เพลงลูกทุ่ง  เริ่มขึ้นครั้งแรกเมื่อใด ?
เพลงลูกทุ่ง
ส่วนคำว่า "เพลงลูกทุ่ง" อาจารย์จำนง รังสิกุล คิดประดิษฐ์ขึ้นใช้เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2507[2] เพลงลูกทุ่งมีความชัดเจนจากเพลงลูกกรุงโดยประกอบ ไชยพิพัฒน์ จัดรายการเพลงสถานีไทย โทรทัศน์ ใช้ชื่อรายการว่า "เพลงลูกทุ่ง"[3]
เพลงลูกทุ่ง
ในยุคก่อนเพลงลูกทุ่งจะเปิดเฉพาะในคลื่นเอเอ็มเท่านั้น ในปัจจุบันทีวีก็เริ่มเปิดกว้างมากขึ้น เกมโชว์เอานักร้องเพลงลูกทุ่งไปเล่น ภาพยนตร์ ละครเอาลูกทุ่งไปเล่น และกลายเป็นธุรกิจกลุ่มใหญ่ขึ้น เพลงลูกทุ่ง
ในช่วงปี 2531-2535 เป็นช่วงที่ซบเซาสำหรับวงการเพลงลูกทุ่ง เพราะช่วงนี้เพลงสตริงสมัยใหม่ และวัฒนธรรมทางดนตรีจากต่างชาติ เข้าหลั่งไหลทะลักมา ทำให้เกิดปรากฏการณ์ใหม่ ๆ สำหรับวงการเพลงสตริง แต่เพลงลูกทุ่ง กลับไม่ค่อยมีอะไรใหม่ ๆ จนกระทั่ง มีบทเพลง ๆ หนึ่ง ที่ทำให้ลูกทุ่งฟื้นคืนชีพใหม่ และสง่างามมาได้คือ "สมศรี 1992" ของ "ยิ่งยง ยอดบัวงาม" เลยเกิดกระแสเพลงลูกทุ่งลุกฮือขึ้นมาอีกครั้ง ในปี 2535 และช่วงเวลาเดียวกัน ก็เกิดเพลงผสมผสาน ลูกทุ่ง+สตริง มาในสมัยนี้ แต่เรียกเพลงสไตล์นี้ว่า "เพลงร่วมสมัย" เพราะยังติดคำร้องลูกทุ่ง แต่ทำนอง และดนตรี จะออกเหมือนเพลงจีน ๆ คำร้อง สไตล์เมียน้อย เมียเก็บ เช่นเพลง "ทางใหม่" ของ "นิตยา บุญสูงเนิน" แต่ดูโดยรวมลักษณะ ก็ไม่ใช่เพลงลูกทุ่ง และไม่ใช่เพลงสตริงวัยรุ่น และปี 2538-2542 เพลงลูกทุ่ง เริ่มมีการผสมผสานหลากหลายมากขึ้น จนสไตล์ แท้ ๆ แบบลูกทุ่งชาวบ้าน แทบเลือนหายไป คริสตี กิบสัน
ต่อมา เพื่อนคนหนึ่งของโจนัสและคริสตี้ ขอให้ทั้งคู่ขับร้องเพลงลูกทุ่งเพื่อการแสดงชุมชน ซึ่งทั้งคู่ไม่เคยร้องมาก่อน เนื่องจากการเล่นลูกคอและลูกเอื้อนในเพลงลูกทุ่งนั้นยากมากสำหรับฝรั่งหัดได้ 
โจนัสจึงซื้ออัลบั้มเพลงประกอบละครเรื่อง "มนต์รักลูกทุ่ง" ที่มีเพลง "สัญญาก่อนลา" และทั้งคู่หัดร้องเพลงนี้ ด้วยการฟังเพลงซ้ำแล้วซ้ำอีก  พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล
ลูกทุ่ง (2483) - สร้างปี พ.ศ. 2482 ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2483 ที่ ศาลาเฉลิมกรุง สร้างและกำกับโดยทีมงานเดียวกับเรื่องปิดทองหลังพระ นำแสดงโดย โปร่ง แสงโสภณ และ สมพร เฉลิมศรี พร้อมนักแสดงประกอบได้แก่ ละม่อม พุ่มเสนาะ, เสริม ประสพชัย, อบ บุญติด, โต คุ้มสอน และ พรรณี กาญจนันทุ มี 5 เพลง ได้แก่ เงาไม้ แรกรัก ต้อนกระบือ เกี้ยวสาว และ ไม้งาม คัฑลียา มารศรี
คัฑลียา เริ่มมีอัลบั้มเพลงชุดแรกในชื่อ "ลูกทุ่งลืมเบรก" ซึ่งไม่ประสบความสำเร็จ ต่อมาได้ออกอัลบั้มลูกทุ่งอย่างเต็มตัวชุดแรกในแนวหวานชื่อ ""เขตปลอดคนลวง"" เมื่อปี พ.ศ. 2540 โดยมีเพลงที่เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง คือ เขตปลอดคนลวง และเพลง ""รอยแผลเป็น"" ซึ่งเป็นเพลงเก่าของ ดาวไทย ยืนยง ผู้แต่งเพลง กลับมาทำไม ซึ่งร้องโดย สังข์ทอง สีใส จากผลงานชุดนี้ ทำให้แคทรียาได้รับรางวัลพระพิฆเณศทองคำพระราชทาน ประเภทนักร้องหญิงยอดเยี่ยม จากเพลง เขตปลอดคนลวง ต่อมาจึงเปลี่ยนชื่อเป็น ""คัทลียา มารศรี"" และ ""คัฑลียา มารศรี"" ตามลำดับ โดยมีผลงานเพลงตามมาอีกราว 30 ชุด เช่น คนเริ่มมีความรัก, โรงแรมใจ, ตาต่อตาฟันต่อฟัน, อะไรจะเกิดให้มันเกิด, ปูนาขาเก, สาวเมืองนนท์, หางเครื่องสามช่า, เสือ 2 ตัว, รวมพลคนลูกทุ่ง ฯลฯ  มนต์รักลูกทุ่ง
ภาพยนตร์มนต์รักลูกทุ่งมีเพลงประกอบจากภาพยนตร์จำนวน 14 เพลง เป็นเพลงลูกทุ่ง ซึ่งเพลงในภาพยนตร์ทั้ง 14 เพลงและภาพยนตร์เรื่องนี้สร้างชื่อเสียงให้ทั้งดารานำอีกคับคั่ง และนักร้องลูกทุ่งยอดนิยมที่ร่วมแสดงในครั้งนั้นด้วย ได้แก่ ไพรวัลย์ ลูกเพชร, บุปผา สายชล, ศรีไพร ใจพระ และ บรรจบ เจริญพร[3] ศึกวันดวลเพลง สงครามแชมป์ ฤดูกาลที่ 1
รายการ ศึกวันดวลเพลง สงครามแชมป์ ฤดูกาลที่ 1 (ปี 1) เป็นรายการเกมโชว์การแข่งขันเพลงลูกทุ่ง โดยออกอากาศทุกวันเสาร์ เวลา 20.00 - 21.45 น.ทาง ช่องวัน เริ่มออกอากาศครั้งแรกวันเสาร์ที่ 28 พฤษภาคม 2559 ผลิตโดย บริษัท เดอะวันเอ็นเตอร์ไพรซ์ จำกัด ผู้ดำเนินรายการ ภคชนก์ โวอ่อนศรี (แฟรงค์) และ เตือนใจ ศรีสุนทร (ฝน ธนสุนธร)ปัจจุบันออกอากาศ 19.45-21.50 น.เพิ่มเวลาออกอากาศเป็น 2 ชั่วโมง 5 นาที เริ่ม 11 มิถุนายนนี้
รายการ ศึกวันดวลเพลง สงครามแชมป์ เป็นรายการเกมโชว์การแข่งขันเพลงลูกทุ่งที่เอาแชมป์ และ แชมป์มาแข่งขันอีกครั้งหนึ่ง เพื่อที่จะชิงเงินรางวัลมูลค่า 1,000,000 บาท โดยออกอากาศทุกวันเสาร์ เวลา 19.45 - 21.45 น.ทาง ช่องวัน ลูกทุ่งเอฟเอ็ม
ผู้ร่วมก่อตั้ง "ลูกทุ่ง เอฟ.เอ็ม." ได้แก่ คุณวิทยา ศุภพรโอภาส อดีตนักจัดรายการเพลงสากลและไทยสากลชื่อดัง ร่วมกับ ไพวงษ์ เตชะณรงค์ นักธุรกิจชื่อดัง (บิดาของสงกรานต์ เตชะณรงค์) และ สุรพงษ์ เตรียมชาญชัย แห่งบริษัท ทราฟฟิกคอร์เนอร์ จำกัด (ผู้รับสัมปทาน) โดยจัดเปิดเพลงไทยลูกทุ่งที่กำลังได้รับความนิยม เพลงในอดีต ของทุกศิลปิน ทุกค่ายเพลง มีการพูดคุย เสนอข้อมูลข่าวสาร และกิจกรรมต่าง ๆ ตลอดทั้งวัน  ปี่พาทย์ออกสิบสองภาษา
เพลงไทยที่ได้รับอิทธิพลจากต่างชาติมีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา โดยชื่อเพลงเหล่านี้มักใช้ชื่อตามภาษาเดิม เช่นเพลงเนรปาตี ปะตง มัดตรำ บ้าระบุ่น จนเข้าสู่สมัยกรุงรัตนโกสินทร์จึงมีการนำเพลงเหล่านี้มาปรับปรุงทำนองและตั้งชื่อเพลงที่ปรับปรุงใหม่ด้วยการนำชื่อชนชาติที่เป็นเจ้าของสำเนียงนั้นมานำหน้า เช่น ลาวเจริญศรี เขมรพระประทุม จีนหลวง เป็นต้น จักรพันธ์ ครบุรีธีรโชติ
ก่อนจะกลับมาร้องเพลงลูกทุ่ง ตั้งแต่อัลบั้ม หัวแก้วหัวแหวน ในปี พ.ศ. 2538 โดยเป็นอัลบั้มรวบรวมเพลงลูกทุ่งเก่ามาร้องใหม่อีกครั้ง ซึ่งได้รับความนิยมมาก แม้จนออกมาถึง 5 ชุด (ภายหลังออกมาอีกจนเป็น 9 ชุด ซึ่งได้รับความนิยมทุกชุด) 
รวมทั้งอัลบั้มเพลงที่แต่งใหม่ ซึ่งเปลี่ยนกลับเป็นแนวลูกทุ่ง ชุดที่ 4 'เจริญ เจริญ ในปี พ.ศ. 2546 ก็ได้รับความนิยมเช่นกัน จึงมีผลงานแนวเพลงลูกทุ่งเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน  เพลงลูกทุ่ง
มีเพลงลูกทุ่งหลายเพลงได้ดัดแปลงจากเพลงไทยเดิม ยังคงทำนองเดิมแต่ตัดการเอื้อนแบบเพลงไทยเดิมออกและใส่คำร้องลงไปแทนที่ ส่วนทำนองก็มาจากเพลงพื้นบ้าน พื้นเมืองของทุก ๆ ภาค อย่างภาคกลางใช้ทำนองเพลงฉ่อย เพลงอีแซว เพลงลำตัด เพลงกลองยาว เพลงเรือ เพลงเกี่ยวข้าว ฯลฯ ภาคอีสานจะใช้ทำนองเพลงลำหรือหมอลำและเซิ้ง ทำนองลำที่นิยมในเพลงลูกทุ่ง ได้แก่ ลำเต้ย ลำเพลิน ลำสารวัน ส่วนทำนองเพลงเซิ้งนิยมเป็นเซิ้งบ้องไฟ ศึกวันดวลเพลง
รายการ ศึกวันดวลเพลง เป็นรายการเกมโชว์การแข่งขันเพลงลูกทุ่ง ออกอากาศทุกวันจันทร์ - ศุกร์ เวลา 18.20 - 19.00 น.ทาง ช่องวัน เริ่มออกอากาศครั้งแรกวันจันทร์ที่ 10 สิงหาคม 2558 และเคยยุติออกอากาศชั่วคราว โดยออกอากาศเพียงวันเสาร์ ใช้ชื่อศึกวันดวลเพลง เพื่อมาตุภูมิ เนื่องจากวันจันทร์-ศุกร์ ใช้ชื่อรายการ ยุทธจักรนักร้อง และกำลังจะออกอากาศใหม่อีกครั้งในชื่อ ศึกวันดวลเพลง นักสู้ลูกทุ่ง ผลิตโดย บริษัท เดอะ วัน เอ็นเตอร์ไพรส์ จำกัด และ บริษัท มีมิติ จำกัด ผู้ดำเนินรายการ ภคชนก์ โวอ่อนศรี (แฟรงค์) เตือนใจ ศรีสุนทร (ฝน ธนสุนธร) และ ณปภา ตันตระกูล (แพท)รายการ ศึกวันดวลเพลง เป็นรายการเกมโชว์การแข่งขันเพลงลูกทุ่ง ที่มีใจรักร้องเพลงลูกทุ่ง ที่มาเข้าแข่งขันในรายการ ศึกวันดวลเพลง ไม่จำกัด เพศ วัย และ อายุ สามารถเข้าเป็นแชมป์ในรายการ ศึกวันดวลเพลง และสามารถรับเงินรางวัลสูงสุด 500,000 บาท และ ได้รับโอกาสให้เป็นศิลปินในสังกัดแกรมมี่ โกลด์  เพลงลูกทุ่ง
หางเครื่องที่เป็นการนำมาจากวัฒนธรรมตะวันตกซึ่งไม่น่าจะเข้ากันได้กับการแสดงเพลงลูกทุ่ง แต่ในแง่ธุรกิจผู้ที่อยู่ในวงการเพลงลูกทุ่งต่างยอมรับว่าหางเครื่องเป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้ ผู้ชมชื่นชอบกับการชมหางเครื่องประกอบการแสดงเพลงลูกทุ่ง หางเครื่องในปัจจุบันจึงเป็นสิ่งที่ทำให้เพลงลูกทุ่งต่างจากลูกกรุง ผู้ชมก็ตื่นตาตื่นใจกับเสื้อผ้าและลีลาการเต้นของหางเครื่อง[19] ดวงจันทร์ สุวรรณี
เริ่มเข้าสู่วงการโดยยุคสมัยที่พุ่มพวง ดวงจันทร์ เสียชีวิต ได้มีการจัดประกวดร้องเพลงของพุ่มพวง ดวงจันทร์ และหญิงได้ส่งเพลงเข้าประกวดและผ่านเข้ารอบ 30 คนสุดท้าย ทางพี่ทีมงานเขาเห็นความอดทนของเราจึงขอให้ อ.นพนันท์ ขวัญประภา นักแต่งเพลงชื่อดังแต่งเพลงให้ 3 เพลง โดยเพลงที่โด่งดัง คือเพลงสงสารชาวเรือ และนำไปเปิดตามสถานีวิทยุต่าง ๆ ซึ่งการตอบรับดีมากเพราะตอนนั้นไม่มีนักร้องลูกทุ่งภาคใต้เลย ทางผู้จัดการได้มีการนำไปฝากร่วมทำงานกับ ยิ่งยง ยอดบัวงาม ประมาณปี 2537 ซึ่งตอนนั้นโด่งดังมากับเพลง "สมศรี 1992" เพลงลูกทุ่ง
ตำบลบางเสร่ ในอดีตนั้นเป็นที่กล่าวขานถึงความโด่งดังของ " หมู่บ้านหางเครื่อง " ซึ่งเป็นหางเครื่องพื้นบ้าน ซึ่งนักเต้นหรือหางเครื่องภายในวงส่วนใหญ่ล้วนแล้วแต่เป็นลูกหลานของชาวบ้านตำบลบางเสร่ จุดเด่นของหางเครื่องบางเสร่อยู่ที่ท่วงท่าการเต้นที่สวย งามและพร้อมเพรียงเป็นเอกลักษณ์ และที่สำคัญไม่ออกในแนวทางการเต้นที่ส่อในทางลามกอนาจาร แต่ในปัจจุบันวิถีชีวิตเปลี่ยนไปและเริ่มมีการรับเอาวัฒนธรรมของต่างชาติในงานแสดงต่างๆหันไปใช้นักเต้นที่นิยมนุ่งน้อยห่มน้อย และท่าเต้นที่ส่อไปในทางลามกอนาจาร ทำให้หางเครื่องบางเสร่ที่ยังคงความเป็นเอกลักษณ์เดิมๆไว้แทบจะหมดสิ้นไป หลายวงต้องเลิกหรือยุบคณะบางวงที่อยู่ได้ก็ต้องออกไปนอกพื้นที่ๆไกลมากขึ้นเราจึงควรอนุรักษ์วัฒนธรรม " หมู่บ้านหางเครื่องบางเสร่ " ต่อไปมิให้เหลือแต่เพียงชื่อหรือตำนานหรือเพียงคำๆหนึ่ง ในคำขวัญของตำบลบางเสร่เท่านั้น หากท่านใดที่สนใจใช้บริการของวงหางเครื่องเช่นในงานมงคล งานบวช และงานแสดง เช่นงานประกอบมิวสิกวิดีโอใดๆ ก็สามารถติดต่อใช้บริการได้ก็จะเป็นอีกแนวทางหนึ่งที่จะช่วยได้เช่นกัน... นพพร ซิลเวอร์โกลด์
โดยเริ่มจากการรวมกลุ่มของบุคคลคุณภาพที่ชื่นชอบในบทเพลงลูกทุ่ง รักในเอกลักษณ์ความเป็นลูกทุ่ง ต้องการที่จะสืบทอดมรดกทางดนตรีอันล่ำค่าของคนไทย จึงได้ก่อตั่งและดำเนินมาตลอดเพื่อผลิตงานเพลงลูกทุ่งมีคุณภาพอย่างต่อเนื่อง จนเป็นที่รู้จักและยอมรับจากคนไทยทั่วภูมิภาค ลูกทุ่งดิสโก้ชุดที่ 1
ในอัลบั้มชุดนี้ทางวงได้นำเพลงลูกทุ่งที่โด่งดังมาทำดนตรีใหม่ในรูปแบบดิสโก้ โดยเล่นต่อเนื่องแบบเมดเลย์ และใช้ท่อนอินโทรของเพลงสากลเชื่อมแต่ละบทเพลงเข้าด้วยกัน ซึ่งสร้างความแปลกใหม่ให้กับวงการดนตรีไทยในสมัยนั้นอย่างมาก ส่งผลให้อัลบั้มชุดนี้ประสบความสำเร็จอย่างสูง สร้างประวัติศาสตร์เป็นอัลบั้มของวงดนตรีไทยวงแรกที่ทำยอดขายได้มากกว่า 1,000,000 ชุด บุญศรี รัตนัง
ในปี พ.ศ. 2525 เริ่มร้องเพลงลูกทุ่งคำเมืองชุด "ลุงอดผ่อบ่ได้" และ "บ่าวเคิ้น" ได้รับการสนับสนุนจากแฟนเพลงในภาคเหนือ และเป็นนักร้องประจำอยู่วงดนตรีคณะศรีสมเพชรวงใหญ่ ถือว่าเป็นบุคคลแรกที่เริ่มต้นสร้างแนวเพลงนี้ขึ้น จากนั้น พ.ศ. 2526 - พ.ศ. 2528 ได้ตั้งกิจการวงดนตรีตนเอง แต่ประสบปัญหาขาดทุนจึงต้องหยุดการแสดง จึงหันเข้าสู่วงการซออีกครั้งหนึ่งทำผลงานซอออกมาอีก นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2530 เป็นต้นมา  เพลงลูกทุ่ง
นับตั้งแต่ประมาณปี พ.ศ. 2517 ในช่วงนี้คำนี้ “หางเครื่อง” แปรเปลี่ยนมาเป็นบุคคลที่เต้นประกอบเพลงและจำนวนผู้เต้นก็มีมากขึ้น[19] และเมื่อเข้าสู่ปีทองอีกช่วงในปี 2520 มีการแข่งขันด้านหางเครื่องจึงเพิ่มขึ้น วงดนตรีใหญ่ ๆ มีหางเครื่องในสังกัดตัวเองประมาณ 60 คน ซึ่งมีค่าใช้จ่ายในเรื่องเครื่องแต่งกายหางเครื่องสูงถึง 1 ล้านบาท[21] ชาตรี
วงชาตรีเริ่มบันทึกเสียงครั้งแรกทางรายการวิทยุ "120 นาที มัลติเพล็กซ์" โดยการชักชวนของครูไพบูลย์ ศุภวารี หนึ่งในกรรมการตัดสินโฟล์คซอง ซึ่งเห็นความสามารถ และได้บันทึกแผ่นเสียงชุดแรก จากไปลอนดอน พ.ศ. 2518 ชุดที่สอง แฟนฉัน พ.ศ. 2519 และได้ทำดนตรีประกอบภาพยนตร์ สวัสดีคุณครู กำกับโดยพันคำ นำแสดงโดยจารุณี สุขสวัสดิ์ จากนั้นจึงทำผลงานชุดที่สาม หลงรัก ซึ่งนำเพลงลูกทุ่งของชาตรี ศรีชลมาขับร้องใหม่ เพลงเพื่อชีวิต
แต่เริ่มเดิมทีในช่วงก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครองนั้น ยังไม่มีการบัญญัติคำว่า “เพลงเพื่อชีวิต”แยกออกมาจากเพลงไทยสากลอย่างชัดเจนนัก โดยในยุคนั้น ครูนารถ ถาวรบุตร บรมครูนักแต่งเพลงได้แบ่งเพลงไทยออกเป็น 3 ประเภท ตามเนื้อหาของเพลง ได้แก่
กลุ่มเพลงปลุกใจให้รักชาติ รักความเป็นไทย
กลุ่มเพลงรัก หรือที่เรียกว่า เพลงประโลมโลกย์
กลุ่มเพลงชีวิต ที่หยิบยกเอารายละเอียดชีวิตของคนในอาชีพต่างๆ โดยเฉพาะชนชั้นล่างที่ถูกเอารัดเอาเปรียบ ต้องใช้ชีวิตอย่างยากลำบาก มาบอกเล่าผ่านคำร้องที่เรียบง่ายและกินใจ
ซึ่งกลุ่มเพลงชีวิตนั้นก็ได้กลายมาเป็นรากฐานให้กับ เพลงลูกทุ่ง และเพื่อชีวิตในเวลาต่อมา
แหล่งกำเนิดทางรูปแบบ คือ ดนตรีโฟล์คตะวันตก ร็อค เพลงลูกทุ่ง ดนตรีพื้นเมืองไทย คันทรี
แหล่งกำเนิดทางวัฒนธรรม คือ หลัง เหตุการณ์ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2516 ไทโคราช
เพลงโคราชจะเริ่มเล่นตั้งแต่เมื่อใด ไม่ปรากฏหลักฐานที่แน่ชัด หลักฐานจากคำบอกเล่าต่อ ๆ กันมา มีเพียงว่า สมัยท้าวสุรนารี ( คุณย่าโม ) ยังมีชีวิตอยู่ ( พ.ศ. 2313 ถึง 2395 ) ท่านชอบเพลงโคราชมาก เรื่องราวของเพลงโคราชได้ปรากฏหลัดฐานชัดเจน คือในปี พ.ศ. 2456 ที่สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระราชชนนีพันปีหลวง เสด็จมานครราชสีมาทรงเปิดถนนจอมสุรางค์ยาตร์ และเสด็จไปพิมาย ในโอกาสรับเสด็จครั้งนั้น หมอเพลงชายรุ่นเก่าชื่อเสียงโด่งดังมากชื่อนายหรี่ บ้านสวนข่า ได้มีโอกาสเล่นเพลงโคราชถวาย เพลงที่เล่นใช้เพลงหลัก เช่น กลอนเพลงที่ว่า
" ข้าพเจ้านายหรี่อยู่บุรีโคราชเป็นนักเลงเพลงหัด บ่าวพระยากำแหง ฯ เจ้าคุณเทศา ท่านตั้งให้เป็นขุนนาง ...ตำแหน่ง "
ความอีกตอนเอ่ยถึงการรับเสด็จว่า
" ได้สดับว่าจะรับเสด็จเพื่อเฉลิมพระเดชพระจอมแผ่นดิน โห่สามลา ฮาสามหลั่นเสียงสนั่น...ธานินทร์ "
( สมเด็จพระพันปีหลวง ทรงเป็นผู้บังคับการพิเศษประจำกรมทหารม้านครราชสีมา จนถึง พ.ศ. 2462 เมื่อเสด็จนครราชสีมา นายหรี่ สวนข่า ก็มีโอกาสเล่นเพลงถวาย ) เพลงโคราชมีโอกาสเล่นถวายหน้าพระที่นั่งในงานชุมนุมลูกเสือครั้งที่ 1 ในนามการแสดงมหรสพของมณฑลนครราชสีมา เกี่ยวกับกำเนิดของเพลงโคราช มีทั้งที่เป็นคำเล่าและตำนานหลักฐานจากคำบอกเล่าของหมอเพลงอีกจำนวนหนึ่งเล่าต่อ ๆ กันมาว่า ในสมัยรัตนโกสินทร์มีสงครามระหว่างไทยกับเขมร เมื่อไทยชนะสงครามเขมรครั้งไร ชาวบ้านจะมีการเฉลิมฉลองชัยชนะ ด้วยการขับร้องและร่ายรำกันในหมู่สกที่เขาเรียกว่า " ซุมบ้านสก " ใกล้ ๆ กับชุมทางรถไฟ ถนนจิระและเริ่มเล่นเพลงโคราชกันที่หมู่บ้านนี้ ท่าทางการรำรุกรำถอย และการป้องหู มีผู้สันนิษฐานว่าประยุกต์มาจากการเล่นเจรียง ที่เป็นเพลงพื้นบ้านของชาวสุรินทร์ผสมผสาน กับเพลงทรงเครื่องของภาคกลาง จิ้งหรีดขาว วงศ์เทวัญ
หลังจากที่หลานชาย คือกุ้ง สุธิราช วงศ์เทวัญ เข้าสู่วงการลูกทุ่ง เริ่มเป็นที่รู้จักของผู้คนทั่วไป และเมื่อเธอไปให้กำลังใจหลานชายในการขึ้นคอนเสิร์ตเวทีไทครั้งแรกที่ตลาดไท พ่อบุญธรรมของเธอคือคุณชั้น สุขสุพืช ก็ได้ออกปากฝากให้จิ้งหรีดขาวได้มีโอกาสได้เข้าสู่วงการลูกทุ่งกับ คุณยุวดี บุญครอง ผู้บริหารบริษัท มีเดียออฟมีเดียส์ หลังจากที่ได้คุยกัน คุณยุวดี บุญครองก็รับจิ้งหรีดขาวเข้ามาเป็นนักร้องในสังกัดทันที โดยไม่ทดลองฟังเสียงร้องของเธอ โดยให้เหตุผลว่า ถ้าเป็นลิเกก็ต้องร้องลูกทุ่งได้ จิ้งหรีดขาวจึงเข้าสู่วงการลูกทุ่งในปี 2541 (เซ็นสัญญา 5 ปี กับ บ.เอ็มสตาร์ ในเครือ บ.มีเดียส์ ออฟ มีเดียส์) และอัลบั้มแรกก็ประสบความสำเร็จเป็นที่รู้จักทั่วประเทศกับเพลง"ฮัดเช้ย...ที่รัก"
ผลงานเดี่ยว
ในคอนเซปท์ เสือ สิงห์ กระทิง แดนซ์ กับ ค่าย มานา ป๊อปปูเรชั่น ในเครือ บ.ท็อปไลน์มิวสิค สุริยา ชินพันธุ์
ในส่วนของผลงานเพลง สุริยา ชินพันธุ์ ยังเป็นเจ้าของเสียงต้นฉบับในเพลง ""รักเก่าที่บ้านเกิด"" เป็นคนแรกอีกด้วย ซึ่งเพลงนี้ต่อมาได้มีนักร้องในรุ่นหลังหลายคนนำกลับมาร้องใหม่ และต่อมาได้ก่อตั้งวงดนตรีลูกทุ่งขึ้นมาด้วย ประสบความสำเร็จอยู่ได้ 3 ปีก่อนจะยุบวงลงในที่สุด พร้อมกับปัญหาสุขภาพที่เข้ามา เพลงไทยสากล
ละครร้องได้ถือกำเนิดขึ้น ในปี พ.ศ. 2451 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรวรรณากร กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ซึ่งทรงดัดแปลงมาจากละครมลายูที่เรียกกันว่า “มาเลย์โอเปร่า” หรือ “บังสาวัน” และทรงตั้งชื่อละครคณะใหม่นี้ว่า “ปรีดาลัย” ลักษณะของเพลงมีเนื้อร้องมากเอื้อนน้อยและให้ลูกคู่เป็นผู้เอื้อนแทนนักแสดง ซึ่งเป็นที่นิยมในช่วงนั้น จนในปี พ.ศ. 2455 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ทรงสร้างวงดนตรีในราชสำนักเรียกว่า “วงเครื่องสายฝรั่งหลวง” และโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งโรงเรียนเพื่อสอนดนตรีทุกประเภทที่ชื่อ โรงเรียนพรานหลวง ที่สวนมิสกวัน นอกจากนั้นทรงสร้าง “กาแฟนรสิงห์” บริเวณมุมถนนศรีอยุธยาลานพระราชวังดุสิต ให้ประชาชนพักผ่อน มีสถานที่ขายอาหาร และยังจัดบรรเลงดนตรี วงดุริยางค์สากลและวงปี่พาทย์ให้ประชาชนฟัง ทุก ๆ วันอาทิตย์เริ่มตั้งแต่เวลา 17.00-19.00 น. ค่าน้ำนม
เพลงค่าน้ำนม แต่งโดย ไพบูลย์ บุตรขัน โดยมีการขับร้องและบันทึกเสียงครั้งแรกโดย ชาญ เย็นแข เมื่อ พ.ศ. 2492 ได้รับคำชื่นชมเป็นอย่างมาก เป็นเพลงที่สร้างชื่อเสียงให้กับไพบูลย์ บุตรขัน และชาญ เย็นแข มากที่สุด ได้รับการยกย่องว่าเป็นเพลงที่เป็นรากฐานของเพลงลูกทุ่ง ในงานกึ่งศตวรรษเพลงลูกทุ่งไทย เมื่อวันที่ 12 กันยายน พ.ศ. 2532  จีระพันธ์ วีระพงษ์
ต่อมาเมื่ออายุ 17 ลูกพี่ที่ขับรถเมล์มองเห็นแววดัง จึงพาเขามาฝากกับวงดนตรี โดยเริ่มต้นกับวงเทวัญ ขวัญพนา แถวห้วยขวาง ซึ่งที่นี่เขาทั้งเป็นนักร้องและมือกลอง จากนั้นก็มาอยู่กับวงกาสะลอง ซึ่งเป็นวงคอมโบ้ ต่อมาเมื่ออายุ 19 ปีก็ย้ายมาจับงานจัดรายการอยู่ที่สถานีวิทยุยานเกราะแถวบางกระบือ และกลับไปเป็นนักร้อง ก่อนจะเลิก และหันไปทำขนมขาย ก่อนที่จะย้ายมาอยู่กับวงบรรจบ เจริญพร ซึ่งที่นี่เขาได้เจอกับครูฉลอง ภู่สว่าง ครูเพลงชื่อดัง ครูฉลองเห็นแววดังของเขาจึงแต่งเพลงให้ 5 เพลง และพาไปบันทึกเสียงเมื่อ 7 พ.ค. 2515 โดยหนึ่งในเพลงชุดแรกของเขาก็คือเพลง ” คุณนายใจบุญ “ หลังจากที่เชียร์อยู่กว่า 4 เดือน พอถึงเดือนตุลาคม จีระพันธ์ วีระพงษ์ ก็แจ้งเกิดในวงการลูกทุ่งอย่างเต็มภาคภูมิกับเพลงคุณนายใจบุญ ซึ่งเจ้าตัวบอกว่าเพลงนี้ดังได้ เพราะเป็นเพลงต่อเนื่องจากเพลงคุณนายโรงแรม ของระพิน ภูไท ที่ครูฉลองแต่ง และดังมาก่อนแล้ว เพลงลูกทุ่ง
การจัดประกวดเพลงแผ่นดินทองคำครั้งแรกโดย “ป. วรานนท์” กับทีมวิทยุกองพล 1 โดยโกชัย เสมา ชำนาญ ฯลฯ ร่วมจัด จึงได้มีรางวัลเพลง “แผ่นเสียงทองคำพระราชทาน” เกิดขึ้นเป็นครั้งแรก ปี พ.ศ. 2507 ในครั้งเริ่มต้นมีแต่ประเภทลูกกรุง สุเทพ สวลี ได้รับรางวัลไปครองครั้งที่ 2 ปี พ.ศ. 2509 ได้มีการเพิ่มหมวดหมู่ลูกทุ่งขึ้น โดย “สมยศ ทัศนพันธ์” เป็นคนแรกชนะด้วยเพลง “ช่อทิพย์รวงทอง” [6] จักรพันธ์ ครบุรีธีรโชติ
เหตุการณ์นี้เป็นจุดเปลี่ยนประวัติศาสตร์วงการเพลงลูกทุ่งด้วย เพราะเริ่มผสมดนตรีแบบไทยสากลในเพลงลูกทุ่งเล็กน้อย โดยก่อนหน้านั้นลูกทุ่งมีแบบแผนรูปแบบเครื่องดนตรีชัดเจน 
ผู้นิยมเพลงสตริง รับได้เป็นปกติ ส่วนผู้นิยมเพลงลูกทุ่งเอง ช่วงแรกยังมีความเห็นขัดแย้ง แต่เมื่อเผยแพร่สักระยะหนึ่ง ก็เริ่มเป็นที่นิยม และยอมรับในที่สุด 
และในภายหลัง แนวเพลงลูกทุ่งประยุกต์นี้ กลายเป็นกระแสความนิยมที่พบได้มาก ในผลงานของศิลปินรุ่นต่อมา ทั้งค่ายเพลงนี้และค่ายเพลงอื่น ในลักษณะที่ค่อย ๆ ผสมความเป็นไทยสากลมากขึ้นไปอีก  เพลงลูกทุ่ง
ส่วนเหตุการณ์ที่เป็นข้อพิพาทในสังคมที่เกิดขึ้นในวงการเพลงลูกทุ่ง ในปี พ.ศ. 2548 ที่กระทรวงวัฒนธรรม ได้ออกออกมาร่วมประณาม นักร้องลูกทุ่งสาว "เอ" สุขุมา มณีกาญจน์ ได้ถ่ายภาพโชว์หน้าอกเพื่อโปรโมทผลงานเพลง จนทำให้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์ถึงความไม่เหมาะสม[41] รวมทั้งในปี พ.ศ. 2550 เพลงและมิวสิกวิดีโอเพลง "ขอโทษแม่เฒ่า" โดยนักร้อง มนต์ เมืองมุก โดยในส่วนของเนื้อเพลงมีเนื้อหาส่อไปในทางลามกอนาจาร โดยเนื้อเพลงบางท่อนร้องว่า "ลูกผิดที่เอากันก่อนที่จะมาสู่ขอแม่เฒ่า ลูกมาอยู่ กทม.ลูกผิดที่เอากันก่อนจะมาสู่ขอแม่เฒ่า" อีกทั้งภาพมิวสิกวิดีโอก็เป็นภาพของหนุ่มสาวโรงงานคู่หนึ่งที่มีเพศสัมพันธ์กันด้วย โดยทางกระทรวงวัฒนธรรมได้ขอให้ยกเลิกและแบนไม่ให้เพลงนี้ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงและสถานีวิทยุโทรทัศน์ทุกช่อง[42] แต่อย่างไรก็ดี กระทรวงวัฒนธรรมได้ยกเลิกการแบนเพลง "ขอโทษแม่เฒ่า" ไปในที่สุด เนื่องจากเมื่อพิจารณาถึงการใช้ถ้อยคำในเพลงแล้วได้พบว่า คำว่า "เอากัน" นั้นเป็นเพียงคำพูดโดยทั่วไปในภาษาท้องถิ่นภาคอีสาน ซึ่งหมายถึงการอยู่กินร่วมกัน อีกทั้งเมื่อพิจารณาถึงภาพที่ปรากฏในมิวสิกวิดีโอแล้วก็พบว่าผู้สร้างมิได้สื่อสารออกมาในรูปแบบที่น่าเกลียด นอกจากนี้ เนื้อหาของเพลงยังมีส่วนสร้างสรรค์ในแง่มุมที่ดีต่อสังคม โดยแสดงให้เห็นถึงการหวนคิดถึงผู้เฒ่าและบุพการีผู้มีพระคุณและชี้นำให้หนุ่มสาวกลับไปขอขมาผู้ใหญ่เมื่อตนได้ทำผิด[43] เพลงลูกทุ่ง
และยังมีการใช้เครื่องดนตรีสากลหรือเครื่องดนตรีตะวันตก ประกอบด้วยเครื่องเป่า เครื่องสาย และเครื่องประกอบจังหวะ รวมแล้วประมาณ 12–18 ชิ้น วงดนตรีของสุรพล สมบัติเจริญ และของสุรฃัย สมบัติเจริญ มีจุดเด่นที่ใช้แอคคอร์เดียนหรือหีบเพลง อย่างไรก็ตามวงดนตรีเพลงลูกทุ่งอื่น ๆ ก็มีการใช้เครื่องดนตรีสากลบ้าง[19] ไทยป็อป
เพลงสตริงมีต้นกำเนิดจากวงดนตรีอาร์แอนด์บีและเซิรฟร็อกอเมริกันเซ่น เดอะเวนเจอส์ (The Ventures) และ ดิก เดล, แนวเพลงเอ็กโซติกา (Exotica), ร็อกอะบิลลี (rockabilly) และ คันทรี ได้เข้ามาในประเทศไทย โดยทหารอเมริกันและออสเตรเลียในช่วงที่ทหารประจำการในเวียดนามในยุค 2500 และ 2510 นอกจากนี้ยังเอาดนตรีได้รับอิทธิพลมาจากการบุกของอังกฤษ รวมทั้ง ร็อกแอนด์โรล, การาจร็อก และเพลงประกอบภาพยนตร์ฮอลลีวู้ด เพลงสตริงยังครอบคลุมไทยร็อก เพลงแดนซ์ แร็ป และเพลงสมัยนิยมที่ได้อิทธิพลจากตะวันตก แต่ไม่รวมถึงเพลงเพื่อชีวิต เพลงลูกทุ่ง
ช่วงระหว่างปี พ.ศ. 2516–2519 ได้เกิดปรากฏการณ์ใหม่ในวงการเพลงลูกทุ่ง คือ การร้องเพลงล้อเลียนการเมือง เพลงเหล่านี้มักเป็นการร้องเพลงลูกทุ่งผสมบทพูด แฝงแง่คิดหรือการวิพากษ์วิจารณ์ไว้อย่างคมคาย และสร้างความบันเทิงขำขันให้แก่ผู้ฟัง ผู้ที่แต่งเพลงแนวนี้ไว้เป็นจำนวนมาก ได้แก่ สงเคราะห์ สมัตถภาพงษ์ ซึ่งส่วนใหญ่ขับร้องโดย เพลิน พรหมแดน ตัวอย่างเช่น เพลงกำนันผันเงิน พรรกระสอบหาเสียง ฯลฯ นักแต่งเพลงท่านอื่น ๆ ที่ประสบความสำเร็จสูงในยุคนี้ได้แก่ ชลธี ธารทอง ธงชัย เล็กกำพล โผผิน พรสุพรรณ สดใส ร่มโพธิ์ทอง กู้เกียรติ นครสวรรค์ ลูกทุ่งดิสโก้ชุดที่ 1
ลูกทุ่งดิสโก้ชุดที่ 1 เป็นสตูดิโออัลบั้มชุดแรกของวง แกรนด์เอ็กซ์ ออกวางจำหน่ายครั้งแรกเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2522 โดยบริษัท เสกสรร เทป-แผ่นเสียง จำกัด มนต์รักลูกทุ่ง
ภาพยนตร์มนต์รักลูกทุ่ง ปี พ.ศ. 2513 เป็นภาพยนตร์ไทย 1 ในจำนวน 25 เรื่องที่ได้ประกาศขึ้นทะเบียนมรดกภาพยนตร์ของชาติ โดยหอภาพยนตร์แห่งชาติ ซึ่งภาพยนตร์ทั้ง 25 เรื่องเป็นผลงานของคนไทยหรือเกี่ยวกับคนไทยและชาติไทย [6] สุดา ศรีลำดวน
หลังจากหมดสัญญากับทาง อโนทัย โปรโมชั่น ทางด้านสมบัติ เมืองอุบล อดีตผู้จัดการของสายัณห์ สัญญา ได้พาเธอมาเข้าสังกัด ลีลา เร็คคอร์ด ของอิทธิ พลางกูร ที่ตั้งขึ้นใหม่เพื่อทำเพลงลูกทุ่ง โดยเธอเป็นนักร้องคนแรกของค่าย ซึ่งที่นี่ เธอได้หันมาจับแนวเพลงสนุกสนาน กุ๊กกิ๊ก โดยมีผลงานอัลบั้ม ชุด " น้าเขย" ออกมา โดยมีเพลง " น้าเขย " เป็นเพลงโปรโมต และนับตั้งแต่นั้น ชื่อของสุดา ศรีลำดวน ก็ได้รับการแจ้งเกินในวงการลูกทุ่งไทย
นพพร ซิลเวอร์โกลด์)
ซิลเวอร์โกลด์) ณิชา ดารินทร์
การเข้าสู่วงการลูกทุ่งของ ณิชา ดารินทร์ เริ่มจากที่ชอบร้องเพลงอยู่แล้ว ไม่ว่าจะอยู่ที่บ้านหรือที่โรงเรียน และเธอโชคดีที่ครอบครัวให้การสนับสนุนและส่งเสริมด้านการร้องเพลง โดยเธอสามารถร้องเพลงไทยเดิมได้ เพราะพ่อมีวงดนตรีไทยที่บ้าน จึงสอนขับร้องเพลงไทยเดิมให้เธอเพื่อใช้ออกงานต่าง ๆ และเธอก็คิดว่าในเมื่อร้องเพลงไทยเดิมได้ ทำไมจะร้องเพลงลูกทุ่งไม่ได้ ตั้งแต่นั้นมาจึงเริ่มหัดร้องเพลงลูกทุ่งควบคู่กันไปด้วย เมื่อมีเวลาว่างจากการเรียนช่วงพักกลางวันก็จะชอบนั่งร้องเพลง บางครั้งอาจารย์ก็เรียกตัวให้เข้าพบเพื่อไปร้องเพลงให้ฟัง ทำให้ได้เงินค่าขนมเล็ก ๆ น้อย ๆ เพลงลูกทุ่ง
วิวัฒนาการเพลงลูกทุ่งกล่าวได้ว่ามาจาก เพลงที่มีเนื้อร้องแบบกลอนแปด จะร้องสลับกับการเอื้อนทำนอง แต่ละเพลงจะมีความต่อเนื่องเป็นเพลงเถา ตับ ชั้น เช่น 2 ชั้น 3 ชั้น ฯ และมีความยาวพอสมควร เพลงมักจะเริ่มจากช้าไปหาเร็ว ต่อมาเพลงได้ถูกพัฒนา เป็นเพลงประกอบรำจนถึงเข้าเรื่องละคร และเนื่องจากมีความยาวเกินไปจึงพัฒนาให้กระชับลง โดยใส่คำร้องในทำนองเอื้อน เรียกว่า เนื้อเต็ม นาฏกรรมจากวรรณคดี เช่น โขน ละครร้องของเจ้านายในราชสำนัก ได้รับความนิยมในหมู่เจ้านายวังหน้า วังหลัง หรือนอกวัง การแสดงแบบคลาสสิก ก็ถูกปรับให้เข้ากับชาวบ้านจากโขน ละคร มาเป็นหนังสด ลิเก[4] เพลงลูกทุ่ง
ครูเพลงบางคนถึงกับกล่าวว่า เพลงลูกทุ่งในสมัยนี้ไม่เหมือนเดิม เพราะขาดเอกลักษณ์ของการขึ้นต้น เรื่องราวตรงกลาง และตอนจบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการขาดสัมผัสนอก-ใน ตลอดจนการเปรียบเทียบ[15] ส่วนเนื้อหาของเพลงไปทางล้ำเส้นศีลธรรม เพลงในทำนองนี้อย่างเช่นเพลง "เด็กมันยั่ว" ของยอดรัก "อกหักซ้ำเฒ่า" ของ ไกรสร เรืองศรี "เรียกพี่ได้ไหม" ของ เสรีย์ รุ่งสว่าง[16] เพลงลูกทุ่ง
นอกจากสะท้อนถึงสังคมไทยและวิถีชีวิตยังมีเนื้อหาบรรยายถึงสภาพแวดล้อมธรรมชาติของชนบทไทย การประกอบอาชีพเกษตรกรรม เช่น ท้องทุ่ง ไร่นา แม่น้ำ ต้นไม้ สัตว์ต่าง ๆ ตลอดจนสายลม แสงแดด แสงจันทร์ ดวงดาว ฯลฯ ประชากรที่กล่าวถึงในเพลงมักเป็นชาวชนบทหรือไม่ก็คนยาก คนจน บรรยายถึงความรัก การประกอบอาชีพ ลักษณะบ้านเรือนที่อยู่อาศัย การแต่งกาย การบริโภคอาหาร สิ่งบันเทิง และในบางครั้งเพลงลูกทุ่งสะท้อนถึงระบบความเชื่อและระบบค่านิยมของประชากรเหล่านี้ อาทิ ความเชื่อในไสยศาสตร์และโหราศาสตร์ ค่านิยมเกี่ยวกับสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ค่านิยมเชิงวัตถุในเรื่องความร่ำรวยและทรัพย์สมบัติ ค่านิยมในฐานันดรภาพและอำนาจ ค่านิยมในชีวิตเมืองกรุง ค่านิยมเรื่องอบายมุขและสตรี และในเนื้อหาเพลงลูกทุ่งบางส่วนภาพพจน์ของสตรี จะถูกประณามเมื่อเสียพรหมจรรย์หรือถูกหลอกลวง แต่กับผู้ชายแล้วเห็นว่าการมีอนุภรรยาเป็นเรื่องโก้เก๋ เพลงลูกทุ่ง
ในช่วงแรก ผู้เขย่าหางเครื่องก็มีทั้งหญิงและชาย ไม่ได้เป็นกลุ่มคณะ บางครั้งก็เป็นตัวตลกประจำวง บางครั้งก็เป็นนักร้องประจำวง ไม่มีรูปแบบที่ตายตัว ต่อมาได้มีการพัฒนาขึ้นโดยมีผู้หญิงสวย ๆ ออกมาเขย่าหางเครื่อง แต่ก็ยังไม่ออกลีลาการเต้น เพียงเดินให้เข้ากับจังหวะเพลงเท่านั้น เพลงส่วนใหญ่ที่ใช้หางเครื่องจะมีจังหวะบีกิน ช่าช่าช่า โบเล หลังจากนั้นได้ใส่ลีลาการเต้นและการแต่งกายมากขึ้น โดยพัฒนามาจากการเต้นระบำฝรั่งเศสของฟอลลี่ แบร์แช (Folies Bergeres) และการเต้นโมเดิร์นด๊านซ์ (Modern Dance)[20] จนในปี พ.ศ. 2509 หางเครื่องแต่งตัวเหมือนกันเป็นทีม อย่างเช่นวงของสุรพล สมบัติเจริญ สมานมิตร เกิดกำแพง และหลังจากที่สุรพล เสียชีวิตลง ศรีนวล สมบัติเจริญ ภรรยาสุรพลได้จัดหางเครื่องใช้ผู้เต้นประมาณ 10 คน ลีลาการเต้นก็เป็นแบบระบำฮาวายของตะวันตก จนปี 2510 หางเครื่องเริ่มเปลี่ยนแปลงชัดเจนกลายเป็นส่วนประกอบสำคัญที่ขาดไม่ได้ของวงดนตรีลูกทุ่ง[21] เพลงลูกทุ่ง
ขุนวิจิตรมาตราบันทึกไว้ในหนังสือเรื่องของละครและเพลง ว่าเพลงลูกทุ่งเป็นวงดนตรีแบบสากลที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ประมาณปีหรือสองปี ลักษณะเพลงลูกทุ่งในระยะเริ่มแรก มาจากการร้องรำทำเพลงของไทยดั้งเดิม อาทิ แหล่เทศน์ สวดคฤหัสถ์ จำอวด ลิเก (ทรงเครื่อง) ลิเกลูกบท (ไม่แต่งเครื่อง) ลิเกบันตน ลำตัด เพลงขอทาน เพลงพื้นเมืองบางเพลง ฯลฯ โดยเพลงลูกทุ่งนำมาดัดแปลงแล้วใส่ดนตรีแบบสากล เป็นลักษณะเพลงแบบใหม่[1] จักรพันธ์ ครบุรีธีรโชติ
ช่วงนั้น วันหนึ่งพบวิทยุทรานซิสเตอร์เครื่องใหม่เอี่ยมแต่มีสนิมห่อผ้าซ่อนอยู่ในที่รกกลางทุ่งนา จึงคาดว่าถูกขโมยมาซ่อนไว้แต่ลืมทิ้ง จึงเก็บมาใช้ ทำให้เป็นช่วงเวลาที่ผูกพันกับเพลงลูกทุ่ง โดยใช้วิทยุเป็นเสมือนครูที่เปิดฟังและร้องตาม 
ปี พ.ศ. 2527 อยู่กับตายายได้ 4 ปี ก็กลับไปอยู่กับแม่อีก ทำงานเป็นช่างเช่นเดิม คริสตี กิบสัน
เสียงและลักษณะการร้องเพลงลูกทุ่งและหมอลำของเธอเป็นที่นิยม มีคนเริ่มขอเพลงลูกทุ่งมากขึ้นเรื่อยๆ ในแต่ละการแสดง คริสตี้จึงหัดร้องเพลงลูกทุ่งต่อไป และตอนนั้นเธอเริ่มหลงใหลและชื่นชอบเพลงลูกทุ่งมากขึ้น โดยได้เข้าฝึกเพิ่มจากครูเพลงไทย เช่น วิไล พนม และ ดอย อินทนนทด์ 
ไม่เพียงแต่หัดร้องเพลงลูกทุ่งภาคกลาง แต่ยังหัดร้องเพลงหมอลำด้วย ซึ่งมีทั้งภาษาลาว (ภาษาอิสาน) และภาษาเขมร  เพลงลูกทุ่ง
ยังมีผู้แต่งเพลงลูกทุ่งบางท่านนำเอาทำนองเพลงต่างชาติเข้ามาเป็นส่วนประกอบในเพลง โดยเฉพาะอย่างยิ่งทำนองเพลงของชาติในเอเซียที่เกี่ยวข้องหรือคุ้นเคยกับคนไทย เช่น จีน อินเดีย ลาว ญี่ปุ่น เกาหลี[17] เอ็งกะ
เอ็งกะกำเนิดขึ้นครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่น สมัยยุคเมจิ โดยได้รับอิทธิพลหรือมีรากฐานมาจากเพลงทางเกาหลีหรือจีน ในช่วงแรก เพลงแนวนี้ถูกนำมาใช้ในด้านการเมืองอยู่บ่อย ๆ อย่างเช่นนำมาใช้แปลงบทแถลงการณ์ต่าง ๆ ให้เป็นทำนองเพลงเพื่อง่ายต่อการเผยแพร่ เป็นต้น แต่ในเวลาต่อมา การใช้ประโยชน์ในด้านนี้ก็ได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว  แทน นครปฐม
ช่วงวัยรุ่น ใจเรียกร้องอยากเป็นนักร้องลูกทุ่งเต็มพิกัด ประมาณ พ.ศ. 2508 ทราบข่าวทางวิทยุว่า สุรพล สมบัติเจริญ เปิดรับสมัครนักร้องเข้าประจำวง เลยดิ่งไปสมัคร คราวนั้นคนสมัครเยอะจริง ๆ ร่วม 2,000 คนเห็นจะได้ ก่อนแข่งไม่มั่นใจตัวเองเท่าไหร่ เพราะคนแข่งมีมากเหลือเกิน แต่เมื่อใจรักจึงเสี่ยงดู ผลปรากฏว่า เขาคือ 1 ใน 5 ที่สอบผ่านการ" ทดสอบเสียง" และ 1 ใน 5 ทหารเสือคราวนั้น อาจารย์บอกจำได้แม่น 1. พร พนาไพร 2. มนไพร ลูกราชบุรี 3. เพชรน้อย ลูกสุพรรณ 4. เปี๊ยกเล็ก จอมบึง และ 5. แทน นครปฐม สิทธิพร สุนทรพจน์
หลังจากที่พลาดโอกาสไปอย่างน่าเสียดาย สิทธิพรก็ตัดสินใจหันมาเป็นนักร้องคาเฟ่ ตามร้านอาหารหลายแห่งอยู่นานถึง 2 ปี และมาวันหนึ่ง แขกที่มาเที่ยวคนหนึ่งได้เรียกเข้ามาพบ และบอกว่าถ้าอยากบันทึกเสียง ก็ให้ไปพบที่บ้าน โดยไม่ยอมบอกชื่อเสียงเรียงนาม และเมื่อสิทธิพร ไปพบแขกคนนั้นที่บ้านก็จึงได้รู้ว่าคือ ดำรง วงศ์ทอง นักแต่งเพลงชื่อดัง หลังการซักซ้อมการร้องเพลงกับครูได้ราว 1 ปีก็ได้มีการเรียกให้ รุ่งโรจน์ เพชรธงชัย มาฟังเสียงของนักร้องคนนี้ ซึ่งก็ปรากฏว่าเป็นที่ถูกใจ และสิทธิพร สุนทรพจน์ ก็ได้มีผลงานเพลงเป็นของตัวเองเป็นชุดแรก เมื่อปี พ.ศ. 2540 และมีต่อ ๆ มาจนถึงชุดที่ 10 ในปัจจุบัน
นักร้องลูกทุ่งชายยอดเยี่ยม ปี 2544 (สตาร์ เอ็นเตอร์เทนเม้นต์ อวอร์ด ครั้งที่ 1) ของสมาคมผู้สื่อข่าวบันเทิง จากเพลง "ห้องนอนคนช้ำ" จากอัลบั้ม "ห้องนอนคนช้ำ"รางวัลเพลงลูกทุ่งยอดเยี่ยม ปี 2556(สยามดาราสตาร์อวอร์ด)เพลง *ดอกงิ้วบานที่บ้านหมี่* มนต์รักลูกทุ่ง
ภาพยนตร์เรื่องนี้ออกฉายเมื่อวันศุกร์ที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2513 ทำรายได้ถล่มทลายจากทั่วประเทศถึง 13 ล้านบาทและฉายติดต่อกันนาน 6 เดือน[1][2] ที่โรงภาพยนตร์โคลีเซียม จนถึงวันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2513 ทำรายได้กว่า 7 ล้านบาทในครั้งนั้น เนื่องจากเนื้อหาสนุกสนานและมีกลิ่นอายของภาคอีสาน เปิดทางเพื่อนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงวงการภาพยนตร์ไทยจากระบบฟิล์ม 16 ม.ม. พากย์สด มาเป็นระบบฟิล์ม 35 ม.ม. ศรัณยู วงษ์กระจ่าง
ปลายปีเดียวกัน ช่อง 7 ได้นำอมตะภาพยนตร์ที่ทำรายได้ถล่มทลายในอดีตเรื่อง มนต์รักลูกทุ่ง มาสร้างเป็นละครโทรทัศน์เป็นครั้งแรกโดยค่ายดาราวิดีโอ จับคู่ ศรัณยู กับ ณัฐริกา ธรรมปรีดานันท์ ออกอากาศ 24 ตุลาคม 2538 - 2 มกราคม 2539 ละครเรื่องนี้ถือเป็นม้ามืดมาก เพราะฟอร์มพระเอกที่คนกังขาว่าจะแสดงบทหนุ่มท้องทุ่งนา กับ นางเอก ณัฐริกา ซึ่งยังหน้าใหม่มาก แต่หลังจากละครเรื่องนี้ออกอากาศ ทุกอย่างที่เกี่ยวกับเรื่องนี้ดังหมด ทั้งนักแสดง เพลงประกอบ กลายเป็น talk of the town[20] เป็นละครอีกเรื่องที่ทำกี่ครั้งก็ลบภาพเดิมไม่ออก เรตติ้งตอนอวสานได้ 36% ถูกบันทึกว่าเป็นอันดับ 3 ละครเรตติ้งสูงสุดตลอดกาลของไทย ซึ่งเป็นรองเพียงแค่ คู่กรรม (ธงไชย-กมลชนก) และ ดาวพระศุกร์ (ศรราม-สุวนันท์)[21] เรตติ้งดังกล่าวยากจะมีใครทำได้อีกยิ่งในยุคอินเทอร์เน็ตและทีวีดิจิตัลด้วยแล้ว ไม่มีใครคาดคิดว่า คุณหลวงเทพฯ , พันตรีประจักษ์ จะกลายมาเป็น ไอ้คล้าว ได้แนบเนียนขนาดนี้ ประกอบกับเป็นละครร้องซึ่งเป็นแนวถนัดสำหรับนักแสดงละครเวทีอย่างศรัณยูอยู่แล้ว นอกจากละครจะโด่งดัง เพลงประกอบละคร มนต์รักลูกทุ่ง ซึ่งขับร้องโดยนักแสดงนำมีวางออกเป็นอัลบั้มถึง 2 ชุด ก็โด่งดังประสบความสำเร็จยอดขายหลักล้านชุด จนต้องเดินสายเปิดคอนเสิร์ตเพลงประกอบละครกันข้ามปี รวมทั้งเป็นการปลุกกระแสเพลงลูกทุ่งให้กลับมาใหม่[22] ศรัณยูเองก็ได้มีอัลบั้มเดี่ยวชุด หัวใจลูกทุ่ง สืบเนื่องความสำเร็จของละครในปีเดียวกัน สุรพล สมบัติเจริญ
สุรพล สมบัติเจริญ มีความเคารพต่อคุณประสาน ศิลป์จารุ (ทองแป๊ะ) เป็นอย่างมาก เพราะเป็นผู้ผลักดันให้สุรพลมีความมุ่งมั่นในวงการลูกทุ่งยิ่งขึ้นไปอีก เพราะคุณประสานเป็นผู้นำเพลงของสุรพลไปเปิดในสถานีวิทยุกระจายเสียงวรจักร ซึ่งถือเป็นการเปิดตัวเพลงลูกทุ่งในสถานีวิทยุเป็นครั้งแรกในสมัยนั้น และเป็นจุดเริ่มต้นให้เพลงลูกทุ่งได้รับการยอมรับ และมีการพัฒนาเป็นอย่างมากมาจนถึงปัจจุบัน แทน นครปฐม
ในจำนวน 5 คน แทน นครปฐม ถือว่าโชคดีกว่าใคร ได้อัดแผ่นเสียงชิมลางความดังก่อนใครเพื่อน สุรพล สนับสนุนให้อัดแผ่นเพลงแรก ปี พ.ศ. 2509 ในเพลง " สบตาพาฝัน " งานประพันธ์ของ รุ่งทิพย์ ธารทอง นักร้อง-นักแต่งเพลงสมัยนั้น แค่เพลงแรกราศีความดังก็ถามหาแล้ว และได้รับการสนับสนุนอัดแผ่นอีกหลายเพลงตามมา  ลำตัด
เพลงลำตัดเป็นเพลงพื้นบ้านภาคกลางชนิดหนึ่งของไทย ซึ่งนิยมร้องกันในเขตภาคกลาง(สุพรรณบุรี) ทั้งนี้ มีต้นตอมาจาก “ลิเกบันตน” ของชาวมลายู 
ในต้นรัชกาลที่ 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยลิเกบันตนดังกล่าว มีรูปแบบของการการแสดงแยกออกเป็น 2 สาขา สาขาหนึ่ง เรียกว่า “ ฮันดาเลาะ” และ “ลากูเยา” และลิเกบันตนลากูเยา มีลักษณะของการแสดงว่ากลอนสดแก้กัน โดยมีลูกคู่คอยรับ เมื่อต้นบทร้องจบ ต่อมาเมื่อมีการดัดแปลงกลายเป็นภาษาไทยทั้งหมด จึงเรียกกันว่า “ ลิเกลำตัด” ในระยะแรก และเรียกสั้น ๆ ในเวลาต่อมาว่า “ลำตัด” ซึ่งมีลักษณะของเพลง และทำนองเพลงที่นำมาให้ลูกคู่รับโดยมากก็มักตัดมาจากเพลงร้องหรือเพลงดนตรีอีกชั้นหนึ่ง โดยเลือกเอาแต่ตอนที่เหมาะสมแก่การร้องนี้มาเท่านั้น ลำตัดเป็นการตั้งชื่อที่เหมาะสม เรียบง่าย มีความหมายรู้ ได้ดีมาก กล่าวคือ ตามความหมายเดิม “ลำ” แปลว่า เพลง เมื่อนำมารวมกับคำว่า “ตัด” หมายถึง การนำเอาเพลงพื้นบ้านอื่น ๆ อีกหลายชนิดมา ตัดรวมเข้าเป็นบทเพลง เพื่อการแสดงลำตัด 
เช่น ตัดเอา เพลงเกี่ยวข้าว เพลงฉ่อย เพลงเรือ เพลงพวงมาลัยและเพลงอีแซวเป็นต้น เข้ามาเป็นการละเล่นที่เรียกว่าลำตัด จักรพันธ์ ครบุรีธีรโชติ
ในปี พ.ศ. 2538 จึงกลับมาปรึกษากันใหม่ว่า อยากลองเปลี่ยนกลับมาเป็นแนวเพลงลูกทุ่ง 
เต๋อ เรวัติ ดีใจมาก เพราะคิดว่าเหมาะสมเข้าทาง 
เป็นช่วงเดียวกับที่ก่อตั้งแกรมมี่โกลด์ เป็นบริษัทในเครือ โดยแยกสายการผลิตเพลงลูกทุ่ง ออกจากแนวสากล โดย กริช ทอมมัส เป็นกรรมการผู้จัดการและหนึ่งในโปรดิวเซอร์  คำรณ สัมบุญณานนท์
ในปี พ.ศ. 2481 คำรณได้เล่นละครวิทยุเรื่อง "เจ้าสาวชาวไร่" ของครูเหม เวชกร และได้ร้องเพลงนำของละคร เพลงเพลงนี้ได้รับยกย่องให้เป็นเพลงลูกทุ่งเพลงแรกของไทย และถือกันว่า คำรณเป็น "บิดาของวงการลูกทุ่งไทย" เป็นนักร้องลูกทุ่งสมัยต้นๆ ของวงการ รุ่นเดียวกับ ชาญ เย็นแข ปรีชา บุญยเกียรติ ก่อนรุ่นนักร้องลูกทุ่งดังอย่าง สุรพล สมบัติเจริญ ชัยชนะ บุญนะโชติ ก้าน แก้วสุพรรณ กุศล กมลสิงห์ ฯลฯ ดนตรีไทย
รัชกาลที่ 4 เกิดวงปี่พาทย์เครื่องใหญ่พร้อมการประดิษฐ์ระนาดเอกเหล็ก และระนาดทุ้มเหล็ก รัชกาลที่ 5 สมเด็จฯ กรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ทรงคิดค้นวงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ประกอบการแสดงละครดึกดำบรรพ์ ในรัชกาลที่ 6 นำวงดนตรีของมอญเข้าผสมเรียกวงปี่พาทย์มอญโดยหลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) มีการนำอังกะลุงเข้ามาเผยแพร่เป็นครั้งแรก และนำเครื่องดนตรีต่างชาติ เช่น ขิม ออร์แกนของฝรั่งมาผสมเป็นวงเครื่องสายผสม แล้วจึงเป็นดนตรีไทยที่เราได้เห็นจนถึงปัจจุบันนี้ ทั้งความแตกต่างระหว่างวงต่างๆ ผู้ประพันธ์ท่านต่างๆ ลูกทุ่งเอฟเอ็ม
เดือนมกราคม พ.ศ. 2553 ลูกทุ่งเอฟเอ็ม 94.5 ได้เปลี่ยนชื่อรายการเป็น "เอฟเอ็ม 94.5 ลูกทุ่งอินเตอร์" โดยมีบริษัท คลิก-วี อาร์ วัน เรดิโอ จำกัด ร่วมบริหารงานด้วย โดยวางคอนเซ็ปต์ให้เป็นคลื่นเพลงลูกทุ่งระบบ Format Station อย่างแท้จริงเป็นแห่งแรก โดยทุกเพลงที่เปิดจะผ่านระบบการสำรวจความนิยมมาก่อนแล้วว่า เป็นเพลงที่ถูกใจกลุ่มเป้าหมาย ซึ่งสามารถการันตีและพิสูจน์ได้จริง ส่วนทีมนักจัดรายการได้มีการปรับเปลี่ยนใหม่หมด โดยมี ดี.เจ.จากลูกทุ่งเอฟ.เอ็ม.บางคน และดี.เจ.หน้าใหม่ที่มีชื่อเสียงด้านอื่นๆ อาทิ อ.วันชัย สอนศิริ, อ.ประมาณ เลืองวัฒนะวณิช, สาลินี ปันยารชุน, ทัศน์สรวง วรกุล, ครูเทียม ชิงช้าสวรรค์, อู๊ด เป็นต่อ, ปุ๊ย ตีสิบ ฯลฯ มาร่วมจัดด้วย เพลงลูกทุ่ง
นักร้องเพลงลูกทุ่งหญิงที่ได้รับการขนานนามว่าราชินีลูกทุ่งในยุคนี้คือ พุ่มพวง ดวงจันทร์ นักร้องหญิงที่ได้รับความนิยมนอกจากพุ่มพวงได้แก่ นันทิดา แก้วบัวสาย ดาวใต้ เมืองตรัง หงษ์ทอง ดาวอุดร สดศรี พรหมเสกสรร อ้อยทิพย์ ปัญญาธรณ์ ฯลฯ สุรพล สมบัติเจริญ
ในปี พ.ศ. 2496 เพลง 'น้ำตาลาวเวียง' เป็นเพลงแรกที่ได้บันทึกเสียง แต่เพลงที่ทำให้เป็นที่รู้จักทั่วไปคือเพลง 'ชูชกสองกุมาร' หลังจากนั้นชื่อเสียงของสุรพล ก็เป็นที่นิยมมากขึ้น และมีผลงานชุดใหม่ออกมาเรื่อยๆ เช่น 'สาวสวนแตง' 'เป็นโสดทำไม' 'ของปลอม' ' หนาวจะตายอยู่แล้ว' 'หัวใจผมว่าง' 'สวยจริงน้อง' 'ขันหมากมาแล้ว' 'น้ำตาจ่าโท' 'มอง' และ อีกหลายเพลง รวมดาว
รวมดาว เป็นอัลบั้มพิเศษจาก อาร์เอส ซาวด์ ออกวางแผงครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2527 โดยเป็นการนำเอานักร้องวัยรุ่นชื่อดังของค่ายในขณะนั้นมาร้องเพลงคู่กัน เพลงที่ใช้ในอัลบั้มนี้เป็นเพลงเก่าร้องคู่จากผลงานของศิลปินบรมครูในแนวเพลงลูกทุ่งลูกกรุง เช่น สุนทราภรณ์, ชาลี อินทรวิจิตร, สมาน กาญจนะผลิน มาเรียบเรียงเสียงประสานใหม่โดยใช้เครื่องดนตรีมากถึง 30 กว่าชิ้น ภายใต้การควบคุมการบรรเลงโดย คุณณรงค์ อับดุลราฮิม อดีตสมาชิกวงพิงค์แพนเตอร์ เป็นการสร้างจุดเด่นเพื่อคงความคลาสสิกให้กับตัวเพลงในอัลบั้ม ทำการบันทึกเสียงที่ ห้องอัดเสียงทอง โดยคุณอุกฤษณ์ พลางกูร ขวัญจิต ศรีประจันต์
ขวัญจิต ได้ตระเวนเล่นเพลงอีแซวอยู่กับวงพื้นบ้านอีกหลายวงเรียนรู้และเพิ่มพูนประสบการณ์จากพ่อเพลง แม่เพลงอีกหลายคนและเริ่มแสดงเพลงอีแซวในต่างจังหวัด และในกรุงเทพมหานคร ในงานสังคีตศาลา หรืองานสงกรานต์ที่ท้องสนามหลวงเป็นประจำ ทำให้มีความแตกฉานในเรื่องเพลงอีแซวมากยิ่งขึ้น สามารถเขียนเพลงเอง เพื่อใช้ในการแสดงและโต้ตอบเพลงสดๆ กับพ่อเพลงได้อย่างคมคายเป็นที่ชื่นชอบของผู้ชม หลังจากเล่นเพลงอีแซวจนมีชื่อเสียงแล้วขวัญจิต ได้สมัครเป็นนักร้องลูกทุ่งโดยเริ่มอยู่กับวงดนตรีลูกทุ่งคณจำรัศ สุวคนธ์(น้อย) และวงไวพจน์ เพชรสุพรรณ โดยได้บันทึกแผ่นเสียงเพลงแรกชื่อเพลง เบื่อสมบัติ งานเพลงของครู จิ๋ว พิจิตร เมื่อ ปี 2510 ทำให้เริ่มมีชื่อเสียงจากเพลงลูกทุ่งจากเพลง “เบื่อสมบัติ” , “ลาน้องไปเวียดนาม”, “ลาโคราช”, “ขวัญใจโชเฟอร์” , “เกลียดคนหน้าทน” , “ขวัญใจคนจน” “แม่ครัวตัวอย่าง “ และ “แหลมตะลุมพุก “ ส้มตำ (เพลงพระราชนิพนธ์)
เพลงพระราชนิพนธ์ ส้มตำ เป็นเพลงลูกทุ่ง พระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี บรรเลงครั้งแรกโดยวง อ.ส. วันศุกร์ โดยทรงขับร้องด้วยพระองค์เอง  เพลงลูกทุ่ง
รายการชิงช้าสวรรค์ เป็นรายการนำเสนอรูปวัฒนธรรมเพลงลูกทุ่งโดยมีการประกวดร้องเพลงและวงดนตรีลูกทุ่งระดับชั้นมัธยมศึกษาจากโรงเรียนทั่วประเทศไทย ด้านสื่อวิทยุ เดิมทีเพลงลูกทุ่งออกอากาศโดยคลื่นเอเอ็ม เพราะสามารถส่งสัญญาณไปได้ไกลมาก จนในปี 2540 ได้เกิดสถานีวิทยุเอฟเอ็มขึ้นคือสถานีลูกทุ่งเอฟเอ็ม แนวความคิดในการจัดรายการวิทยุเพลงลูกทุ่งจึงเริ่มเปลี่ยนไป ลูกทุ่งเอฟเอ็มเป็นสถานีวิทยุเพลงลูกทุ่ง 24 ชั่วโมง โดยใช้วิธีรูปแบบไม่ให้ดูเชย ดูทันสมัย มีลักษณะรายการเหมือนเอ็มทีวี แต่เป็นเพลงลูกทุ่ง ซึ่งต่อมาคลื่นนี้ได้รับความนิยมอย่างมาก จนมีการจัดมอบรางวัลมาลัยทองคำขึ้นในปี 2544 และมีการเกิดมาของสถานีลูกทุ่งบนหน้าปัดเอฟเอ็มขึ้นอีกอย่าง ลูกทุ่งมหานคร[24] ที่มีรูปแบบรายการโดยเน้นให้ดีเจเป็นเพื่อนกับคนฟัง ซึ่งฐานคนฟังคลื่นลูกทุ่งมหานคร มีคนฟังนาทีละ 300,000 คน จากทั่วประเทศในเครือข่ายของ อ.ส.ม.ท. โดยเน้นช่วงเวลาระหว่างเที่ยงคืน ตี3 และ ตี5 เพราะมีกลุ่มคนฟังที่ส่งของ ขับรถ ชาวสวนที่ตื่นแต่เช้า เป็นต้น[26] เพลงลูกทุ่ง
วงการดนตรีลูกทุ่งมีการประชันขันแข่งสูงมาก ซอยบุปผาสวรรค์เริ่มกลายมาเป็นชุมชนคนลูกทุ่งในช่วงนี้เองหลังจาก เพลิน พรหมแดน ย้ายเข้ามาอยู่เป็นคนแรกเมื่อปี 2512[11] บลูเบอร์รี่ อาร์-สยาม
โดยทั้งสองสาวบลูเบอร์รี่ได้เดินเข้าสู่วงการเพลงลูกทุ่งโดย การประกวดดาวรุ่งลูกทุ่งไทยแลนด์(หนูเล็ก และ ออม) ของค่ายอาร์ สยาม โดยทั้งสองคนได้ออกอัลบั้มรวมกับผู้เข้าประกวดดาวรุ่งลูกทุ่งไทยแลนด์โดยทั้งสองสาว ชอบเพลงแนวเดียวกัน และได้มีโอกาสทำกิจกรรมร่วมกัน ทางค่ายอาร์ สยาม จึงจับมารวมตัวกันในชื่อ "บลูเบอร์รี่" ลูกทุ่งเอฟเอ็ม
ราวปี พ.ศ. 2544-พ.ศ. 2545 ลูกทุ่ง เอฟ.เอ็ม. ยังได้นำอดีตนางเอกนัยน์ตาหยาดน้ำผึ้ง "เพชรา เชาวราษฎร์" มาเผยเสียงโดยร่วมจัดรายการวิทยุเป็นประจำ และมีการจัดคอนเสิร์ตครบรอบ 10 ปี รำลึก "พุ่มพวง ดวงจันทร์" โดยเชิญนักร้องเพลงลูกทุ่งและดารานักแสดงชื่อดังมาร่วมร้องเพลงบนเวทีเดียวกัน อีกทั้งยังได้สร้างภาพยนตร์เรื่อง "มนต์เพลงลูกทุ่ง เอฟ.เอ็ม." ร่วมกับสหมงคลฟิล์ม โดยรวมเอานักร้องและคนลูกทุ่งกว่า 168 ชีวิตมาร่วมแสดง จนประสบผลสำเร็จไม่แพ้งานอื่นๆ ที่ทำมา ท็อปฮิตลูกทุ่งมาตรฐาน
ท็อปฮิต ลูกทุ่งมาตรฐาน เป็นโครงการสตูดิโออัลบั้มของนักร้องลูกทุ่งหลายคนที่สังกัดประจำและเฉพาะกิจของค่ายอาร์เอส มีผลงานออกวางจำหน่ายในช่วงปี พ.ศ. 2533 - พ.ศ. 2538 โดยศิลปินนักร้องคนแรกของโครงการนี้คือ สันติ ดวงสว่าง ต่อด้วย ยอดรัก สลักใจ, สายัณห์ สัญญา , ศรเพชร ศรสุพรรณ, รังษี เสรีชัย, นคร มีโชคชัย, พรทิพย์ แสงอุทัย เป็นต้น โดยเพลงในอัลบั้ม ระยะแรกเป็นการนำเพลงเก่าของนักร้องคนอื่นหรือของตัวเองมาบันทึกเสียงและขับร้องใหม่ ต่อมาจึงมีการออกอัลบั้มเป็นเพลงใหม่ทั้งหมด หรือในบางอัลบั้มอาจมีเพลงเก่าปะปนอยู่ด้วย โดย สันติ ดวงสว่าง เป็นนักร้องที่มีอัลบั้มของโครงการนี้มากที่สุด ประมาณ 24 ชุด
และในปี พ.ศ. 2545 โครงการนี้อาร์เอสนำกลับมาอีกครั้ง เพิ่มคำว่า "โครงการใหม่" ไปเป็น "ท็อปฮิต ลูกทุ่งมาตรฐาน โครงการใหม่" ในโครงการใหม่นี้ มีนักร้องแค่ไม่กี่คน แม้แต่ สันติ ดวงสว่าง และ ยอดรัก สลักใจ ที่เคยมีผลงานมีโครงการที่แล้วและประสบความสำเร็จมาแล้ว และยังมีผลงานกับทางอาร์เอสอยู่ ก็ไม่ได้เข้าร่วมโครงการครั้งใหม่นี้แต่อย่างใด ผลงานแรกของค่ายนี้ ยังไม่แน่ชัดว่า ศิลปินไหนเป็นเบอร์แรก เท่าพอค้นเจอและที่ทราบมี เอกชัย ศรีวิชัย และ อังคนางค์ คุณไชย แต่ทว่าโครงการนี้อยู่ได้ปีเดียว เพราะไม่ประสบความสำเร็จทางด้านยอดขาย ไม่นานอาร์เอสก็เปิดค่าย อาร์สยาม ขึ้นมาเพราะต้องการสร้างเพลงแนวของลูกทุ่งอย่างเดนชัด ไพบูลย์ บุตรขัน
"กลิ่นโคลนสาปควาย" (แต่งขึ้นในปี พ.ศ. 2496 ขับร้องโดยชาญ เย็นแข) เป็นอีกผลงานชิ้นสำคัญชิ้นหนึ่งของของไพบูลย์ บุตรขัน ที่ทางราชการไทยเคยประกาศห้ามเปิดในช่วงการปราบปรามคอมมิวนิสต์ แม้จะมีการห้ามจากทางการแต่ยิ่งห้ามก็มีผู้ฟังซื้อแผ่นเสียงไปฟังเป็นจำนวนมาก เพลงนี้ยังได้รับยกย่องให้เป็นรากฐานของเพลงลูกทุ่งอีกด้วยเพราะในอดีตก่อน พ.ศ. 2500 นั้นเพลงในประเทศไทยยังมิได้แบ่งแยก ยุคสมัยที่ยังไม่ได้มีการแบ่งแยกเพลงลูกกรุงและเพลงลูกทุ่งออกจากกันอย่างชัดเจน อุปรากร
อุปรากรกำเนิดขึ้นในช่วงท้ายของศตวรรษที่ 16 ณ ประเทศอิตาลี สามารถสืบค้นต้นกำเนิดได้ถึงสมัยกรีกโบราณ ซึ่งมีการแสดงที่เรียกว่า tragedies ลักษณะเป็นการขับร้องประสานเสียงประกอบบทเจรจา ในสมัยกลางและเรเนส์ซองส์มีการแสดงที่ใช้การขับร้องดำเนินเรื่อง เมื่อถึงปลายศตวรรษที่ 16 กลุ่มนักดนตรีอิตาเลียนที่เมืองฟลอเรนซ์ได้ศึกษาประวัติเกี่ยวกับละครร้องย้อนไปถึงยุคกรีกโบราณดังกล่าว ในที่สุดจึงคิดรูปแบบการประพันธ์ที่เรียกว่า อุปรากร ขึ้น ผู้ประพันธ์เพลงที่ได้พัฒนารูปแบบของอุปรากร คือ เพรี ราวต้นศตวรรษที่ 17 มอนเทเวร์ดีได้ปรับรูปแบบอุปรากรให้สมบูรณ์ขึ้น ทำให้คล้ายกับรูปแบบที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน จีระพันธ์ วีระพงษ์
ในยุคที่วงการลูกทุ่งซบเซาขนาดหนัก จีระพันธ์ วีรพงษ์ ก็หันไปจับงานร้านอาหาร – คาเฟ่ อยู่ 2 ปี ก็เลิก จากนั้นก็หยิบเพลงเก่ามาบันทึกเสียงใหม่ให้กับบริษัทนิธิทัศน์โปรโมชั่นอยู่ 2 ชุด และเมื่อวงการเพลงเริ่มฟื้นจากเพลง “สมศรี” ของยิ่งยง ยอดบัวงาม กลุ่มนักร้องลูกทุ่งยุคก่อน ซึ่งหนึ่งในจำนวนนั้น ก็มีจีระพันธ์ วีรพงษ์ รวมอยู่ด้วย ที่รวมตัวกันในรูปสมาคมนักเพลงลูกทุ่ง ก็พยายามที่จะให้นักร้องรุ่นเก่าได้กลับสู่วงการ แต่ด้วยจุดอ่อนหลายประการ พวกเขาจึงออกมาในรูปของการนำเพลงเก่ามาทำเป็นจังหวะรำวงสนุกสนาน และรวมกันร้องทีละหลายคน โดยให้ชื่องานชุดนี้ว่า “บุญหลาย” โดยให้เหตุผลว่า การที่พวกเขาโด่งดังและอยู่รอดจนถึงทุกวันนี้ก็เพราะว่าต่างคนต่างก็มีบุญหลายกันทุกคน งานเพลงชุดบุญหลายถูกผลิตออกมารวม 3 ชุด และเมื่อผู้ฟังเริ่มต้อนรับนักร้องเก่ากลับมา จากนั้นต่างคนก็กระจัดกระจายกันไปผลิตผลงานของตนเองอีกครั้ง ซึ่งก็รวมถึงวีระพันธ์ วีระพงษ์ ด้วย จีระพันธ์ วีรพงษ์ บอกว่าเสื้อลายดอก แบบที่นิยมใส่กันในช่วงสงกรานต์ปัจจุบัน มาจากอิทธิพลของชุดบุญหลาย 
จีระพันธ์ วีระพงษ์ ยังคงผลิตผลงานออกมาอยู่บ้าง รวมทั้งรับงานร้องเพลงตามที่ได้รับเชิญ นอกจากนั้นก็ยังทำสวนผลไม้ด้วย เอกพจน์ วงศ์นาค
ในปลายปี พ.ศ. 2539 เอกพจน์ลงสมัครรับเลือกตั้ง ในสังกัดพรรคประชาธิปัตย์ ในพื้นที่จ.ปทุมธานีบ้านเกิด และได้รับการเลือกตั้ง โดยชนะนายชูชีพ หาญสวัสดิ์ ส.ส.เก่าเจ้าของพื้นที่ยาวนาน ซึ่งทำให้เอกพจน์ได้กลายมาเป็นนักร้องลูกทุ่งคนแรกที่ได้เป็น ส.ส.  จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่
ปี พ.ศ. 2551 เปิดสถานีโทรทัศน์ผ่านดาวเทียม แฟนทีวี ที่ออกอากาศครั้งแรกผ่านกล่องดาวเทียมและเคเบิลทีวีทั่วประเทศ เป็นช่องรายการเพลงและเพลงลูกทุ่งสมัยใหม่จากค่ายลูกทุ่ง เปิดเพลงลูกทุ่ง และลูกทุ่งคาราโอเกะในเครือแกรมมี่ เริ่มออกอากาศเมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. 2551 ต่อมาเดือนกันยายน พ.ศ. 2555 ได้พัฒนาระบบโทรทัศน์ความคมชัดละเอียดสูง (High Definition Television) เป็นช่องแรกของเมืองไทย ต่อมาในวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2558 เป็นต้นไป ได้มีช่วงเพลงไทยสากลสมัยใหม่จากจีเอ็มเอ็ม มิวสิค มาผนึกในช่องแฟนทีวีด้วย ในเวลา 19.00 น.-01.00 น. ทุกวัน ประเทศเวียดนาม
เพลงเวียดนามแบบดั้งเดิมแตกต่างระหว่างภาคเหนือและภาคใต้ของประเทศ ดนตรีคลาสสิกเหนือเป็นรูปแบบดนตรีที่เก่าแก่ที่สุดของเวียดนามและเป็นประเพณีที่เป็นทางการมากขึ้น ต้นกำเนิดของดนตรีเวียดนามสามารถโยงไปถึงการรุกรานของมองโกลในศตวรรษที่ 13 เมื่อเวียดนามจับกุมคณะงิ้ว[28] เพลงลูกทุ่ง
ในช่วงที่ประเทศไทยอยู่ในช่วงเปลี่ยนแปลงการปกครอง คำรณ สัมบุณณานนท์ นักร้องเพลงลูกทุ่ง ผู้ได้รู้รสความเป็นไปของบ้านเมืองจนถ่ายทอดความอึดอัดคับข้องใจต่าง ๆ และได้ถ่ายทอดเพลงอย่าง "ผู้แทนควาย" "แถลงการณ์ไอ้ทุย" "อสูรกินเมือง" ซึ่งเพลงเหล่านี้ทำให้เขาต้องเลิกร้องเพลงไปเพราะไม่เข้าหูรัฐบาลเผด็จการในขณะนั้น[39] เพลงลูกทุ่ง
ส่วนคำว่า "เพลงลูกทุ่ง" อาจารย์จำนง รังสิกุล คิดประดิษฐ์ขึ้นใช้เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2507 เพลงลูกทุ่งมีความชัดเจนจากเพลงลูกกรุงโดยประกอบ ไชยพิพัฒน์ จัดรายการเพลงสถานีไทย โทรทัศน์ ใช้ชื่อรายการว่า "เพลงลูกทุ่ง" จุฬารัตน์ (วงดนตรี)
จุฬารัตน์ เป็นวงดนตรีลูกทุ่งที่ประสบความสำเร็จมากวงหนึ่งในช่วงปี พ.ศ. 2500-2516 ก่อตั้งวงโดยครู มงคล อมาตยกุล ซึ่งท่านได้ตั้งขึ้นแทนวงดนตรีรำวงของครูมงคลที่ได้ยุบวงไป โดยในวงจุฬารัตน์นั้น ประกอบด้วย นักแต่งเพลง นักดนตรี และนักร้องมากมาย เช่น พร ภิรมย์, ปอง ปรีดา, ชาย เมืองสิงห์ และพนม นพพร เป็นต้น โดยมีนักร้องดัง 4 คนซึ่งมีฉายาว่า 4 ทหารเสือ วงจุฬารัตน ได้แก่ ปอง ปรีดา, กุง กาดิน (นคร ถนอมทรัพย์), พร ภิรมย์ และทูล ทองใจ เมื่อทางวงออกเดินสายเปิดการแสดงตามต่างจังหวัดก็ได้รับการตอบรับที่ดีจากแฟนเพลงอย่างดี ต่อมา เมื่อนักร้องที่มีชื่อเสียงของวงได้ลาออกไปเปิดวงดนตรีของตนเอง เช่น ชาย เมืองสิงห์ ครูมงคลก็อนุญาตและได้ตั้งชื่อวงดนตรีของศิษย์เอกว่า "จุฬาทิพย์" และกระแสความนิยมของทางวงจุฬารัตน์ก็เริ่มแผ่วเบาลง ในที่สุดครูมงคลก็ประกาศยุบวงจุฬารัตน์เป็นอันปิดตำนานวงดนตรีลูกทุ่งที่ประสบความสำเร็จมายาวนานกว่า 16 ปีhttp://poccom19.wixsite.com/poccomtuktuk/about1-cm96 เพลงลูกทุ่ง
เจนภพ จบกระบวนวรรณ กล่าวไว้ในหนังสือ ดวลเพลงลูกทุ่ง ว่า “เพลงลูกทุ่งเฟื่องฟูสุดขีดในยุคสมัยของครูสุรพล สมบัติเจริญ (ประมาณปี 2504-2511) และหลังจากครูสุรพลถูกลอบยิงตายในขณะที่ชื่อเสียงกำลังเกรียงไกร หลังจากนั้นเพลงลูกทุ่งก็พุ่งขึ้นสู่ความนิยมชมชอบของผู้คนทั่วประเทศ ไม่ว่าจะเป็นชนบทหรือในเมือง” [11] ลูกทุ่งเอฟเอ็ม
ในปี พ.ศ. 2552 วิทยา ศุภพรโอภาส ได้นำลูกทุ่ง เอฟ.เอ็ม. กลับมาบนหน้าปัดวิทยุหลักอีกครั้งพร้อมกับสโลแกน "ต้นฉบับสถานีวิทยุลูกทุ่งตัวจริง" โดยมีบริษัท เอ็น บีซี แอ็ด จำกัด (แมกซิม่า) เป็นผู้รับสัมปทาน เริ่มกระจายเสียงวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2552 ทางสถานีวิทยุ จส. เอฟเอ็ม 94.5 เมกะเฮิร์ตซ์ อีกทั้งยังกระจายเสียงทั่วประเทศผ่านเครือข่าย Network โดยทีมนักจัดรายการชุดนี้มีทั้งคนเก่าเช่น เจนภพ จบกระบวนวรรณ, หมู ตะวัน , ตุ๋ย มหาชัย , วดี ,เสริมเวช ช่วงยรรยง และคนใหม่อีกหลายท่าน รวมทั้งดาราดังอย่าง ติ๊ก กลิ่นสี มาร่วมจัดด้วย นอกจากนี้ยังได้มีการจัดรายการคอนเสิร์ต "ลูกทุ่ง ททบ.5" ถ่ายทอดสดทุกเย็นวันอาทิตย์ ทาง ททบ.5 และ Thai TV Global Network ผลปรากฏว่าการจัดรายการวิทยุในช่วงนี้ได้รับความนิยมจากผู้ฟังระดับหนึ่ง แต่กลับล้มเหลวทางด้านธุรกิจการขายโฆษณา เพราะเป็นเรื่องของแบรนด์ที่ไม่สอดรับกับกระแสความนิยมของผู้ฟังเพลง ประกอบกับรูปแบบของดนตรีลูกทุ่งตามท้องตลาดเปลี่ยนไป ต่อมาทางบริษัทผู้รับสัมปทานจึงปรับเปลี่ยนรูปแบบรายการใหม่แทบทั้งหมด ทำให้ ลูกทุ่ง เอฟ.เอ็ม. ยุติลงในที่สุด พร้อมกับการลาออกของทีมผู้บริหารและนักจัดรายการที่ร่วมกันมาแต่แรกเริ่ม ยิ่งยง ยอดบัวงาม
ยิ่งยง ยอดบัวงาม เป็นนักร้องลูกทุ่งชาย ที่มีผลงานเพลงออกมามากมายหลายชุด นอกจากนั้นเขาก็ยังได้ร่วมแสดงภาพยนตร์และละครอีกหลายเรื่อง ยิ่งยง โด่งดังอย่างมากจากเพลง 
" สมศรี 1992 " และเพลงนี้นี่เอง ที่ช่วยปลุกกระแสเพลงลูกทุ่งที่ซบเซาอย่างหนัก ให้กลับมาคึกคักอยู่ได้ จวบจนทุกวันนี้ ลูกทุ่งเอฟเอ็ม
"ลูกทุ่ง เอฟ.เอ็ม." ได้รับความนิยมจากผู้ฟังเป็นอันดับ 1 หลังการกระจายเสียงเพียงไม่กี่เดือน โดยขึ้นนำหน้ารายการจากสถานีอื่นในระบบเอฟเอ็มด้วยกันซึ่งเปิดแต่เพลงสตริง จนวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2541 ได้ย้ายไปกระจายเสียงทางสถานีวิทยุกระจายเสียง อ.สม.ท. เอฟเอ็ม 95.0 เมกะเฮิร์ตซ์ ซึ่งการย้ายในช่วงนี้ได้เวลาการจัดที่เพิ่มขึ้นกว่าเดิม สัญญาเช่านานกว่าเดิม และเริ่มมีการกระจายเสียงไปทั่วประเทศด้วย นอกจากนี้ยังเพิ่มช่องทางต่าง ๆ ทั้งทางเว็บไซต์ แมกกาซีน รายการวาไรตี้โชว์ "ลูกทุ่ง เอฟ.เอ็ม. ทีวี 9" มีการจัดมหกรรมคอนเสิร์ตครั้งยิ่งใหญ่ในช่วงเดือนสิงหาคม และการมอบ "รางวัลมาลัยทอง" ให้กับคนทำงานในวงการเพลงลูกทุ่งโดยมีการประกาศผลในช่วงเดือนมกราคมของทุกปี  เพลงลูกทุ่ง
นับตั้งแต่เริ่มมีการบันทึกเสียงลงแผ่นเสียง เพลงลูกทุ่งครองตลาดเพลง ในปี พ.ศ. 2510 เนื่องจากมีการบันทึกลงเทปแทนแผ่นเสียง และโทรทัศน์เข้ามามีบทบาทมากขึ้น และต่อมาเพลงลูกทุ่งเริ่มเงียบหายลงไปเพราะการเมือง จนมาโด่งดังอีกครั้งในปี 2520 และหายไปอีกครั้งเพราะผลจากเศรษฐกิจ และในปี 2541 ธุรกิจในวงการลูกทุ่งก็กลับมาอีกครั้งกับนักร้องใหม่ๆ ธุรกิจแบบใหม่ ๆ[22] สมยศ ทัศนพันธ์
ปี พ.ศ. 2508 ท่านประสบความสำเร็จสูงสุดในชีวิตการเป็นนักร้องอีกครั้งหนึ่ง โดยได้รับแผ่นเสียงทองคำพระราชทานในฐานะนักร้องชายยอดเยี่ยม ประเภทลูกทุ่ง จากเพลง “ช่อทิพย์รวงทอง” ผลงานของพยงค์ มุกดา บันทึกเสียงเมื่อ พ.ศ. 2498 ในงานประกวดแผ่นเสียงทองคำพระราชทานครั้งที่ 2 ประจำปี พ.ศ. 2508 ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันเสาร์ที่ 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2509 โดย ป.วรานนท์ นับเป็นนักร้องลูกทุ่งคนแรกที่ได้รับรางวัลแผ่นเสียงทองคำพระราชทาน เพลงลูกทุ่ง
ส่วนสาระของคำร้องในเพลงลูกทุ่งนั้นมีคุณค่าเกี่ยวกับสังคมไทยและวิถีชีวิตของชาวชนบทไทยอย่างกว้างขวาง เพลงลูกทุ่งสะท้อนให้เห็นความผูกพันอันแนบแน่นของชาวชนบทกับขนบธรรมเนียมประเพณี ความยึดมั่นในพุทธศาสนา และความเชื่อเรื่องบุญกรรม ขนบธรรมเนียมประเพณีรวมที่เพลงลูกทุ่งกล่าวถึง ได้แก่ สงกรานต์ เข้าพรรษา การอุปสมบท ออกพรรษา การทอดกฐิน การทอดผ้าป่า ลอยกระทง การหมั้น การแต่งงาน ตลอดจนงานศพ ส่วนขนบธรรมเนียมประเพณีท้องถิ่นที่ปรากฏในเพลงลูกทุ่ง ได้แก่ การถวายขวัญข้าว การเล่นเพลงพื้นบ้าน การเล่นกลองยาว งานบุญพระเวศ บุญบั้งไฟ งานชักพระ พุ่มพวง ดวงจันทร์
รำพึง ชื่นชอบการร้องเพลงลูกทุ่งตั้งแต่เด็ก ถึงแม้ว่าเธอจะอ่านหนังสือไม่ออกแต่ก็มีความจำดีเยี่ยม เธอเริ่มหัดร้องเพลงและเข้าประกวดตามงานต่าง ๆ ตั้งแต่อายุ 8 ปี โดยใช้ชื่อว่า น้ำผึ้ง ณ ไร่อ้อย[4] เธอเข้าประกวดล่ารางวัลไปทั่ว ตั้งแต่อำเภอศรีประจันต์ บางปลาม้า แล้วข้ามจังหวัดไปถึงอำเภอเสนา ผักไห่ มหาราช วิเศษชัยชาญ บ้านแพรก หนองโดน พระพุทธบาท สระบุรี และต่อมาอยู่กับวงดนตรีที่กรุงเทพฯ กับ ดวง อนุชา ตั้งแต่อายุประมาณ 10 ขวบ แต่ยังไม่ได้เป็นนักร้องอาชีพก็กลับบ้านอำเภอสองพี่น้อง เพลงลูกทุ่ง
ทางด้านวงการโทรทัศน์จากที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของการแสดงในรายการวาไรอิตีโชว์ต่าง ๆ ก็มีรายการที่พัฒนาจาก การค้นหานักร้องลูกทุ่ง ที่มีเกิดขึ้นในเวทีการสรรหานักร้องลูกทุ่งเดิม ไม่ว่าจะเป็นเวทีตามอำเภอ ระดับจังหวัด จนมาสู่รายการเรียลลิตี้โชว์ แบบรายการทรู อะคาเดมี่ แฟนเทเซีย เดอะ สตาร์ ค้นฟ้าคว้าดาว เดอะ ซิงเกอร์ กับโครงการดาวรุ่งลูกทุ่งไทยแลนด์ เป็นต้น[27] มงคล อมาตยกุล
ในปี พ.ศ. 2500 ครูมงคล อมาตยกุล ได้ก่อตั้งวงดนตรีจุฬารัตน์ ซึ่งสร้างลูกศิษย์ลูกหาให้กับวงการเพลงลูกทุ่ง เป็นจำนวนมาก เช่น ชาย เมืองสิงห์ ทูล ทองใจ พร ภิรมย์ พนม นพพร ศรีไพร ใจพระ ประจวบ จำปาทอง ปอง ปรีดา สังข์ทอง สีใส หยาด นภาลัย บุปผา สายชล สุชาติ เทียนทอง นพดล ดวงพร เพลงที่มีชื่อเสียง เช่น "ช่างร้ายเหลือ" "ยังคอย" "ค่อนคืน" 
เพลงที่มีชื่อเสียงที่สุดของครูมงคล คือเพลง "เย้ยฟ้าท้าดิน" ประพันธ์คำร้องโดย ชาลี อินทรวิจิตร และสัมพันธ์ อุมากูล ขับร้องโดยสุรสิทธิ์ สัตย์วงศ์ ประกอบละครเรื่อง "เทพบุตรฮ่อ" ของ ส. อาสนจินดา ในปี พ.ศ. 2497 เพลงลูกทุ่ง
ถ้าจะนับปีกำเนิดของเพลงแรกที่ควรถือเป็นต้นกำเนิด “แนวลูกทุ่ง” ก็น่าจะถือเอาเพลง “ขวัญของเรียม” แต่มีบางหลักฐานบันทึกไว้ว่าเพลงแรก คือเพลง "โอ้เจ้าสาวชาวไร่" ผลงานประพันธ์ทำนองและคำร้องของ ครูเหม เวชกร เมื่อ พ.ศ. 2481 ขับร้องโดย คำรณ สัมบุญณานนท์ เป็นเพลงประกอบละครวิทยุเรื่องสาวชาวไร่[2] ส่วนนักร้องลูกทุ่งคนแรก สมควรยกให้ “คำรณ สัมบุญณานนท์”[4] ชาญ บัวบังศร
เริ่มรับราชการเป็นทหารม้าอยู่ที่จังหวัดสระบุรี ต่อมาได้ลาออกจากราชการมาทำงานอยู่ในคณะละครเร่ ได้ศึกษาหาความรู้ทางด้านดนตรีจนสามารถเล่นเครื่องดนตรีได้หลายชนิด ได้แก่ แอคคอร์เดียน, เปียโน, กีตาร์, กีตาร์ฮาวาย และมีความสามารถทางด้านการประพันธ์และเรียบเรียงเพลง เป็นผู้สร้างประวัติศาสตร์ให้กับวงการเพลงลูกทุ่งและเพลงลูกกรุง โดยการนำแอคคอร์เดียนเข้ามาใช้ในเพลงลูกทุ่งเป็นคนแรกจนเป็นเอกลักษณ์ของเพลงลูกทุ่งที่ขาดไม่ได้ตราบจนปัจจุบัน อีกทั้งยังเป็นผู้นำสุดยอดนักร้องในแนวลูกกรุงและลูกทุ่งมาร้องคู่กัน เช่น สุเทพ วงศ์กำแหง และ ผ่องศรี วรนุช โดยมีเพลงที่ได้รับความนิยมและรู้จักเป็นอย่างดี คือ "กระท่อมไพรวัลย์", "โปรดเถิดดวงใจ", "ฝนเดือนหก" เป็นต้น จนได้ชื่อว่าเป็นผู้ประพันธ์เพลงร้องคู่และเพลงร้องแก้ที่มากที่สุด  นภัทร อินทร์ใจเอื้อ
กันฝึกร้องเพลงตั้งแต่อายุประมาณ 7 ขวบ โดยคุณพ่อชำนาญเป็นผู้สอนร้องเพลงให้ เขาประกวดในรายการ KPN Junior Award ประจำปี พ.ศ. 2543 ซึ่งในขณะนั้นมีอายุเพียง 9 ขวบ และสามารถคว้ารางวัลนักร้องยุวชนดีเด่นแห่งประเทศไทย (ประเภทเพลงไทยลูกทุ่ง) ได้สำเร็จ “รางวัลนักเรียนพระราชทาน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เพลงเพื่อชีวิต
เส้นทางของเพลงเพื่อชีวิตนั้น ได้เริ่มต้นขึ้นตั้งแต่ก่อน เหตุการณ์ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2516 ซึ่งเป็นยุคแห่งการสั่งสมความกดดันของการเมืองไทยภายใต้ระบบเผด็จการของ จอมพลถนอม จอมพลสฤษดิ์ และ จอมพลประภาส สิทธิเสรีภาพของประชนถูกจำกัด เกิดปัญหาทางเศรษฐกิจตามมา มนต์เพลงลูกทุ่ง เอฟ.เอ็ม.
มนต์เพลงลูกทุ่ง เอฟ.เอ็ม. เป็นภาพยนตร์ไทยที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2545 ผลงานร่วมสร้างของ สหมงคลฟิล์ม และ ลูกทุ่ง เอฟ.เอ็ม. และเป็นผลงานกำกับเรื่องแรกของบัณฑิต ทองดี โดยเป็นภาพยนตร์เรื่องแรกในประวัติศาสตร์ของวงการเพลงลูกทุ่ง และภาพยนตร์ไทย ที่รวบรวมไว้มากที่สุด ตั้งแต่นักร้อง นักแต่งเพลง นักจัดรายการลูกทุ่งเอฟ.เอ็ม. รวมถึงบุคคลที่อยู่ในวงการเพลงลูกทุ่งไทย กว่า 200 ชีวิต มาแสดงในภาพยนตร์เรื่องเดียวกัน และบทเพลงทั้งที่กำลังได้รับความนิยมในช่วงนั้นและที่เคยได้รับความนิยมก่อนหน้านั้น กว่า 30 เพลง มาใช้ประกอบภาพยนตร์เรื่องนี้ รวมทั้งบทเพลงใหม่ที่แต่งขึ้นโดยเฉพาะอีก 1 เพลง  เพลงพื้นเมือง
เพลงพื้นเมืองในประเทศไทยนั้น ได้มีการสันนิษฐานว่า เพลงพื้นบ้านนั้น ได้เกิดมาตั้งแต่สมัยสุโขทัยมาแล้ว ตามที่ปรากฏใน ตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ว่า "อันราชประเพณีสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเคยทรงประพฤติมาแต่ก่อน ถ้าทอดพระเนตรชักโคมลอยแล้ว ก็เสด็จทางเรือพระที่นั่งไปถวายดอกไม้เพลิง บูชาพระรัตนตรัยทุกพระอารามหลวง… แล้วก็ทอดพระเนตรทรงฟังประชาชนชายหญิงร้องรำเล่นนักขัตฤกษ์ เป็นการมหรสพต่างๆ " เพลงลูกทุ่ง
ในช่วงแรกของเพลงลูกทุ่ง จะมีลักษณะเป็นเพลงไทยเดิมและเพลงพื้นเมืองอยู่มาก ขุนวิจิตรมาตรา กล่าวว่า "วงดนตรีเพลงลูกทุ่งในช่วงนั้นตั้งเป็นวงดนตรีแบบสากล แต่คงปรากฏการใช้เครื่องดนตรีที่บรรเลงเพลงไทยเดิม และเพลงพื้นเมือง ประกอบในบางเพลงอยู่" เพลงชาติไทย
แนวปฏิบัติดังกล่าวนี้ ได้ริเริ่มให้มีขึ้นครั้งแรก จากการบรรเลงเพลงชาติ ตามสัญญาณจากสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย ในเวลา 08.00 น. โดยบัญชาของจอมพล ป.พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น ราวปี พ.ศ. 2485 ระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2[13] แผ่นเสียง
แรกสุดเป็นกระบอกอัดเสียงเคลือบขี้ผึ้งแบบเอดิสัน ซึ่งในเมืองไทย (สยาม) ใช้บันทึกเพลงไทยเดิม ตั้งแต่ราวปลายรัชกาลที่ 4 ต่อมาเริ่มมีการบันทึกเสียงลง แผ่นครั่ง ในสมัยรัชกาลที่ 5 ส่วนใหญ่เป็นเพลงเรื่องบรรเลงด้วยวงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ ที่กำลังได้รับความนิยมในสมัยนั้น ซึ่งมักไม่จบในหน้าเดียว จึงต้องบันทึกต่อกันเป็นชุดๆละหลายแผ่น  เพลงลูกทุ่ง
ในยุคแรก ๆ เพลงลูกทุ่งและลูกกรุงยังถือว่าเป็นเพลงกลุ่มเดียวกัน ยังไม่มีการแยกประเภทออกจากกัน มีนักร้องเพลงไทยสากลได้ร้องเพลงประเภทที่มีสาระบรรยายถึงชีวิตชาวชนบท หนุ่มสาวบ้านนา และความยากจน โดยรู้จักกันในชื่อ "เพลงตลาด" "เพลงภูธร" [7]หรือ "เพลงชีวิต" โดยส่วนใหญ่นักร้องเพลงตลาดหลายท่านจะประพันธ์เพลงเองด้วย อาทิ ไพบูลย์ บุตรขัน ชะลอ ไตรตรองสอน พยงค์ มุกดา มงคล อมาตยกุล เบญจมินทร์ (ตุ้มทอง โชคชนะ) สุรพล สมบัติเจริญ ฯลฯ เป็นต้น ส่วนวงดนตรีที่เด่น ๆ ของเพลงแนวนี้ได้แก่ วงดนตรี “จุฬารัตน์” ของมงคล อมาตยกุล วงดนตรี “พยงค์ มุกดา” และ วงดนตรี “สุรพล สมบัติเจริญ” นับได้ว่าวงดนตรีทั้งสามนี้เป็นแหล่งก่อกำเนิดแยกตัวเป็นวงดนตรีเพลงลูกทุ่งจำนวนมากในเวลาต่อมา เพลงชาติไทย
ที่มาของทำนองเพลงชาติปัจจุบันนั้น จากบันทึกความทรงจำของพระเจนดุริยางค์ ได้เล่าไว้ว่า ราวปลายปี พ.ศ. 2474 เพื่อนนายทหารเรือชั้นผู้ใหญ่คนหนึ่งของท่าน คือ หลวงนิเทศกลกิจ (กลาง โรจนเสนา) [1] ได้ขอให้ท่านแต่งเพลงสำหรับชาติขึ้นเพลงหนึ่ง ในลักษณะของเพลงลามาร์แซแยส ซึ่งพระเจนดุริยางค์ได้บอกปฏิเสธ เพราะถือว่าเพลงสรรเสริญพระบารมีเป็นเพลงชาติอยู่แล้ว ทั้งการจะให้แต่งเพลงนี้ก็ยังไม่ใช่คำสั่งของทางราชการด้วย แม้ภายหลังหลวงนิเทศกลกิจจะมาติดต่อให้แต่งเพลงนี้อีกหลายครั้งก็ตาม พระเจนดุริยางค์ก็หาทางบ่ายเบี่ยงมาตลอด เพราะท่านสงสัยว่าการขอร้องให้แต่งเพลงนี้เกี่ยวข้องกับการเมือง ประกอบกับในเวลานั้นก็มีข่าวลือเรื่องการปฏิวัติอย่างหนาหูด้วย[2] มนัส โอภากุล
นอกจากนี้แล้ว ยังเคยเป็นผู้จัดการวงดนตรีลูกทุ่ง และเป็นผู้ก่อตั้งวงดนตรีสากลวงแรกของจังหวัดสุพรรณบุรี โดยในปี พ.ศ. 2480 ได้ตั้งวงดนตรีขึ้นในนามของ วงดนตรีโรงเรียนเทศบาลวัดปราสาททอง แล้วเปลี่ยนเป็นชื่อวง "มนัสและสหาย" ต่อมาในปี พ.ศ. 2503 วงมนัสและสหายได้เข้าสังกัดสมาคมชาวสุพรรณ จึงได้ชื่อวง "ช.พ.ส." หนึ่งในสมาชิกของวงคือ อาจารย์สุเทพ โชคสกุล เจ้าของบทเพลงที่โด่งดังและเป็นอมตะจนถึงปัจจุบันเช่น "แม่พิมพ์ของชาติ" "มนต์การเมือง" "พระคุณที่สาม" เป็นต้น และเพลงที่ใช้ในวงการลูกเสือ เช่น "ความเกรงใจ" "ความซื่อสัตย์" "ตรงต่อเวลา" รวมทั้งเพลงที่ใช้ประกอบภาพยนตร์เรื่อง "ครูบ้านนอก" อีกหลายเพลง นับได้ว่าท่านได้สร้างแรงบันดาลใจและสร้างโอกาสแก่สมาชิกในวงดนตรีของท่าน จนมีโอกาสได้สร้างประโยชน์ให้กับสังคมและประเทศชาติ และได้รับเกียรติอันยิ่งใหญ่ให้แสดงหน้าพระที่นั่งในคราวที่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จมาจังหวัดสุพรรณบุรี สมาชิกของวงทุกท่านได้รับพระราชทานถุงทองบรรจุเหรียญ 1 ตำลึง 
ซึ่งเป็นเกียรติแก่วงศ์ตระกูลอย่างหาที่สุดมิได้" ไพบูลย์ บุตรขัน
งานเพลงของไพบูลย์ บุตรขัน เริ่มบันทึกแผ่นเสียงเมื่อประมาณ พ.ศ. 2490 จากการชักนำของ สวัสดิภาพ บุนนาค ซึ่งเป็นเพื่อนและน้องเขย เพลงในยุคแรกได้แก่เพลง "มนต์เมืองเหนือ" "คนจนคนจร" "ดอกไม้หน้าพระ" "ดอกไม้หน้าฝน" และ "ค่าน้ำนม" และได้รับการยกย่องว่าเป็นงานที่มีคุณค่า และได้รับรางวัลแผ่นเสียงทองคำพระราชทาน เช่น "โลกนี้คือละคร" (ขับร้องโดย ปรีชา บุณยะเกียรติ) "เบ้าหลอมดวงใจ" และ "มนต์รักลูกทุ่ง" (ขับร้องโดย ไพรวัลย์ ลูกเพชร) "ฝนเดือนหก" (ขับร้องโดย รุ่งเพชร แหลมสิงห์) "ยมบาลเจ้าขา" (ขับร้องโดย บุปผา สายชล) เพลงล้อเลียน
เพลงแปลงมีประวัติความเป็นมาไม่เป็นที่แน่ชัดว่าเริ่มขึ้นครั้งแรกเมื่อใด สำหรับในประเทศไทย เพลงแปลงเริ่มได้รับความนิยมและเป็นที่รู้จักกันอย่างกว้างขวางในยุคระหว่างปี พ.ศ. 2490-พ.ศ. 2500 ด้วยการได้รับอิทธิพลจากเพลงสากลของต่างประเทศ โดยนักร้องที่มีชื่อ อาทิ เอลวิส เพรสลีย์, คลิฟฟ์ ริชาร์ด, แฮร์รี เบลาฟอนเต มีนักแต่งเพลงแปลงที่มีชื่อเสียง ได้แก่ นคร มังคลายน, สุรพล โทณะวนิก, อรลลินทร์ ปุญยวัฒนานนท์ เป็นต้น