นแรกที่ห้วยประตูตีหมาในปี พ.ศ. 2519 แล้ว กรมทรัพยากรธรณีได้ดำเนินการสำรวจเพิ่มเติมจนพบหลุมขุดค้นที่ 1 บนภูประตูตีหมาในปี พ.ศ. 2525 พบเป็นกระดูกไดโนเสาร์ซอโรพอดซึ่งเป็นไดโนเสาร์กินพืชขนาดใหญ่หลายชิ้น คัดเลือกเป็นกระดูกต้นแบบได้ 21 ชิ้น วินิจฉัยได้ว่าเป็นไดโนเสาร์ซอโรพอดสกุลและชนิดใหม่ ได้รับการตั้งชื่อว่า ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน เพื่อเทอดพระเกียรติแด่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี  ไดโนเสาร์ในประเทศไทย
เนื่องจากไดโนเสาร์มีชีวิตอยู่ในช่วงมหายุคมีโซโซอิก ซากดึกดำบรรพ์ไดโนเสาร์จึงอยู่ในชั้นของหินตะกอนที่สะสมตัวกันในช่วงนี้ ซึ่งในประเทศไทย หินที่มีอายุดังกล่าวพบอยู่ทั่วไปในบริเวณที่ราบสูงโคราช และพบอยู่เป็นแห่งๆ ในภาคเหนือและภาคใต้ หินบริเวณที่ราบสูงโคราชนั้น เรียกว่า "กลุ่มหินโคราช" ซึ่งแบ่งออกเป็นหมวดหินย่อยๆ ได้อีก 6 หมวด คือ ซิโนซอรอปเทอริกซ์
ซิโนซอรอปเทอริกซ์เป็นหนึ่งใน เทอโรพอดขนาดเล็กที่สุด มีขนาดความยาวโดยประมาณ 68 ซม. แต่ก็มีการพบขนาดใหญ่ที่สุดวัดได้ 98 ซม. หางมีความยาวมากเมื่อเทียบกับขนาดลำตัว ไซโนซอโรเทอริกซ์แตกต่างจากไดโนเสาร์ขนาดเล็กอื่นๆ กะโหลกศีรษะบนมีขนาดใหญ่กว่ากรามพอสมควร กระดูกแขนมีขนาดสั้นมาก โดยรวม ซิโนซอรอปเทอริกซ์มีกระดูกแขนสั้นกว่า คอมซอกนาทัส ญาติสนิทของมัน นอกจากนี้ ซิโนซอรอปเทอริกซ์ยังมีชิ้นกระดูกสันหลังถึง 64 ชิ้น และมีความยาวหางมากที่สุดเมื่อเทียบสัดส่วนความยาวของลำตัวกับไดโนเสาร์เทอโรพอดอื่นๆ นอกจากนี้มันยังมีมือขนาดใหญ่มาก สำหรับอาวุธขนาดเล็กที่มีกรงเล็บยาวกว่ากระดูกแขนท่อนล่างทั้งหมด ไกรศรี นิมมานเหมินท์
นายไกรศรี นิมมานเหมินท์ เป็นอดีตสมาชิกวุฒิสภา เป็นผู้มีความรู้ความสามารถในวิทยาการหลายด้าน ได้ทำการสำรวจค้นคว้าและเขียนบทความเผยแพร่ ทั้งด้านโบราณคดี ด้านประวัติศาสตร์และมานุษยวิทยา เป็นผู้ค้นพบเตาสังคโลกโบราณที่อำเภอสันกำแพง อำเภอสันทราย และอีกหลายแห่งในภาคเหนือ เป็นผู้คนพบเอกสารใบลานที่สำคัญชิ้นหนึ่งที่มีข้อมูลเกี่ยวกับกฎหมายมังราย เป็นผู้ศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับความเป็นอยู่ ภาษา วัฒนธรรมของคนเผ่าผีตองเหลือง ที่จังหวัดน่าน นอกจากนี้ยังเป็นผู้มีบทบาทในการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมของล้านนา โดยเฉพาะการจัดเลี้ยงแบบขันโตก ไทแรนโนซอรัส
คอของไทแรนโนซอรัส เรกซ์งอโค้งเป็นรูปตัวเอสตามธรรมชาติเหมือนไดโนเสาร์กินเนื้อชนิดอื่นๆ แต่มีขนาดสั้นและล่ำสันเพื่อรองรับหัวที่มีขนาดใหญ่ ขาหน้ามีสองกรงเล็บและว่ากันว่าไว้ใช้พยุงตัวกับกระดูกขนาดเล็กที่เป็นส่วนที่หลงเหลือของนิ้วที่สาม แต่ขาหลังกลับยาวที่สุดเมื่อเทียบตามสัดส่วนของร่างกายในไดโนเสาร์กินเนื้อชนิดต่างๆ หางยาวและมีน้ำหนักมาก อาจมีกระดูกมากกว่า 40 ชิ้น ทั้งนี้ก็เพื่อสร้างให้สมดุลกับหัวที่มีขนาดใหญ่และลำตัวของมัน เพื่อชดเชยขนาดที่ใหญ่โต กระดูกหลายชิ้นจึงกลวงเพื่อลดน้ำหนักตัวลงโดยไม่สูญเสียความแข็งแรงไป อุทยานไดโนเสาร์แห่งรัฐ
อุทยานไดโนเสาร์แห่งรัฐ () ตั้งอยู่ทางใต้ของรัฐแอลเบอร์ตา ประเทศแคนาดา มีพื้นที่ 73 ตารางกิโลเมตร หรือ 45,625 ไร่
มีการค้นพบซากโครงกระดูกไดโนเสาร์และซากดึกดำบรรพ์ของสัตว์ที่มีกระดูกสันหลังต่าง ๆ มากมาย และเป็นแหล่งซากดึกดำบรรพ์ที่สำคัญแห่งหนึ่งของโลก สภาพทั่วไปเหมือนที่ทุรกันดาร แต่เป็นเขตอนุรักษ์ธรรมชาติที่สำคัญแห่งหนึ่ง โดราเอมอน ตอน ไดโนเสาร์ของโนบิตะ
หลายวันต่อมา โนบิตะก็สุดจะอดกลั้น เนื่องจากไม่มีใครยอมเชื่อว่าโนบิตะเลี้ยงไดโนเสาร์ไว้จริงๆ เขาเลยขอร้องให้โดราเอมอนเอาทีวีกาลเวลาออกมาให้พวกซึเนะโอะได้เห็นพีสุเกะที่อยู่ในโลกดึกดำบรรพ์ เมื่อได้ดูภาพจากทีวี ก็พบว่าพีสุเกะไม่สามารถเข้ากับไดโนเสาร์ตัวอื่นได้ ทำให้โดราเอมอนรู้ว่า พวกตนได้พาพีสุเกะไปส่งในแถบอเมริกาเหนือ ซึ่งที่นั่นไม่ใช่ถิ่นกำเนิดของไดโนเสาร์พันธุ์ฟุตาบะซึซึกิอย่างพีสุเกะ เมื่อได้ยินดังนั้น โนบิตะจึงรีบขอให้โดราเอมอนนั่งไทม์แมชชีนไปพาตัวพีสุเกะกลับมาทันที ส่วนชิซุกะ ไจแอนท์ และซึเนะโอะก็ได้ขอตามไปด้วย ส่งผลให้จำนวนบรรทุกเกินอัตรา แถมระหว่างทางยังถูกบุรุษชุดดำตามมายิงปืนใส่อีก 1 ที ทำให้ไทม์แมชชีนพังเสียหายจนไม่สามารถซ่อมแซมให้ใช้การเหมือนเดิมได้ ด้วยเหตุนี้ พวกโนบิตะจึงต้องออกเดินทางผจญภัยในโลกดึกดำบรรพ์ ต่อสู้กับเหล่าวายร้ายบุรษชุดดำ ซึ่งเป็นนักล่าไดโนเสาร์ที่จ้องจะจับพีสุเกะไปเป็นสัตว์เลี้ยงของอัครมหาเศรษฐีในโลกอนาคต และพยายามหาทางกลับไปประเทศญี่ปุ่นในยุคปัจจุบันให้ได้ วนอุทยานไดโนเสาร์-แก่งหลวง
วนอุทยานไดโนเสาร์-แก่งหลวง ไดโนเสาร์เป็นสัตว์เลื้อยคลานโบราณอยู่ในโลก เมื่อประมาณ 225 ล้านปีมาแล้ว และได้สูญพันธุ์ไปจากโลกนี้เมื่อ 65 ล้านปีล่วงมาแล้ว ไดโนเสาร์ที่ขุดพบมีขนาดน้ำหนักกว่า 100 ตัน สูงมากกว่า 100 ฟุต จนถึงพวกที่ขนาดเล็กกว่าไก่ บางชนิดเดินสี่ขา บางพวกก็เดินและวิ่งบนขาหลัง 2 ข้างบางพวกกินแต่พืชเป็นอาหาร ในขณะที่อีกพวกหนึ่งกินเนื้อ เช่นเดียวกับสัตว์ที่มีอยู่ในปัจจุบัน ไดโนเสาร์
มนุษย์ค้นพบซากดึกดำบรรพ์ไดโนเสาร์มาเป็นเวลานับพันปีแล้ว แต่ยังไม่มีผู้ใดเข้าใจอย่างถ่องแท้ว่าเศษซากเหล่านี้เป็นของสัตว์ชนิดใด และพากันคาดเดาไปต่าง ๆ นานา ชาวจีนมีความคิดว่านี่คือกระดูกของมังกร ขณะที่ชาวยุโรปเชื่อว่านี่เป็นสิ่งหลงเหลือของสัตว์ที่สูญพันธุ์ไปเมื่อครั้งเกิดน้ำท่วมโลกครั้งใหญ่ จนกระทั่งเมื่อมีการค้นพบซากดึกดำบรรพ์ในปี ค.ศ. 1822 โดย กิเดียน แมนเทล นักธรณีวิทยาชาวอังกฤษ ไดโนเสาร์ชนิดแรกของโลกจึงได้ถูกตั้งชื่อขึ้นว่า "อิกัวโนดอน" เนื่องจากซากดึกดำบรรพ์นี้มีลักษณะละม้ายคล้ายคลึงกับโครงกระดูกของตัวอิกัวนาในปัจจุบัน  แพคิเซอฟาโลซอรัส
แพคิเซอฟาโลซอรัส ( ) เป็นไดโนเสาร์หัวแข็ง หรือแพคิเซอฟาโลซอร์ชนิดหนึ่ง ไดโนเสาร์ชนิดนี้มีหัวหนาถึง 25 เซนติเมตร ซึ่งน่าจะมีไว้ต่อสู้หรือป้องกันตัว ฟอสซิลของค้นพบที่รัฐไวโอมิง ในปี ค.ศ. 1931 โดยนักล่าฟอสซิลชื่อกิลมอร์ แพคิเซอฟาโลซอรัสอาศัยอยู่ในยุคครีเทเชียสตอนปลายเมื่อประมาณ 70-65 ล้านปีก่อน มีญาติอย่างพรีโนเซฟาลี และดราโกเร็กซ์ สยามโมซอรัส
สยามโมซอรัส สุธีธรนี () เป็นไดโนเสาร์เทอโรพอด ขนาดกลาง พบครั้งแรกที่หลุมขุดค้นที่ 1 ที่ภูประตูตีหมา อุทยานแห่งชาติภูเวียง อำเภอเวียงเก่า จังหวัดขอนแก่น ชิ้นส่วนตัวอย่างต้นแบบเป็นฟัน 9 ซี่ มีลักษณะคล้ายฟันจระเข้ เป็นรูปกรวยยาวเรียว ค่อนข้างตรง และโค้งเล็กน้อยในแนวด้านหลังของฟัน บนผิวของฟันมีร่องและสันนูนเล็กๆตามแนวความยาวของตัวฟันด้านละ 15 ลายเส้นโยงจากฐานของตัวฟันไปยังส่วนของยอดฟันห่างจากส่วนปลายสุดประมาณ 5 มิลลิเมตร แต่ไม่มีลักษณะเป็นหยักแบบฟันเลื่อย ความยาวของตัวฟันทั้งหมด 62.5 มิลลิเมตร ลักษณะฟันดังกล่าวไม่เคยมีรายงานการค้นพบจากที่ใดๆในโลกมาก่อน จึงพิจารณาให้เป็นสกุลและชนิดใหม่ คือ "สยามโมซอรัส สุธีธรนี" จังหวัดสกลนคร
จังหวัดสกลนครตั้งอยู่บริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน มีประวัติศาสตร์มายาวนาน ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ โดยมีการขุดพบฟอสซิลไดโนเสาร์บริเวณแนวทิวเขาภูพาน อำเภอวาริชภูมิ ภาพเขียนสีก่อนประวัติศาสตร์ ชุมชนโบราณในพื้นที่จังหวัดสกลนครอยู่ร่วมสมัยเดียวกับอารยธรรมบ้านเชียงในจังหวัดอุดรธานี จากการสำรวจแหล่งชุมชนโบราณในพื้นที่แอ่งสกลนคร บริเวณลุ่มแม่น้ำสงครามครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของอำเภอบ้านดุง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี อำเภอสว่างแดนดิน อำเภอวาริชภูมิ อำเภอพังโคน อำเภอวานรนิวาส อำเภอพรรณานิคม และรอบ ๆ หนองหาน อำเภอเมืองสกลนคร พบแหล่งโบราณคดีก่อนประวัติศาสตร์จำนวน 83 แห่ง ชุมชนโบราณของแอ่งสกลนครนี้มีอายุประมาณ 600 ปีก่อนพุทธกาลจนถึงพุทธศตวรรษที่ 8 (ระหว่าง 3,000-1,800 ปีมาแล้ว) จากหลักฐานการค้นพบต่าง ๆ ของที่นี่พบว่า ชุมชนโบราณในแอ่งสกลนครได้มีการรวมตัวกันเป็นสังคมขนาดใหญ่และอาจจะพัฒนาเป็นสังคมเมืองในสมัยต่อมา  ไดโนเสาร์ในประเทศไทย
พบในชั้นหินของหมวดหินพระวิหาร อายุประมาณ 140 ล้านปี บริเวณที่พบมี 4 แห่ง ได้แก่ พาราลิไททัน
พวกเรามีความรู้เกี่ยวกับพาราไลไททันน้อยมาก ขนาดที่แท้จริงของมันจึงมีความยากในการคาดเดา แต่อย่างก็ตาม หลักฐานที่มีได้บอกว่ามันเป็นหนึ่งในไดโนเสาร์ที่มีขนาดมหึมาที่สุดที่เคยพบมา จากการคาดคะเนน้ำหนักที่มีถึง 59 ตัน และการคาดเดาความสูงโดยคนตัดต้นไม้ได้ใช้ขนาดของ ซัลตาซอรัส ในการช่วยคาดคะเน พบว่ามีความยาวประมาณ 26 เมตร หรือ 85 ฟุต แต่ก็ยังมีขนาดเล็กกว่า ไททันโนซอร์ที่มีขนาดใหญ่ เช่น ปวยร์ตาซอรัส อลาโมซอรัส และ อาร์เจนติโนซอรัส เช่นเดียวกับไททันโนซอร์ทั่วไป มันมีคอที่มีรูปร่างคล้ายแท่งที่กว้าง และอาจมีผิวหนังที่เป็นเกราะออสทิโอเดิร์มเป็นอาวุธป้องกันตัว พาราไลไททันได้ปรากฏว่าเป็นไดโนเสาร์ที่ถูกไลล่าโดยพวกไดโนเสาร์กินเนื้อ และมีความเป็นไปได้ว่าพาราไลไททันจะถูกไลล่าโดยไดโนเสาร์กินเนื้อขนาดใหญ่เช่น มาพูซอรัส คาชาร์โรดอนโตซอรัส และอาจจะมีสไปโนซอรัส แม้อาจจะเป็นไปได้ถ้าไดโนเสาร์กินเนื้อพวกนี้ล่าเป็นกลุ่มหลายตัว และไม่อาจแน่ใจว่าสไปโนซอรัสจะมีผลกระทบจากการล่าบนบกหรือไม่ คาร์ชาโรดอนโทซอรัส
คาร์คาโรดอนโทซอรัส (Carcharodontosaurus) เป็นหนึ่งในไดโนเสาร์กินเนื้อที่มีขนาดใหญ่โตและแข็งแรงที่สุดชนิดหนึ่ง มีชีวิตอยู่ในช่วง () ของยุคครีเทเชียสมีขนาดโดยประมาณคือ 13.8 เมตร อาศัยอยู่ในทวีปแอฟริกาเหนือเมื่อประมาณ 100-93 ล้านปีก่อน ชื่อ คาชาโรดอน มาจากภาษากรีกมีความหมาย "ขรุขระ" หรือ "คม ซึ่งความหมายของชื่อคือ กิ้งก่าฟันฉลาม"
ปัจจุบันนักวิทยาศาสตร์ ได้ให้ประมาณการความยาวของคาร์ชาโรดอนโทซอรัสมีความยาวที่13.8 เมตร และมีความสูง4เมตร และหนักระหว่าง 8-15.1 ตัน คาร์ชาโรดอนโทซอรัส จึงทำให้เป็นไดโนเสาร์กินเนื้อที่ใหญ่เป็นอันดับ 2ของโลก และเป็นสัตว์กินเนื้อที่มีปากใหญ่ มีฟันเป็นซี่ยาวถึง 8 นิ้วและคมที่สุดในบรรดานักล่าขนาดใหญ่ แต่ไม่แข็งแรงเท่าฟันของ ไทแรนโนซอรัส เร็กซ์ กะโหลกมีความยาวประมาณ 1.75 เมตร ปัจจุบันกะโหลกไดโนเสาร์กินเนื้อที่ยาวที่สุดคือกระโหลกของ จีกาโนโตซอรัส ที่มีความยาวถึง 1.80 เมตร แต่กะโหลกไดโนเสาร์กินเนื้อที่ถือว่าใหญ่ที่สุดคือ กะโหลกของ ไทแรนโนซอรัส เร็กซ์ เนื่องจากนักวิทยาศาสตร์เทียบขนาดจากความกว้างไม่ใช่ความยาว ฟาร์มจระเข้และสวนสัตว์สมุทรปราการ
นอกจากนี้แล้วยังมีพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ ซึ่งจัดแสดงกระดูกและหุ่นจำลองไดโนเสาร์ขนาดเท่าตัวจริงกว่า 13 ชนิด พร้อมฉายสไลด์มัลติวิชั่น ว่าด้วยเรื่องของมนุษย์และสัตว์ดึกดำบรรพ์ แหล่งขุดค้นไดโนเสาร์ในอุทยานแห่งชาติภูเวียง
จากหลุม 3 ไปที่ทำการอุทยานแห่งชาติภูเวียง ระยะทางประมาณ 300 เมตรจะผ่านลานหินทรายกว้างซึ่งมีประวัติการเจาะสำรวจแร่ยูเรเนียมของกรมทรัพยากรธรณีระหว่างปี พ.ศ. 2518 - 2523 รายละเอียดดูที่ พิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง เมกะโลซอรัส
เมกะโลซอรัส หรือ เมกาโลซอรัส () เป็นไดโนเสาร์กินเนื้อหรือเทอโรพอด มีชีวิตอยู่ในยุคจูแรสซิกตอนกลาง เมื่อประมาณ 166 ล้านปีมาแล้ว ฟอสซิลของเมกาโลซอรัสถูกค้นพบในประเทศแถบยุโรปเป็นส่วนใหญ่ ค้นพบโดย บาทหลวงโรเบิร์ต พล็อต ลักษณะของเมกาโลซอรัสคือ มีหัวที่มีขนาดใหญ่ ฟันแบบสัตว์กินเนื้อ เดินด้วยสองข้าหลังอันทรงพลัง มีหางที่ยาวและใหญ่เพื่อรักษาสมดุลของร่างกาย เคลื่อนไหวคอได้อย่างอิสระ ยืดหยุ่น ขาหน้าเล็กและสั้น ประกอบด้วยกล้ามเนื้อแข็งแรง เมกาโลซอรัสมีลำตัวยาวประมาณ 9-10 เมตร และมีน้ำหนักราว 1.5 ตัน ชื่อของเมกาโลซอรัสเป็นภาษากรีก ที่มีความหมายว่า กิ้งก่าตัวใหญ่ เมกาโลซอรัสมีสักษณะนิสัยล่าเหยื่อตัวคนเดียว หรือบางครั้งพวกมันก็จะออกล่าเป็นฝูงถ้าล่าไดโนเสาร์กินพืชตัวใหญ่ เนื่องจากเมกาโลซอรัสมีร่างกายที่ใหญ่โตและทรงพลัง เมกาโลซอรัสจึงนับเป็นหนึ่งในไดโนเสาร์กินเนื้อที่น่ากลัวที่สุดในยุคนั้นเลยทีเดียวและเมกะโลซอรัสยังเป็นไดโนเสาร์กินเนื้อตัวแรกของโลกทีถูกค้นพบ แหล่งขุดค้นไดโนเสาร์ในอุทยานแห่งชาติภูเวียง
ในหลุมขุดค้นที่ 1 ยังมีการค้นพบกระดูกของไดโนเสาร์อีก 2 สกุลที่ยังวินิจฉัยชนิดไม่ได้ คือไดโนเสาร์คล้ายนกกระจอกเทศสกุล กินรีไมมัส และ คอมพ์ซอกเนธัส ถือได้ว่าหลุมขุดค้นที่ 1 พบไดโนเสาร์หลากหลายสายพันธุ์ เดสเพลโตซอรัส
เดสเพลโตซอรัส มีขนาดความยาวประมาณ 9 เมตร (27 ฟุต) และมีน้ำหนักอยู่ระหว่าง 1.8 ตันถึง 3.8 ตัน กะโหลกมีขนาดใหญ่วัดความยาวได้ 1 เมตร (3.3ฟุต) มีโพรงช่องเปิดขนาดใหญ่ในกะโหลกศีรษะมีส่วนช่วยในการลดน้ำหนักตัวและเป็นที่ อยู่ของกล้ามเนื้อที่ยึดติดในกะโหลกเหมือนในไดโนเสาร์กินเนื้อทุกชนิด ฟันมีทั้งหมดหกสิบซี่มีลักษณะคล้ายรูปไข่ มีคุณสมบัติกะโหลกทั่วไปคล้ายกับไทรันโนซอรัส คอมีลักษณะเป็นรูปทรงตัว S เพื่อสนับสนุนกะโหลก เดสเพลโตซอรัสมีสัดส่วนของกระดูกแขนยาวที่สุดในสัดส่วนของร่างกายเมื่อเทียบกับ ไทรันโนซอรอยเดียอื่นด้วยกัน หางยาวและมีน้ำหนักเพื่อทำหน้าที่เป็นตัวถ่วงกะโหลกศีรษะเพื่อรักษาสมดุลของร่างกาย
ตัวอย่างแรกที่ค้นพบมีชื่อว่า CMN 8506 เป็นโครงกระดูกบางส่วนรวมถึงกะโหลกศีรษะ, เชิงกราน, กระดูกขาอ่อนและกระดูกสันหลังจากคอ ขุดพบในปี ค.ศ. 1921 โดย ชาร์ลส เซมเบิร์ก มอร์ทราน ที่คิดว่ามันเป็นชนิดใหม่ของกอร์โกซอรัส แต่ในปี ศ.ส.1970 เดล รัสเซล ได้ให้ชนิดได้อธิบายและให้สกุลใหม่ เดสเพลโตซอรัส (Daspletosaurus จากกรีกδασπλητo-/daspleto-ลำต้น ('ตกใจ') และσαυρος sauros (กิ้งก่า') นอกเหนือจากนี้ยังมีตัวอย่างที่มีชื่อเสียงอื่น ๆ โครงกระดูกที่พบในปี 2001 ซึ่งมีความสมบูรณ์ ตัวอย่างฟอสซิลทั้งสองถูกขุดพบจากชั้นหินฟอสซิลโอลด์แมน ฟอร์เมชั่น ไทแรนโนซอรัส
และถึงแม้จะมีลำตัวขนาดใหญ่ และฟันที่น่ากลัว แต่ไทแรนโนซอรัสกลับเป็นไดโนเสาร์ที่มีอีกด้านหนึ่งที่อ่อนโยน เป็นไดโนเสาร์ที่ทำรังและเลี้ยงดูลูกเป็นอย่างดี และจากการศึกษาพบว่าไทแรนโนซอรัสมีจมูกที่อ่อนไหวต่อการสัมผัส เหมือนกับปลายนิ้วของมนุษย์ เชื่อว่ามันใช้จมูกนี้ในการสร้างรัง เคลื่อนย้ายไข่อย่างระมัดระวัง คอยดูแลลูกน้อย รวมถึงใช้สัมผัสถูไถกันเพื่อแสดงความรักในเชิงปฏิสัมพันธ์ระหว่างคู่กันด้วย ซิตตะโกซอรัส
ในภายหลัง ได้มีการค้นพบไดโนเสาร์ปากนกแก้วชนิดใหม่ ที่หมวดหินโคกกรวด อำเภอคอนสวรรค์ จังหวัดชัยภูมิ ซึ่งเป็นการค้นพบซากฟอสซิลไดโนเสาร์ปากนกแก้วครั้งแรกของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จึงได้มีการตั้งชื่อให้กับไดโนเสาร์ปากนกแก้วชนิดใหม่นี้ว่า "ซิตตะโกซอรัส สัตยารักษ์กี" เพื่อเป็นเกียรติแด่นเรศ สัตยารักษ์ ซึ่งเป็นผู้ค้นพบซากฟอสซิลดังกล่าว ไดโนเสาร์ในประเทศไทย
จากการค้นพบซากดึกดำบรรพ์ไดโนเสาร์เป็นจำนวนมากที่แหล่งขุดค้นไดโนเสาร์ภูเวียงนี่เอง ทำให้บริเวณนี้ถูกประกาศให้เป็นอุทยานแห่งชาติ ภูเวียง ในปี พ.ศ. 2535 และเป็นอุทยานไดโนเสาร์แห่งแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อาร์คีออปเทอริกซ์
ซากเหลือชิ้นแรกของ “อาร์คีออปเทอริกซ์” ถูกค้นพบในปี 1861 เพียง 2 ปีหลังจากที่ชาร์ล ดาร์วินตีพิมพ์ผลงานเรื่อง “On the Origin of Species” ”อาร์คีออปเทอริกซ์” ดูเหมือนจะยืนยันทฤษฎีของดาร์วินและหลังจากนั้นก็กลายเป็นหลักฐานชิ้นสำคัญในเรื่องของการกำเนิดนก ฟอสซิลช่วงคาบเกี่ยว และช่วยยืนยันในเรื่องของวิวัฒนาการ จริงๆแล้วการวิจัยเกี่ยวกับไดโนเสาร์ในภายหลังจากทะเลทรายโกบีและในประเทศจีนได้พบหลักฐานเพิ่มเติมของการเชื่อมสัมพันธ์ระหว่าง “อาร์คีออปเทอริกซ์” และไดโนเสาร์อย่างเช่นไดโนเสาร์มีขนจากประเทศจีน “อาร์คีออปเทอริกซ์” มีลักษณะใกล้เคียงกับนกปัจจุบันและมันได้แสดงลักษณะทั้งหลายว่าเป็นลักษณะของนกโบราณ อย่างไรก็ตามมันอาจไม่ได้เป็นบรรพบุรุษของนกในปัจจุบันโดยตรงก็ได้ และก็ยังไม่แน่ชัดว่าได้มีการแตกแขนงวิวัฒนาการของนกอื่นๆเกิดขึ้นมากน้อยเพียงใดในช่วงเวลานั้น แหล่งขุดค้นไดโนเสาร์ในอุทยานแห่งชาติภูเวียง
อยู่ห่างจากหลุมขุดค้นที่ 2 ประมาณ 40 เมตร เป็นชั้นหินทรายหมวดหินเสาขัวยุคครีเทเชียสตอนต้น (ประมาณ 130 ล้านปีมาแล้ว) ที่มีเปลือกหอยสะสมตัวอย่างหนาแน่น แผ่กระจายกว้างออกไป ชั้นหอยประกอบด้วยเปลือกหอยชนิดสองฝามากถึง 9 ชนิด แต่โดดเด่นด้วยเปลือกหอยสกุล ไทรโกนิออยดีส ซึ่งเป็นหอยน้ำจืด ทำให้ทราบได้ว่าเทือกเขาภูเวียงเมื่อ 130 ล้านปีก่อนเคยเป็นที่ราบกว้างมีแหล่งน้ำที่เป็นที่อยู่อาศัยของหอยชนิดต่างๆดังกล่าว ไดโนเสาร์
ในปี 2549 มีภาพยนตร์เรื่องเกี่ยวกับพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติ (Natural History Museum) ชื่อ Night at the Museum ของ ชอน เลวี่ (Shawn Levy) มีเนื้อเรื่องเกี่ยวกับสิ่งต่าง ๆในพิพิธภัณฑ์ที่ต้องคำสาบให้กลับมีชีวิตขึ้นมาในตอนกลางคืน มีตัวเอกตัวหนึ่งเป็นไดโนเสาร์ชื่อซู (Sue) ซึ่งเป็นโครงกระดูกไดโนเสาร์ทีเร็กที่มีความสมบูรณ์ที่สุด มีขนาดลำตัวยาวกว่า 12.8 เมตร และความสูงถึงสะโพก 4 เมตร ปัจจุบันจัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์ Field Museum ที่ชิคาโก  ไซน์แรปเตอร์
ไซน์แรปเตอร์ () เป็นไดโนเสาร์กินเนื้อชนิดหนึ่ง ชื่อของมันมีความหมายว่าราชาหัวขโมยแห่งจีน ค้นพบฟอสซิลที่ประเทศจีนในปีค.ศ. 1987 ยาวประมาณ 6 เมตร อาศัยอยู่ในยุคจูแรสซิกตอนปลานเมื่อประมาณ 160 ล้านปีก่อน ป่าโลกล้านปี
นอกจากนี้ยังมีข่าวคราวการเดินทางของพรานชดและหนานอิน ที่ได้รับการช่วยเหลือหลังจากจากวายา และพักฟื้นที่หุบเขานิลกาญจน์เป็นเวลา 10 วัน ก่อนมอบมีดโบวี่ ขนาด 12 นิ้ว แก่วายาเพื่อเก็บไว้เป็นที่ระลึก รพินทร์รับปากวายาในการจะกำจัดไดโนเสาร์สามเขาที่เป็นศัตรูของวายา ตกดึกรพินทร์ ดารินและแงซาย ออกตามล่าไดโนเสาร์สามเขาตามสัญญา รพินทร์ให้แงซายล่วงหน้าไปก่อนและติดตามไปภายหลังพร้อมกับดารินหลังจากได้ยินเสียงร้องของแงซาย เมื่อไปถึงรพินทร์และดารินกลับถูกไดโนเสาร์สามเขาพุ่งเข้าโจมตีก่อนกำจัดไดโนเสาร์สามเขาได้สำเร็จ และพบพานท้ายปืนไรเฟิล .375 เบราว์นิ่งและผ้าโพกหัวสีดำของแงซายตกอยู่ จึงเข้าใจว่าแงซายถูกหินใหญ่ทับเสียชีวิต คณะนายจ้างและพรานพื้นเมืองออกติดตามมาสมทบภายหลังจากได้ยินเสียงปืน และตื่นตกใจเมือทราบข่าวการเสียชีวิตของแงซาย  วิลอซิแรปเตอร์
เวโลซิแรปเตอร์ () เป็นไดโนเสาร์กินเนื้อที่ฉลาดและว่องไว อยู่ในวงศ์โดรเมโอซอร์ (Dromaeosauridae) เวโลซิแรปเตอร์นั้นมี 2 ชนิดคือมองโกเลียนซิสกับ
แอนโทพิทุส โดยการออกล่าเหยื่อเป็นกลุ่มเหมือนหมาป่า อาวุธคือเล็บเท้าแหลมคมเหมือนใบมีดและฟันที่คมกริบ เป็นไดโนเสาร์ที่มีชีวิตอยู่บนโลกช่วงประมาณ 83-70 ล้านปีก่อนในยุคครีเทเชียสตอนปลาย มีหลักฐานพบเป็นฟอสซิลในบริเวณเอเชียกลางสำหรับมองโกเลียนซิสและพบที่อเมริกาสำหรับ
แอนโทพิทุส (เคยมีการค้นพบฟอสซิล
เวโลซิแรปเตอร์ มองโกเลียนซิสว่าต่อสู้กับ
โปรโตเซอราทอปส์ด้วย)มันยังถูกเข้าใจว่าคือ ไดโนนีคัส ของเอเชีย จึงแยกประเภทใหม่เพราะมันมีรูปร่างคล้ายกันกับไดโนนีคัส กินรีไมมัส
ต่อมา Buffetaut et al, 2009 ได้ศึกษากระดูกหลายชิ้น ประกอบด้วยกระดูกหัวหน่าว กระดูกขาหลังท่อนล่าง กระดูกน่อง กระดูกฝ่าตีน และกระดูกนิ้ว จากหลุมขุดค้นที่ 5 ในอุทยานแห่งชาติภูเวียงพบว่าเป็นไดโนเสาร์พวก Ornithomimosaur เป็นสกุลและชนิดใหม่และได้ตั้งชื่อว่า Kinnareemimus khonkaenensis (กินรีไมมัส ขอนแก่นเอนซิส) การค้นพบสกุลและชนิดใหม่ในยุคครีเทเชียสตอนต้นนี้กล่าวได้ว่า ornithomimosaur รุ่นถัดๆมาอาจมีถิ่นกำเนิดและแพร่กระจายพันธุ์ไปทั่วเอเชีย เก็ตเตอร์โรโบ
ดร.ซาโอตาเมะ ได้ทราบถึงการมีอยู่ของพวกไดโนเสาร์ ซึ่งสมัยก่อนไดโนเสาร์ครองโลกมาก่อนและมีสติปัญญาสูงส่ง แต่โดนขับไล่โดยลำแสงเก็ตเตอร์จึงได้หนีลงไปไต้ดินใกล้แกนกลางโลก และมีการจะขึ้นมาบนโลกมาทำลายล้างมนุษย์ให้หมดสิ้น ดร.ซาโอตาเมะได้ค้นคว้าจนได้พบพลังงานเก็ตเตอร์ และสร้างหุ่นยนต์โดยใส่พลังงานเก็ตเตอร์ลงไป เพื่อนำไปต่อกรกับจักรวรรดิ์ไดโนเสาร์ ที่นำโดยจักรพรรดิ์โกล ดร.ซาโอตาเมะจึงต้องค้นหานักบินผู้สามารถบังคับหุ่นยนต์เก็ตเตอร์ โดยหุ่นยนต์เก็ตเตอร์ประกอบด้วยยาน 3 ลำ คือ ยานอีเกิ้ล ยานจากัวร์ และยานแบร์ ซึ่งสามารถประกอบร่างได้ 3 แบบ แม่นากพระโขนง
และ กรมหลวงชุมพรเขตรอุดมศักดิ์ เคยทรงครอบครองกระดูกหน้าผากของแม่นากนี้ด้วยเช่นกัน โดยไม่ทราบว่าใครเป็นผู้นำมาถวาย[3] โดราเอมอน ตอน ไดโนเสาร์ของโนบิตะ
แม้จะได้ไดโนเสาร์ตัวจริงมาสมใจอยาก แต่โนบิตะก็ยังไม่ยอมเอาพีสุเกะไปอวดพวกซึเนะโอะ เพราะอยากเลี้ยงให้ตัวโตมากๆ เสียก่อน ทว่าเมื่อเลี้ยงไปเรื่อยๆ พีสุเกะก็ตัวใหญ่มากขึ้นจนไม่สามารถเลี้ยงในบ้านได้อีกต่อไป โนบิตะจึงต้องพาพีสุเกะไปแอบซ่อนตัวอยู่ในสระน้ำของสวนสาธารณะแทน แต่ความลับไม่มีในโลก เมื่อเกิดข่าวลือว่า มีคนพบสัตว์ประหลาดในสระน้ำของสวนสาธารณะ และจะมีการส่งนักประดาน้ำลงไปสำรวจในสระนั้น ทำให้โนบิตะกลุ้มใจอย่างหนัก เพราะไม่รู้จะทำอย่างไรเพื่อไม่ให้เรื่องของพีสุเกะถูกเปิดเผย ในขณะนั้นเอง บุรุษชุดดำก็ได้ปรากฏตัวขึ้น เขาบอกกับโนบิตะว่าอยากจะขอซื้อตัวพีสุเกะ แต่โนบิตะยืนกรานว่าไม่ยอมขาย เมื่อบุรุษชุดดำกลับไป โนบิตะจึงตัดสินใจที่จะเอาตัวพีสุเกะกลับไปไว้ที่โลกดึกดำบรรพ์  แหล่งขุดค้นไดโนเสาร์ในอุทยานแห่งชาติภูเวียง
หลุมขุดค้นที่ 2 อยู่บริเวณถ้ำเจีย พบเป็นกระดูกสันหลัง 6 ชิ้นของไดโนเสาร์ซอโรพอดของ ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน ซึ่งสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2532